عیماد عەلی : بۆچی چی بێژەر و گۆرانبێژ و ئەکتەرە لە پەرلەمان و ئەنجومەنی پارێزگاکان کۆبونەتەوە .

دیارە یەکێک لە میکانیزمە بنەرەتیەکانی دیموکراسی هەڵبژاردنە بۆ دیاریکردنی نوێنەر لە پێناو جێبەجێکردنی ئەرکە سەرەکیەکانی کۆمەڵگادا ، یان راپرسیە بۆ یەکلاکردنەوەی بابەتێکی کێشەلەسەر دوور لە لایەنگیری و ناحەقیدا . ئەوەی […]
بۆ ناردنی ئەم بابەتە بۆ سەر بەشی بەرێزت یان هاوڕێکانت لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، کلیک بکەرە سەر ئەو سمبولانە

دیارە یەکێک لە میکانیزمە بنەرەتیەکانی دیموکراسی هەڵبژاردنە بۆ دیاریکردنی نوێنەر لە پێناو جێبەجێکردنی ئەرکە سەرەکیەکانی کۆمەڵگادا ، یان راپرسیە بۆ یەکلاکردنەوەی بابەتێکی کێشەلەسەر دوور لە لایەنگیری و ناحەقیدا . ئەوەی چاودێریی هەڵبژاردنەکانی پەرلەمان و ئەنجومەنی پارێزگاکانی کردبێت ، کۆمەڵێک تێبینی تایبەتی و گشتی لای دروست بووە لەوانە ، کێ لە خولەکان سەرکەوتنی بەدەستهێناوە و کێ دۆراندویەتی و بۆچی ؟ حزبەکان چۆن خەڵکیان بۆ ئەو شوێنانە داناوە ؟ بە پێی پێویستی و شارەزایی و توانای کاندید یان کامەیان دەنگی باش بۆ حزبەکەیان کۆدەکەنەوە ؟ کێ دەنگی زۆری هێناوە ؟ ئایا شایستەی ئەوەبووە و لەهەمووان شارەزاتر و گونجاوتر بووە بۆ ئەو شوێنە لەم کاتە بێ دامودەزااییەدا ئەو پێویست بووە ، یان بە پێی میزاج و تێروانین و رۆشنبیری گشتی میلەت و گوشاوەی بیری گشتی خەڵکەکە هەڵبژێردراوە ؟ بۆچی خەڵکی شایستە و لێزان و خاوەن شارەزایی و لێهاتوو خۆی هەڵنەبژاردووە یان شکستی هێناوە لە هەڵبژاردنەکان و حزبەکان گرنگیان پێنەداون ؟ لە هەڵبژاردن ودانانی کاندید و سەرکەوتن و دەنگهێنان چی لەبەرچاو گیراوە ، توانای کادید یان مەحسوبیەت و مەنسوبیەت لە دەنگ کۆکردنەوە بۆ هەر یەکە ولەوانەی لە ریزی لیستە حزبیەکاندان ؟ ئەمانە و چەندین تێبینی تر ، بەڵام لێرە مەبەستم ئەوەیە تەنها بزانین کێ لە هەڵبژارندنا دەیباتەوە و بۆچی ؟ یان راپرسی بۆ چی دەرکرێت ؟
نەک لە کوردستان ئەوە لەسەر ئاستی جیهان و هەر جێگە و وڵاتێکیش بە پێی تایبەتمەندی خۆی بووە و بە پێی شۆفینیەت و رەگەزپەرستی و بەرژەوەندخوازی ، زۆر جار هەڵبژاردن بۆتە نیقمەتێک و تەنها خەرجی زۆر و لە سەر حسابی خەڵکەکە کەوتۆتەوە و ، زۆرینەی سەرکەوتوەکان و شکستخواردوەکانیش شایانی ئەو دەرئەنجامە نەبون کە بەدەستیان هێناوە و ، هەر شوێنێک بە رێژەیەکی گونجاو لەگەڵ رادەی رۆشنبیری و هۆشیاری گشتی خەڵک و بەرژەوەندیە گشتی و تایبەتی و حزبیەکان دەرئەنجامەکەی دەست کەوتووە .
جارێک راپرسی لەسەر مافێکی زەوتکراو تاوانە هەرچەند پێشتریش زۆر باش بزانیت کە دەرئەنجامەکەی لە بەرژەوەندی خەڵک بێت و سەرکەوتو بیت تێیدا ، وەک ئەوەی کوردستان تەنها لە پێناو سیاسەت و دوور خستنەوەی لێکەوتەکانی لەسەر حزبەکان پەنا بۆ راپرسی دەبەن ، گوایە ئەوان بە قسەی میلەت دەکەن ، ئەگینا ئەگەر بنەما سەرەکیانی بونیاتی دەوڵەت دروستکرابوو و هیچ ئەگەرێکی شکستهێنانی نەبوو جگە لەراگەیاندنی بەدەستهێنانی ئەو مافە رەوایە چ پێویستی بە راپرسی و لەکۆڵ خۆ کردنەوە دەکات . ئەگەر هەڵبژاردن و راپرسی ئازاد بێت دەرئەنجامەکەی بە پێی وەزعی هەمەچەشنی خەڵکەکە دەردەکەوێت ، نەک بە ویستی حزبەکان وەک لای خۆمان . بۆ نمونە دوور لە سیاسەت، تۆ تەماشای رابرسی لەسەر باشترین ئەکتەری سەدەی بیست بکە کە لەو کەڵە ئەکتەرانەی هۆڵیود و ئەوروپا ئەمیتاب باباجان دەرچوو ، لەبەر ئەوەی دانیشتوانی هیند زۆرن و بیری شۆفینی زاڵە و دەنگدان بە پێی موستەحەقی کاندید نابێت ، ئەمە لە هونەر و لە سەر ئاستی جیهانیدا وابێت ، ئەی بۆ سیاسەت و بوارەکانی تر ؟ واتە گەر ریفراندۆم بۆ سەربەخۆیی بۆ کوردستان لە کوردستان بکرێت سەرکەوتن بەدەست دێنێت و ئەگەر لە ئاستی عیراقدا بکرێت بێگومان چارەنوسی شکستە ، شەرعیەتدان بە حەق لە رێگەی راپرسیەوە لە مافخواردنی پرسەکە زیاتر هیچی تر نیەو بۆ مەبەستی سیاسیە و هیچی تر .
ئەوەی دەرئەنجامی هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستانیش دەریخست ، ئەوەیە کە تەنها دەموچاوە دیارەکان دەرچون نەک شایستەکان ، ئەگینا کەس هەیە نەزانێت بۆچی چی بێژەری تەلەفزیۆن و رادیۆ و گۆرانیبێژ و ئەکتەر و کچی قەشەنگە هەمووی لە پەرلەمان و ئەنجومەنی پارێزگاگان گردبونەتەوە .
ئەم دەرئەنجامانەش ئەگەر جێدەستی حزبەکان بێت کە تەنها بیریان لەدەنگبەدەستهێنان کردبێتەوە نەک کار و پێویستیی ئەو دەزگایانە ، ئەوە خەتا گەورەکەش جگە لە حزبەکان لە دەنگدەرە ، کە بە سۆز و عاتیفە و بەرژەوەدی تەسک دەنگ دەدات نەک شایستەیی کاندید ، بۆیە تا ئەو کاتەی بەم شێوەیە میکانیزمی هەڵبژاردنەکان و دەنگدان بەرێوە بچێت ، دەبێت چاوەرێی دەست و بریاری حزب بین نەک کار و جێبەجێکردنی ئەرکی نوێنەران لەو دەزگایانە و ، هەمیشە لە قەیراندا دەبین و پەرلەمان بە کارتۆنی دەمێنێتەوە و کەسەکان و ئەڵقە تەسک و بنەماڵەکان دەسەڵات بەدەست دەبن و، پەرلەمان و ئەنجومەنی پارێزگاکانیش لەم کواڵێتیە باشتر نابن . ئەمجارە جگە لەوانە چەند پیشەیەکی تریش زیاد دەبێت لەسەرووی ئەوانەوە کە ئێستا لەو شوێنانەن ، تەنها سیاسیە بێلایەن و خەڵکە شارەزا و تەکنۆکرات و ئەکادیمیەکان و پسپۆرەکانی سیاسەت نەبن .

بە کلیکێک لەسەر سمبولەکانی خوارەوە ، ئەم بابەتە دەگات بەهاوڕیکانت

بۆ ناردنی ئەم بابەتە بۆ سەر بەشی بەرێزت یان هاوڕێکانت لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، کلیک بکەرە سەر ئەو سمبولانە
عیماد عەلی

ئەرشیڤی بەڕێز: عیماد عەلی