تێکۆشەر حوسەین: ئێمە لە کام پۆلێنی وڵاتانی جیهانین؟

بۆچی بەلامانەوە عەیبە بێ, ‌ئێمەش هاوشێوەی گەلانی جیهان پێ بنێینە نێو قۆناغێک کە سەردەمی عەقڵیەتی بیرکردنەوەیەکی تەندروست و زێڕین بێ بۆ ئیدارەدانی وڵات و حوکمڕانیەتێکی تەندروست لە بنەبڕکردنی گەندەڵی سیاسی […]
سمبولی کۆمەڵایەتیەکان کلیک بکەو، ئەم بابەتە بنێرە بۆ بەشی خۆت یان هاوڕێکانت

بۆچی بەلامانەوە عەیبە بێ, ‌ئێمەش هاوشێوەی گەلانی جیهان پێ بنێینە نێو قۆناغێک کە سەردەمی عەقڵیەتی بیرکردنەوەیەکی تەندروست و زێڕین بێ بۆ ئیدارەدانی وڵات و حوکمڕانیەتێکی تەندروست لە بنەبڕکردنی گەندەڵی سیاسی و ئیداریی؟
ئەگەرچی پۆلێن کردنی کابینەی سەرکەوت و و فەشەلی حوکمڕانیەت و ئیدارەدانێکی چەوت پەنجە خستنە سەر خاڵی لاواز و فەشەلی ئیداری و سیاسی فاشل بۆ هەر وڵاتێک ئەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی نێوان 1993 بۆ 2001 ی سەردەمی حوکمڕانی و سەرۆکایەتی ( بێل کڵینتن ) لە ویلایەتە یەکگرتوەکانی ا
ئەمریکا، بەگوێرەی دەستوەردانی وڵاتەکەیان بۆ هەریەک لە وڵاتانی ( ئەفغانستان و حکومەتی تاڵیبان و سۆماڵ و… هتد) ڕێژەی سەرکەوتن و حوکمڕانیەتی وڵاتەکەیان دیاریی کرد تۆمارکرد بۆ گەلی ئەمریکا.
لەم ساڵانەی ئەخیریشدا بە دیاریکراوی ساڵی 2014 بوو کۆمەڵێک تێز و لێکۆڵینەوە پێشکەشکران لە پۆلێنکردنی وڵاتانی تەندروست لە حوکمڕانیەت و ئیدارەدان و تێوەگلان لە گەندەڵی ئیداری و سیاسی و ئابوریدا زیاد لە 178 وڵاتدا 12 پێوەر کران بە پێودانگ بۆ هەڵسەنگاندن و دیاریکردنی ئیدارەی سەرکەوت و و فەشەلی حوکمڕانی، لەسەروی هەموو شتێ دەستور و سەروەری یاسا و مافەکانی مرۆڤ و گەشەی مرۆیی و بوارەکانی پەروەردە و پەیوەندیەکانی دەرەوە بون.

بەگوێرەی لێکۆڵینەکان و ڕاپۆرتە نێودەوڵەتیەکان ئەتوانین بە خاڵ تیشک بخەینە سەر هەندێک لە فەشەلی ئیدارەداندا:
1- نەبونی دەسەڵاتێکی کارا و گشتگیر
2- لاوازی دەسەڵاتی یاسادانان لە وڵاتدا
3- لە دەستدانی تواناکانی دەسەڵات لە خزمەتگوزاری گشتی
4- لە دەستدانی پەیوەندی کارا لەگەڵ دنیای دەرەوە بۆ بەرژەوەندی گشتی وڵات
لەگەڵ هەموو ئەمانەش دا هەندێک ئاماژەی کۆمەڵایەتی تر هەن کە پەیوەندی بە دیمۆگرافیای خودی وڵاتەکەوە هەیە لە زیادبونی دانیشتوان، هەروەها نەبونی پلان و ئابوریەکی سەربەخۆ و نەمانی دادی کۆمەڵایەتی و یەکسانی و بەرزبونەوەی ڕێژەی هەژاری و بێ کاری لە وڵاتدا.
هەروەها لە لایەنی سیاسی دا هەرکاتێ وڵات شەرعیەتی یاسایی لە دەستدا لە دام و دەزگای سەرەکی و یاسا پێشێل کرا بەرانبەر مافەکانی مرۆڤ بۆ هەر یەک لە دەسەڵاتی یاسادان و جێبەجێکردن و دادوەری، ئیدی بە گوێرەی پێوەری ڕاپۆرتە نێو دەوڵەتیەکان بێ لە 26 ساڵی سەقەتی حوکڕانیەتی سەرکردایەتی سیاسی کوردی بۆ ئەم هەرێمەی خۆمان بە کام پێودانگ بێ بمانەوێ هەڵسەنگاندنی بۆ بکەین فەشەلی ئەو حوکمڕانیەتەمان بۆ بەدەر دەکەوێ بۆ هەموو سێکتەرەکانی ژیان هەر لە کەرتی تەندروستی و پەروەردە و کارەبا و خزمەتگوزاری ڕێگاوبان و ئاوەدانکردنەوە و کێشەی نیشتەجێ بوون و بەرز بونەوەی ڕێژەی بێ کاری و دامەزراندن و نەبونی بیمەی کۆمەڵایەتی و بێکاری کە ئەمانە هەموو مافێکی سەرەتایین بۆ هەر تاکێک و هاونیشتمانیان و سیستمی سیاسی بۆ وڵات و داڕمانی ئابوری و نەبونی سوپایەکی نیشتمانی و ڕێکخستنەوەی هێزی پێشمەرگە و نا دادی کۆمەڵایەتی، کەچی لەگەڵ ئەوەشا خاوەنی سەرمایەیەکی سروشتی بێشومارین لە داهاتی ناوخۆ و خاڵە سنوری و کێڵگە نەوتیەکان، بەڵام لە بەر ئەوەی خاوەنی قیادەیەکی پسپۆڕ لە کەسانی گەندەڵ و بەتاڵان بردنی سەروەت و سامانی وڵات و عەقڵ دۆگما و نەخوێندەوارین لە حوکمڕانیەت! بۆیە لەدوای دواوەین، پێویست بەوە دەکات کەسانی تەنکنۆکرات بێن ئەم حکومەتەی خۆمان لە ڕەگ و ڕیشەوە هەڵتەکێنن و سەرلەنو دایبڕێژنەوە.

سمبولی کۆمەڵایەتیەکان کلیک بکەو، ئەم بابەتە بنێرە بۆ بەشی خۆت یان هاوڕێکانت
تێکۆشەر حوسەین

ئەرشیڤی بەڕێز: تێکۆشەر حوسەین