عەبدولڕەحمان عەلی ڕەزا: ئەم هەرێم و دەسەڵاتە چ پێناسەیەک هەڵدەگرێت؟

ئەوەی هەرێمی کوردستانی پێدەناسرێتەوە قەیرانە هەمەچەشنەکانیەتی، ئیتر دارایی، سیاسی، یاسایی و خزمەتگوزاری و… هتد، بێت. جگەلەمانە هەرچەند مانگەو قەیرانێکی تر بۆ پێداویستیەکانی ڕۆژانەی هاوڵاتیان دروست دەبێت یاخود دروست دەکرێت. باشە […]
بۆ ناردنی ئەم بابەتە بۆ سەر فەیسبووکەکەت یان هاوڕێکانت کلیک بکەرە سەر ئەو سمبولانە

ئەوەی هەرێمی کوردستانی پێدەناسرێتەوە قەیرانە هەمەچەشنەکانیەتی، ئیتر دارایی، سیاسی، یاسایی و خزمەتگوزاری و… هتد، بێت.
جگەلەمانە هەرچەند مانگەو قەیرانێکی تر بۆ پێداویستیەکانی ڕۆژانەی هاوڵاتیان دروست دەبێت یاخود دروست دەکرێت.
باشە چ مەعقولیەتێکی تێدایە دوو ڕۆژ تەماتەو پیاز لەئێرانەوە هاوردەی هەرێم نەکرێت کیلۆی تەماتە بگاتە (2000) دووهەزار دینار لەکاتێکدا هەرێمی کوردستان جگەلەوەی خاوەنی باشترین زەوی بەپیتە‌، دەشتوانرێت لەخاکەکەیدا پێداویستی ( 10 ) دە ملیۆن هاوڵاتی لەسەوزەومیوە بەتەواوی دابینبکرێت و بەرهەم بهێنرێت.
کەی ڕەوایە چەند ڕۆژێکی کەم تورکیا هاوردەی هێلکە بۆ هەرێم و عێراق ڕابگرێت تەبەقێک هێلکە نرخەکەی ( 200٪) بەرزببێتەوە، لەکاتێکدا هەرێمی کوردستان خۆی خاوەنی ( 1400)هەزار و چوار سەد کێڵگەی پەلەوەرییە و، گەر حکومەت خۆی هاوکاریان بێت ئەوا زۆر لەپێداویستی زیاتری دانیشتوانی هەرێم دەتوانرێت مریشک و هێلکەش بەرهەم بهێنن و بگرە هەناردەشی بکەن.
باشە وڵاتێکی وەک ئێران بۆ دەتوانێت تەنها لەساڵی (2018)دا بڕی ( 95 )نەوەدو پێنج هەزارتۆن تەنها ماست هەناردەی وڵاتان بکات و بایی ( 85)هەشتاو پێنج ملیۆن دۆلاریش بەعێراق و هەرێمی کوردستان بفرۆشێت؟
لەکاتێکدا سەردەمانێک نەعێراق و نەهەرێمیش پێویستیان بەسەتڵێک ماستی هاوردەی هیچ وڵاتێ نەبوو، بەڵام بێ پلانی وادەکات کەلەوڵاتێکی بەرهەم هێنەوە ببیتە بەکاربەرێکی تەواو،و هەمیشە چاومان لەدەستی دەرەوە بێ.
سەیرنەبێت بەلاتانەوە لەسەر ئەو هەموو گوێزەی هەورامان و ناوچەکانی تری هەرێم، کە بەرهەم دێن کەچی مانگانە بایی ( 15)پانزە ملیۆن دۆلار گوێزی ڕوسی و ئێرانی وئۆکرانی و… هتد، هاوردەی هەرێم دەکرێت، کەساڵانە دەکاتە ( 150)سەدو هەشتا ملیۆن دۆلاری ئەمریکی.
خاکی هەرێمێک کە هێندە بەپیت بێت و هەموو ڕەگەزەکانی کشتوکاڵی بەزیادەوە تێدا بێت، چ مەنتقێکی تێدایە ساڵانە تەنها ( 54)پەنجاو چوار هەزار تۆن میوەی تێدا بەرهەم بهێنرێت لەکاتێکدا ساڵەکە هەرێم و دانیشتوانەکەی پێویستیان بە ( 530) پێنج سەدوسی هەزارتۆن میوەهەیە.
یاخود ساڵانەهەرێم بۆپێداویستی دانیشتوانەکەی پێویستی بە ( 200)دووسەد هەزار تۆن برنج بێت کەچی ساڵەکە بتوانرێت تەنها ( 5 — 6 )پێنج بۆ شەش هەزارتۆن بەرهەمی برنجت هەبێت.
هەرێمی کوردستان تەنها هاوردەکەری سەوزەومیوەنیە، بەڵکو قۆپچەوسوزن و واشەرو برغوش هەرهاوردە دەکات، ئاخەر کارەساتە نەتوانیت لەساڵی (2018)دا (7)حەوت شەقامی تازە بنیادبنێیت ودروستی بکەیت، بەڵام هەرلەوساڵەدا ( 137)سەدوسی و حەوت هەزار ئوتومبێلی هەمەجۆر هاوردەبکەیت و لە هاتوچۆی هەرێمدا تۆماربکرێت.
بەپێی ستانداردی جیهانی نابێت، هیچ وڵات و هەرێمێک هاوردەی کاڵاو شمەکی لە( 30٪)تێبپەڕێت، بەڵام هەرێمی کوردستان بەگشتی هاوردەی کاڵاو شمەکی (80٪)ی تێپەڕاندوەو هەندێ کاڵاو شمەکی ڕۆژانەشی لەنمونەی وشکە گەیشتۆتەلە ( 95٪) و زیاتریش.
بەرپرسانی هەرێم جگە لەوەی نەخواستیان بوەو نە ئیرادەشیان هەبوە تاکو هەرێم لەبەکاربەرەوە بکەنە بەرهەم هێن، نەشبونەتە هاوکاری جوتیاران و وەبەرهێنەرانی بوارەکەو ئەو بودجەیەشی بۆ سێکتەری کشتوکاڵ، کە ئاسایشی خۆراکی پێوەبەندە، ساڵانە کە تەرخاندەکرێت. هەرگیز ناتوانرێت کشتوکاڵی لەو پوکانەوەی تێیکەوتوەپێ ڕزگاربکرێ و بەرەوبوژانەوەو گەشەکردنی ببات.
وە لەلایەن کەسانی شارەزاو ئەکادیمیانی بوارەکەوە چەندین ڕاپۆرت و ڕاسپاردەو پلانی زانستی دراوەتە بەرپرسانی پەیوەندیدار، بەڵام ئێستاشی لەگەڵدا بێت ئەوان دەڵێی نەبایان دیوە نەباران.

بۆ ناردنی ئەم بابەتە بۆ سەر فەیسبووکەکەت یان هاوڕێکانت کلیک بکەرە سەر ئەو سمبولانە
عەبدولڕەحمان عەلی ڕەزا

ئەرشیڤی بەڕێز: عەبدولڕەحمان عەلی ڕەزا