کتێبی : گوتاری ناسیونالیزمی کوردی ( گ . ن . ک )

خوێندنەوە و چەند سەرنجێکی رەخنەگرانە . هەڵۆ بەرزنجەیی                                                                                     ٤٤٦ لاپەڕەم ، چاپخانەی : چوارچرا ، سلێمانی کۆتایی ٢٠١٣  لە وتارێکی دوورودرێژمدا ، لەسەر بەرگی یەکەمی ، گ . ن […]
سمبولی کۆمەڵایەتیەکان کلیک بکەو، ئەم بابەتە بنێرە بۆ بەشی خۆت یان هاوڕێکانت

خوێندنەوە و چەند سەرنجێکی رەخنەگرانە .

هەڵۆ بەرزنجەیی                                                                                   

 ٤٤٦ لاپەڕەم ، چاپخانەی : چوارچرا ، سلێمانی کۆتایی ٢٠١٣

 لە وتارێکی دوورودرێژمدا ، لەسەر بەرگی یەکەمی ، گ . ن . ک ، بەرهەمەکەی بەڕێز کاک عەتا قەرەداخی ، کۆمەڵێ بۆچوونم ، لەمەڕ کایەی ئیشکردن و میتۆدەکانی بیرکردنەوە و شێوازی مامەڵەی ئەم نووسەرە لەگەڵ  گ . ن . ک دەربڕیوە . هەمان کات لە ڕوانگەی خۆم و راستییە مێژوویی و ئەرکە رۆشنبیرییەکانەوە ، پەنجەشم بۆ خاڵە لاوازەکانی راکێشاوە . لێرەدا گەرەکم نییە ، ئەڕای ئەو باسانە ،  جارێکی دیکە بۆچوونەکانم ،سەرلەنوێ بکێڵمەوە ..

کاک عەتا … لەسەرەتای ئەم بەرهەمە نوێیەیدا ، بەرگی دووەمی ، گ . ن . ک ، جارێکی دیکە ، نەک هەر پێشێلی هەموو پرنسیپەکانی رۆشنبیریی دەکات ، بەڵکو لە تەقەلای ئەوەشدایە ، بەرامبەر بە راستییەکان چاوبنووقێنێ و چاوبەستەکێ لە خوێنەر بکات ، بۆ مەبەستێکی نادیاری گوماناوی ، کلک و گوێ راستی و حەقیقەتەکان بکات .

ئەم  بەرهەمە ، لە پێشەکییەکی دوورودرێژ و ١٣ بەشی سەربەخۆ پێکهاتووە . کارێکە ، ماندووبوون و خۆهیلاکردنی پێوە دیارە .. لێ هەق بوو نوسەر ، بۆ ئەوەی ئامانجەکەی دروستتر بپێکایە ، ناوی لێبنایە کورتە باسێکی مێژووی ، ئەو پارت و بزووتنەوانەی کاری لەسەر کردوون . ئاخر نوسەر هێندەی مێژووی ئەم حیزبانە دەنووسێتەوە ، ئەمەندە بە دوای گوتاری ی . ن . ک . وێڵ نییە . ئاشکرایە کەسێ بیەوێ راوە ماسی بکات ، دەچێ بۆ سەرچەم و رووبار و دەریا ، نەک بۆ نێو بیابان و سەر کێو و دەڤەری بەندەڵان . خۆ گەر ئەمەی کرد  ، یان بە نەزان دێتە هەژماردن ، یاخود بەوە ناوزڕاو دەبێت ، کە خەریکی خەپاندن و فریوودانی خۆیی و خەڵکە . ئاخر نابابەتێتی کارەکەی کاک عەتا ، دەمانخاتە بەردەم ئەو ئەگەرەی ، کە هیچ رووبەرێک بۆ رەخنەی زانستی و بابەتی و کاری رۆشنبیرانە نەدۆزینەوەو دەبێت ناچارانە ، ئیستێک بکەین و نیشانەی پرسیار بخەینە سەر بەرهەمەکەی نوسەر .

من لەبەرە ، پێبەپێی بڕگە گرنگەکان ، لەتەک نوسینەکەی کاک عەتادا ، هەنگاو هەڵدەگرم و لە دیدی کوردایەتییەوە ، تیشک دەخەمە سەر لایەنە تاریکەکانی و هەوڵی راستکردنەوەی شێوێندراوەکان دەدەم ، و تێدەکۆشم ، خوێنەر دروستتر بەرەو راستییەکان ئاڕاستە بکەم ، و وێنەیەکی باشتری گوتاری ناسیونالیزمی کوردی ، لای ئاڵا بەدەستتانی راستەقینەی ئەم گوتارە ،  بخەمە بەرچاوی خوێنەر.

بەشی یەکەم :  گوتاری راپەڕینی بارزانی ١٩٣٢ ـ١٩٣٦

باسێکی خێرای بنەماڵەی بارزانی و رێبەرەکانی ، وەک شێخ عەبدولسەلامی یەکەم ، شێخ ئەحمەد و مەلا مستەفا و … هتد دەکات.

پاشان ئاماژە بەوە دەکات ، راپەڕینەکە خێڵایەتی بووە ، چونکە جوگرافیای راپەڕینەکە لە کوێرە دێیەکی دواکەوتووی کشتوکاڵیدا بووە… تا دەگاتە ئەوەی ، نووسەر  پێی وایە :” هیچ زەمینەیەکی سەرهەڵدان و دەرکەوتنی ناسیونالیزم لە ئارادانەبووە “. کەواتە ، بەلای نووسەرەوە ، مادامێکی هەلومەرجی کۆمەڵایەتی و سیاسی ئامادە نەبووە ، بە واتایەکی دیکە ، بە پێی تیورییەکەی مارکس ، چینی  بۆرژوا نەبووە و خەباتی چینایەتی نەکراوە ، ئەوە ، ئەو بزوتنەوەیە بە ناسیونالیزم لە قەڵەم نادرێ .. بەم شێوەیە لە دووتوێی ١٠ لاپەڕەدا ، گوتاری ئەم راپەڕینە بەوە دەقەبڵێنێ ، خێڵەکی و بێ روخساریی نەتەوەییە بووە .

  بەشی دووەم :  گوتاری حیزبی هیوا

پێشینەیەکی کورت لەمەڕ دروستبوونی ئەم حیزبە ، لە دارکەرەوە بۆ رێکخراوی ـ  برایەتی تا حیزبی هیوا ـ دەخاتە بەرچاو . ناوی کەسە دیارەکانی ، کە رۆڵیان هەبووە ، وەک شێخ لەتیف و دڵدار و عەبدوڵڵا جەوهەر و رەفیق حیلمی ، لەم میانەدا هاتووە . هاوشان لەمەڕ هەمان باسەوە ، بۆچوونی کۆمەڵێ نوسەری دیکەش بەرچاو دەکەون . نوسەر پێی وایە ، لەو سەردەمەدا رەنگدانەوەی ، کاریگەرێتی دوو زلهێزیی جیهانی ، وەک ئینگلیز و شورەوی ، لەسەر ئەم کەسایەتی و رێکخراو و حیزبانە هەبووە . ئەمەش لای حیزبی هیوا بە تایبەت ، بە زەقی بەدیارکەوتووە. رەفیق حیلمی ، رێبەرایەتی بەرەی راست و لایەنگریی ئینگلیز بووە . ئەوانی دیکەش بەرەی شورەوییان بە چاک زانیوە و پێیان وابووە ” خەباتی کورد ، پێویستە لە پێناوی ئازادی و دیموکراسیدا بێت “.

مخابن ، نوسەر هیچمان پێ ناڵێ ، ئایا باڵی یەکەم چ دروشمێکیان هەبووە ؟. ئەدی بۆ شورەوی خۆی بە دیموکراسی دروست بووە ؟، یاخود شورەوی سیستەمێکی دیموکراسی بوو ؟، تا ببێتە نموونەی باڵای خەباتی ئەو بەرەیە ؟! ئەرێ بەراست ، لە کوێی کەلتووری مارکسیزمدا ، باسی ئەوە کراوە ، چارەسەری مەسەلەی نەتەوایەتی ، ئەرکی سیستەمی دیموکراسییە ، لە کاتێکدا خودی ئەو جۆرە  سیستەمانە بۆ خۆیان  لە سەر بنچینەی دیموکراسی پێک نەهاتوون !.. یاخود،چ وڵاتێ هەیە هێندەی شانشینی یەگرتووی ، دیموکراسی بێت ، کەچی ئیرلەندە و سکۆتلەندە و وێڵز ، بەردەوام لە هەوڵی سەربەخۆیی خۆیان نەکەوتوون ،  تا ئەم چرکەساتەی بوونی گلۆبالیزم و یەکێتی ئەوروپا … خۆ دەزانین کاتەلۆنیا و باسک و گەلەک میللەتی دیکە ، لە ئەوروپای هەسارەی دیموکراسیدا ، هێشتا سوورن لەسەر داوای سەربەخۆیی خۆیان .. کیوبیکەکانی کەنەدا چەندین جار لە سێبەری دیموکراسی پانوبەرینی کەنەدیشدا هەوڵی سەربەخۆییان داوە . کەواتە کێشەیەکیان هەیە و دیموکراسیش وەک پێویست پێی چارەسەر ناکرێ … یاخود بوونی دیموکراسی گەرەنتی نییە بۆ چارەسەریی کێشەی نەتەوایەتی . دەنا لە بنەڕەتدا ـ دوور لە گووتە بەنێوبانگەکەی چەرچڵ  ـ  سیستەمی دیموکراسی چاکترین شێوەکانی دەسەڵاتدارییە ، و هەموو پشتیوانی و داخوازی لێدەکەین . جگەلەوەش ، خەبات لە پێناوی ئازادیی کێدا و چ ئازادییەک ؟ کاک  عەتا ، ئەم باسانە بۆ خوێنەر ، بەدروستی  روون ناکاتەوە . مەینەتی کورد لەوەدایە مێژووی دروست و راستەقینەی هەم نەنووسراوەتەوە و هەمیش ئەوانەی لەم چەند دەیەیەی رابردوودا ، کارێکییان  لەم بوارەدا کردووە ، بێلایەن و بابەتییانە و زانیستییانە نەبوون . 

 من وای دەبینم ، دەڕبڕینی وەها بیروبۆچونێک ، جگە لەتاوانبارکردنی سەربەخۆییخوازەکانی ئەو سەردەمە و کاوێژکردنەوەی تۆمەتی ” پیاوی ئینگلیز ” بۆ سەرکردەکانی ، بەرەی گوایە راستڕەو ، چ  مانا و بنەمایەکی تری نییە .  نوسەر دواتر دەنووسێ : ” ئۆتۆنۆمی دروشمی ئەم حیزبە بوو .  هەڵبەت ئەم دروشمە و داخوازی سەربەخۆیی ، هەرگیز وەک یەک ناکەونە ، بەر حوکمی گوتاری نەتەوەیی ” … ل ٣٠

جێی خۆیەتی ئاماژە بەوە بکەم ، گەر بهاتایە و بەرژەوەندی زلهێزەکانی دنیا وای بخواستایە ، کوردستان دەرفەتی بوونە دەوڵەتی بۆ بڕەخسایە ، ـ پەیمانەکانی سایکس پیکۆ و سیڤەر و لۆزان ـ ، ئامادەگی باشتری کوردی تێدا بوایە ، وا سەرلەبەری بیر و بۆچوونەکانی کاک عەتا و هاوپێڕەکانی سەرەوبن دەبوونەوە و پووچەڵ دەردەچوون . ئاخر ئەوە نییە ، لە ئێستادا ، سیاسەتی نێودەوڵەتی بەرامبەر  بە کورد ، لەچاو کێشەکانی دیکەی رۆژهەڵاتی نێوین دا بەرچاو و هەستترە .  ئەم باسەم وەک نموونەیەک ، بۆ خوێندنەوەی بەرژەوەندییە جیاوازەکان ، لە دیدی سیاسەتی نێودەوڵەتییەوە خستە بەرچاو . Otto Von Bismarck ، کاتێ یەکێتی ئەڵمانیا پێکدێنێ ، سەرکردەیەکی دژە دیموکراسی و  سیستەمی پاشایی ئامانجی بوو . هیچ قسەوباسێکی سەرمایەداریی و چینی بۆرژوا و دیاردەی مۆدێرنە لە گۆڕیدا نەبووە و نییە . خۆ گەر بەم پێوەرە بێت ، کەوا ئەم دیاردانە ، لە ئەوروپای سەردەمی شۆرشی پێسەسازیی و مۆدێرنێتەوە سەریان هەڵداوە ، هەر ئەوروپا مەڵبەندی ئەم گۆرانکاریی و داهێنەری ئەم چەمک و دیاردانەن ، ئەی بۆ هەموو نەتەوەکانی ئەم کیشوەرە ، بە یەکسانی سوودمەند نەبوون لەم خێر و بێرە ؟! . راستییەکەی ئەوەیە ، گەر شۆڕشی فەرەنسا و شەڕەکانی ناپلیۆن ، چاوی میللەتانی ئەوروپای نەکردبایەوە و بە ئاگای نەهێنابان ، رەنگبوو ئێستاش لەسەر نەخشەی ئەوروپا ، سنووری چوار دەوڵەتمان بەرچاو نەکەوتایە ..

بۆ خوێندنەوەی تەواوی بابەتەکە کلیک بکەرە سەر ـــ گوتاری ناسیونالیزمی کوردی

سمبولی کۆمەڵایەتیەکان کلیک بکەو، ئەم بابەتە بنێرە بۆ بەشی خۆت یان هاوڕێکانت
هەڵۆ بەرزنجەیی

ئەرشیڤی بەڕێز: هەڵۆ بەرزنجەیی