ڕێناس جاف : زامێک ، بۆ هه‌میشه‌ی دیرۆک .

                           مێژووی مرۆڤایه‌تی به‌ درێژایی ته‌مه‌نی خۆی ، گه‌لێک کاره‌سات و ڕووداوی دڵهه‌ژێن و تاڵی به‌خۆوه‌ بینیوه‌. په‌ڕتووک و کتێبه‌ مێژووییه‌کان ئه‌مه‌مان پێ ده‌ڵێن . به‌ڵام مه‌رگه‌بارانه‌که‌ی ” هه‌ڵه‌بجه”‌ ، […]
سمبولی کۆمەڵایەتیەکان کلیک بکەو، ئەم بابەتە بنێرە بۆ بەشی خۆت یان هاوڕێکانت

                          

مێژووی مرۆڤایه‌تی به‌ درێژایی ته‌مه‌نی خۆی ، گه‌لێک کاره‌سات و ڕووداوی دڵهه‌ژێن و تاڵی به‌خۆوه‌ بینیوه‌. په‌ڕتووک و کتێبه‌ مێژووییه‌کان ئه‌مه‌مان پێ ده‌ڵێن . به‌ڵام مه‌رگه‌بارانه‌که‌ی ” هه‌ڵه‌بجه”‌ ، یه‌کێکه‌ له‌ تاڵترین مه‌رگه‌ساته‌کانی مێژووی مرۆڤایه‌تی و په‌ڵه‌یه‌کی بۆر و هه‌ره‌ ڕه‌شه‌ به‌نێوچاوانی ڕژێمی له‌ناوچووی به‌عسی سه‌ددامه‌وه‌ و ئه‌و تاوانه‌ دژه‌ مرۆییه‌ بۆ هه‌میشه‌ی دیرۆک نه‌خشی سه‌ر ڕووپه‌ڕی کتێبی مێژوو ده‌مێنێته‌وه ‌.

 ڕۆژی  16ی سێی ساڵی 1988ی زایینی بێگومان یه‌کێکه‌ له‌ ڕۆژه‌ هه‌ره‌ ڕه‌شه‌کان بۆ گه‌لی کورد و بگره‌ یه‌ک له‌ دڵته‌زێنترین مه‌رگه‌ساته‌کانی سه‌ده‌ی بیسته‌میش تێیدا ڕووی دا. به‌و ڕۆژه‌ ڕه‌شه‌ ڕژێمی ناپاکی به‌عس به‌ 50 فڕۆکه‌ی جه‌نگیی و 4 بۆمبی 500 کیلۆییه‌وه‌ شاری ” هه‌ڵه‌بجه ‌” ی کیمیاباران کرد و بارانی مه‌رگی به‌سه‌ر مرۆ و دار و به‌ردی ده‌ڤه‌ره‌که‌ی شاره‌زووردا داباراند که‌ هه‌ر ده‌ستبه‌جێ پتر له‌ 5 هه‌زار مرۆی بێ تاوان به‌ده‌م بۆمبه‌ کوشنده‌کانی سه‌رده‌مه‌وه‌ په‌ڕی گیانیان هه‌ڵوه‌ری و به‌ هه‌زارانیش بریندار بوون که‌ هێشتا پاش تێپه‌ڕینی  25 ساڵان ، به‌رکه‌وتووانی چه‌که‌ کیمیاییه‌کان به‌ده‌ست ئازاره‌کانی ئه‌و چه‌شنه‌ چه‌کانه‌وه‌ ناڵانن و هه‌ر ساڵه‌ و ده‌یان که‌سی تر ده‌چنه‌ ڕیزی کاروانی شه‌هیدانی مه‌رگه‌بارانه‌که‌ی هه‌ڵه‌بجه‌وه‌.

 به‌ درێژایی ئه‌م هه‌موو ساڵانه‌ ، زۆر یاد و یاده‌وه‌ریی و یادگارم لا دروست بووه‌ و گه‌ر کۆیان بکه‌مه‌وه ‌، بۆ خۆ هه‌گبه‌ و توێشه‌به‌ره‌یه‌کی ڕه‌نگاڵه‌یی ده‌بن . یه‌ک له‌و یاده‌وه‌رییانه‌ قه‌ت له‌ بیر ناکرێ ، ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ساڵی 1367ی هه‌تاوی (1988ی زایینی) له‌ هۆڵی ” عه‌للامه‌ ئه‌مینی ” زانکۆی تاراندا که‌ نه‌مر ” هه‌ژاری موکریانیی” تێدا به‌شدار بوو . هه‌ژار ، له‌حاڵێکدا چه‌ند که‌سێک بن باڵیان گرتبوو ، تا بچێته‌ سه‌ر ته‌خته‌ی شانۆ و به‌رده‌م کورسیی ئاخاوتن ، له‌ کورته‌ لێدوانێکدا زۆر به‌ توندیی ڕه‌خنه‌ی گرت له‌ ده‌سته‌ڵاتدارانی ئه‌و ده‌می جیهان و که‌مته‌رخه‌میی به‌رامبه‌ر کاره‌ساته‌که‌ی هه‌ڵه‌بجه‌ی دایه‌ به‌ر پلار و تیر و توانج . مێدیا و ده‌سته‌ڵاتی جیهانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ له‌سه‌ر ” سه‌لمان ڕوشدی ” به‌ ناوی به‌رگریی و داکۆکیی له‌ مافی مرۆڤ هه‌رایه‌کی زۆری خستبووه‌ ڕێ و چاوت له‌ هه‌ر که‌ناڵ و گۆڤار و بڵاڤۆکێکی ئه‌و وه‌ختی جیهان ده‌کرد ، باس ، هه‌ر باسی “سه‌لمان ڕوشدی” بوو که‌چی هه‌ر به‌و ساڵانه‌ ڕژێمی دوور له‌ ویژدانی مرۆیی سه‌ددام به‌ چه‌کی قه‌ده‌غه‌ی کیمیایی  شاری هه‌ڵه‌بجه‌ و ناوچه‌ی شاره‌زووری کیمیاباران کرد و به‌هه‌زاران که‌س له‌و ڕووداوه‌ دژه‌ مرۆییه‌دا بوونه‌ قوربانی که‌چی زۆربه‌ی جیهانی ڕۆژاوا به‌رامبه‌ر به‌و مه‌رگه‌ساته‌ کپ و قڕ و بێده‌نگ مایه‌وه‌ ؛ بۆیه‌ مامۆستا ” هه‌ژار ” به‌ زمانێکی ئاوێته‌ به‌ ته‌وس و زۆر توند و زبر ده‌سته‌ڵاتدارانی جیهانی دایه‌ به‌ر گله‌ و گازنده‌ و ڕه‌خنه‌ و وتی : ” جێی داخ و که‌سه‌ره‌ پتر له‌ 5 هه‌زار مرۆ ده‌بنه‌ قوربانیی چه‌کی قه‌ده‌غه‌ و که‌س لا له‌م کاره‌ساته‌ ناکاته‌وه‌ که‌چی له‌و لاوه‌  کابرایه‌کی …  وه‌ک ” سه‌لمان ڕوشدی”  که‌ تا دوێنێ که‌س نه‌یده‌ناسی ، ئه‌وه‌نده‌ زه‌ق ده‌کرێته‌وه‌‌ و مانۆڕ و پڕۆپاگه‌نده‌ی له‌سه‌ر ده‌درێ و ده‌کرێ”.

ئه‌وه‌ ڕاستییه‌کی تاڵی ئه‌و ده‌مانه‌ بوو که‌ تازه‌ حه‌وته‌یه‌ک پاش  کیمیابارانه‌که‌ی هه‌ڵه‌بجه ‌، ڕۆژی 23 ی مارسی 1988 ، په‌یامنێری ڕۆژنامه‌ی ” گاردییه‌ن” ی به‌ریتانیایی په‌رده‌ی له‌و تاوانه‌ دژه‌ مرۆییه‌ لادا و ڕاستییه‌ تاڵه‌کانی ئه‌و ڕووداوه‌ی بۆ جیهان گوێزته‌وه ‌ .

هه‌نووکه‌ و له‌حاڵێکدا یادی 26 ساڵه‌ی کیمیابارانه‌که‌ی هه‌ڵه‌بجه‌ ده‌که‌ینه‌وه‌ که‌ ڕژێمی خوێنمژی به‌عس له‌ناوچووه‌ و گورگه‌که‌ی سه‌به‌بکار ، دیکتاتۆری ڕژێمی ناپاکی به‌عس ، سه‌ددامی عه‌فله‌قی له‌ سێداره‌ دراوه‌ و جه‌ماوه‌ری هه‌ڵه‌بجه‌ ئۆخژنێکی هاتۆتێ و بڕێک له‌ ئێش و ئازار و ژانی ئه‌و کاره‌ساته‌ ساڕێژ بووه‌ ، به‌ڵام ئه‌وه‌ی بۆ هه‌تاهه‌تایه‌ ساڕێژ نابێت و له‌بیر ناکرێ ،زامی سه‌ر دڵی یادگاره‌کانی ئه‌م کاره‌ساته‌ و یادکردنه‌وه‌ی ڕۆژی 16ی سێی ساڵی 1988ی زایینییه ‌.

په‌ند و وانه‌یه‌کی ئه‌م کاره‌ساته‌ بۆ مێژوو و به‌ره‌ی مرۆیی ئه‌وه‌یه‌ که‌ هیچ دیکتاتۆر و خوێنمژ و جه‌للادێک تا سه‌ر نامێنێته‌وه‌ و ڕۆژێک زه‌واڵی ده‌گات و ئه‌و ڕۆژه‌یه‌ که‌ مێژوو هه‌موو ئه‌و تاوانکارییانه‌ی به‌چاودا ده‌داته‌وه‌ . هه‌روه‌ک سه‌ددامی دیکتاتۆر به‌ ڕه‌زیلانه‌ترین شێواز و به‌سیمایه‌کی پۆخڵ و گه‌مژانه‌ و ناپاک له‌ کونه‌گورگێکه‌وه‌ سه‌ری ده‌رهێنا و فره‌یشی پێ نه‌چوو به‌رامبه‌ر به‌و هه‌موو تاوانکارییه‌ ، دادگه‌یی و پاشانیش له‌ سێداره‌ درا. به‌خته‌وه‌رانه‌ هه‌ر به‌م ڕۆژانه‌ بڕیاری به‌ پارێزگاکردنی هه‌ڵه‌بجه‌ش له‌ لایه‌ن حوکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستانه‌وه‌ ده‌رچوو و مۆرکی ئه‌رێی به‌سه‌ردا نرا تا به‌شکو به‌شێک له‌ ئازاری هه‌ڵه‌بجه‌ییه‌کان بڕه‌وێته‌وه‌ و سیمای ئه‌و ناوه‌ش ئاوه‌دانییه‌که‌ی جاران به‌خۆوه‌ ببینێته‌وه‌ .

                         داربه‌ڕوو

ڕۆژێک ته‌نیا

ڕێبواری ڕێگای سووتان بووم ،

مه‌لێکی ڕه‌نجه‌ڕۆی شاخ و به‌ندی ده‌واری گریان بووم .

ڕێگام بڕی، که‌لار گه‌ڕام ،

گۆپکه‌ی ده‌رکرد

زاری هۆنراوه‌ی به‌ستراوم ،

هاته‌ به‌رهه‌م چڵی دره‌ختی تاساوم .

زۆر شتم دی ، ده‌مێک ڕامام ،

به‌ڵام به‌ژنی لاوازی

داربه‌ڕووی لاپاڵێکی نیشتمانم که‌وته‌ به‌رچاو .

بێ پێشه‌کی خۆم تێکه‌ڵ کرد

به‌ لق لقی به‌ساڵاچووی

ئه‌و شاداره‌ ،

پڕ ئازاره ‌،

دڵ نازاره‌.

سه‌وزه‌ گه‌ڵای فرمێسکی ڕشت ،

خۆم ڕانه‌گرت ، پرسیارم کرد:

ئه‌رێ هۆ مه‌شخه‌ڵی بریان ،

سه‌رچاوه‌که‌ی سۆزی کوێستان ،

کام ته‌وری دژ ، چاوی تاوان

بۆتی هانی به‌رگی خه‌زان ؟!

داربه‌ڕوو وا هاته‌ وه‌ڵام :

له‌و ڕۆژه‌وه‌ی

هه‌واری سووتان و گریان ،

خاک و خۆڵی گوند به‌ گوند

و

 شار به‌ شاری نیشتمانی به‌رده‌باران ،

بوو به‌ کێڵگه‌ و گڵکۆی یاران .

په‌ڕم نه‌ما ، سووتام ، برژام

بۆیه‌ وه‌ها کز ئه‌نوێنێ ،

لق و باڵام ، لق و باڵام .

سه‌رنجێک : ئه‌م هۆنراوه‌ به‌رهه‌می گه‌لێک ساڵان له‌مه‌وپێشه‌ که‌ به‌دیار مه‌زاری کۆرپه‌له‌یه‌کی هه‌ڵه‌بجه‌ییه‌وه‌ نووسراوه‌.

 

 

سمبولی کۆمەڵایەتیەکان کلیک بکەو، ئەم بابەتە بنێرە بۆ بەشی خۆت یان هاوڕێکانت
ڕێناس چاف

ئەرشیڤی بەڕێز: ڕێناس چاف