دکتۆر محەمەد ئەمين: کۆنگره‌ی یه‌کێتی چی له‌ڕه‌وشی یه‌کێتی و کوردستان ئه‌گۆرێ؟

له‌م دۆخە چه‌ق به‌ستووه‌ سیاسی و ئابووری وه‌ بۆشاییه‌ فکریه‌ی وڵات، کە کۆمه‌ڵگاو هەموو کایه‌کانی ژیانی گرتۆته‌وه، له‌م ڕەوشه‌ش، که‌ ناوخۆی یه‌کێتی تووشی بووه‌، باسکردنی کۆنگره‌ی یه‌کێتی له‌م کاته‌دا پێویسته‌ […]
بۆ ناردنی ئەم بابەتە بۆ سەر فەیسبووکەکەت یان هاوڕێکانت کلیک بکەرە سەر ئەو سمبولانە

له‌م دۆخە چه‌ق به‌ستووه‌ سیاسی و ئابووری وه‌ بۆشاییه‌ فکریه‌ی وڵات، کە کۆمه‌ڵگاو هەموو کایه‌کانی ژیانی گرتۆته‌وه، له‌م ڕەوشه‌ش، که‌ ناوخۆی یه‌کێتی تووشی بووه‌، باسکردنی کۆنگره‌ی یه‌کێتی له‌م کاته‌دا پێویسته‌ شرۆڤه‌ی گرنگی بۆ بکرێ، هەم له‌سه‌ر ئاستی ناوخۆی یه‌کێتی/ ده‌ڤه‌ری سه‌وزو هەم لەسه‌ر ئاستی نیشتیمانی.

لەكاتى ئێستادا یه‌کێتیی به‌سەر دوو بەرەدا دابه‌شبووه‌ :
یه‌که‌م/ زۆرینه‌ی هەره‌ زۆری جه‌ ماوه‌رو لایه‌نگری چالاکی یه‌کێتیە که‌ بنکه‌ی خواره‌وه‌ی یه‌کیه‌تی پێک ئه‌هێنن، به‌ڵام خاوه‌ن بریارنین.
دووه‌م/ که‌مینه‌ى سه‌ره‌وه‌ که‌ مه‌کته‌ب سیاسی پێک ئه‌هێنن، به‌ڵام بریارو ده‌سه‌ڵات لای ئه‌وان مۆنۆپۆل کراوه‌.
لایه‌نگرانی کۆنگره‌ که‌ زۆرینه‌ی بنکه‌ی یه‌کێتین، به‌ڵام تائێستا ته‌نها شانازخان و كاك لاهور و پاڤێل وه‌ک که‌سانی دیاری ناو یەکێتی لایه‌نگری جدی به‌ستنی کۆنگرەن، وه‌ پێداگری له‌سه‌ر ئه‌که‌ن، هەرچه‌نده‌ ئەمانه به‌فه‌رمی له‌ مه‌کتەبی سیاسی نین، به‌ڵام له‌ناو بنکه‌ی یه‌کێتی هەريەكه نفوزی خۆى هەیه‌، لایه‌نگری بۆچوونه‌کانیان هەيه، كه‌ ئه‌بێ یەکێتی خۆی ڕێکبخاته‌وه‌، یەک سیاسه‌ت و ئاڕاسته‌ی هەبێ، دامەزراوەی تۆکمەی هەبێ، له‌و باوه‌ره‌دان که‌ئەبێ یەکێتی لەم پاشا گەردانیە ڕگاری ببێ کە یەکێتی لاواز کردووە.
هەڵبەتە ئەم ڕەوشەی کەلەناو یەکێتی دایە، لەناو زۆربەی هەرە زۆری پارتە سیاسیەکانی کوردستان بوونی هەیە بەتایبەت لەباشوور کەزۆرتر نەبێ کەمترنیە، لەبەرئەوە کۆنگرەی یەکێتی نەک هەر لەسەر ئاستی پارتەکانی تریش بۆ کۆی کایەی سیاسی و ئابووری گرنگە.
چوونکە لەکاتی ئێستادا، زۆربەی پارتی سیاسی لەئامرازێکی فکری وسیاسی وە ئایدۆلۆجیەوە بۆ گەیشتن بە ئامانجە دیاریکراوەکان لە پێناو بەرژەوەندی تاک و کۆی کۆمەڵگاو وڵات، بووەتە ئامراز بۆ بژێوی و بازرگانی و خۆدەوڵەمەندکردنی هەندێ کەس و کۆمەڵەیەکی دیاریکراو لەسەر بنەمایی خزم خزمێنە/nepotism ئەم حاڵەتە لە زۆربەی هەرە زۆری وەڵاتانی جیهانی سێ بوونی هەیە، واتا کاری سیاسی وەک ئامراز بەکاردێ بۆ خۆدەوڵەمەندبوون و دەستکەوتی ئابووری، هەڵبەتە هۆکاری ئەمەش پەیوەستە بە ڕەوش و گەشەی کایەکانی، ئابووری و سیاسی، کۆمەڵایەتی و فەرهەنگی و فەرهەنگی سیاسی لە هەر وڵاتێ.
ئەوەی کە پەیوەندە بەبابەتی هۆکاری ئەم ڕەوشە ناهەموارەی یەکێتی لەئێستادا ئەوەیە، کە پاش ڕاگەیاندنی باڵی ناوەندی بڕیار و دواتر هاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری و جیابوونەوەیان لەیەکێتی، وە دووبارە گەڕانەوەیان بۆ ناو یەکێتی، وایکرد هەیکەلی ئێستایی یەکێتی هەیکەلێکی بەیەکەوە بەستراو بێت بە سەمخی پۆست و بەرژەوەندی کەسی، وەبەکارهێنانی پارتی سیاسی یەکێتی وەک مانگایی پیرۆز تەنها بۆ دۆشین یان ئامرازێ بۆ دەست کەوتنی ئابووری و پۆست. دووبارە ئەم حاڵەتەیی یەکێتی لەناو هەموو پارتەکانی باشوور بە گەورەو بچوکیانەوە بوونی هەیە، لەبەر گەلێک هۆکار بابەتی ئێستا نیە، ئەم جیاوازییەی کە لەناو یەکێتی زیاتر بە ئاشکرا باس ئەکرێ. لەبەرئەوەی لایەنگرانی کۆنگرە ئارگۆمێنتیان ئەوەیە کەکۆنگرە ئەتوانێ بە گۆڕین و خانەنشین کردنی زۆربەی ئەوانەی بوونەتە گرفت بۆ یەکێتی، بواردان بەخەڵکی تازە بە بیری تازە وسیاسەتی تازە، هەروەها بەشداریپێکردنیان لەبڕیارە گرنگەکان ئەتوانن یەکێتی وا بسازێنن کە توانای تێپەڕاندنی بەربەستەکانی هەبێت لەئێستا و ئایندە.
لەسەر ئاستی هەرێم دوای ئەوەی بزوتنەوەی گۆڕان بەهەر هۆکارێ بێ نەک هەر نەیتوانی بیگۆڕێ، بەڵکوو خۆشی بوو بەبەشێک لەدەسەڵاتێک کە بە ووتەی جارانی خۆیان توانای دەسەڵاتداریان نیە و شکستخواردووە. وەکابینەی تازەی هەرێمیش کەلەسەرەتاوە هیوایەک هەبوو کە مەسرور بەرزانی ببێتە محەمەد بن سەلمانی سەعودی، بەڵام هەموو ئەوانەی لەکابینەی پێشوودا بەرپرسی درووست بوونی ئەم هەموو بەفیڕۆدانی نەوت و سامانی وڵات و قەیرانە بوون بەسەر خەڵکی وڵاتدا، لەبری لێپرسینەوە لێیان هەموویان ئێستا لەناو سەرۆکایەتی هەرێم بەردەوامی بەکاری خۆیان ئەدەن.
هەر له‌کاتی ئێستادا ئاژانسه‌کانی هەواڵ ڕایئه‌گه‌یه‌نن که Dynasty Petroleum بۆ بازرگانی نەوت و غازی سنوردار له‌دادگایه‌کی ئینگلیزی داوای یاسایی له‌سه‌ر حکومه‌تی هەرێم تۆمارکردوه‌ داوای یەک ملیارد و نیو دۆلار ئه‌کات به‌هەمان جۆری داناغاز، جا بۆ ئه‌وه‌ی ستافی سه‌رۆکایەتی هەریم که‌ به‌رپرسی سه‌ره‌کی کاره‌ساتی نه‌وتن به‌سه‌ر خەڵکی کوردستان، له‌لایه‌ن پۆلیسی ئینترپۆڵه‌وە قۆڵ به‌ست نه‌کرێن و زیندانی نەکرێن، ئه‌بئ مووچه‌خۆرانی هەرێم له‌ قووتی 3مانگی خۆیان ديسان ئه‌م پارەش‌ بده‌ن. ئه‌مه یه‌کەمین به‌ربه‌ستی تازه‌یه‌ بۆ حکومه‌ تی مسرور بارزانی، ئیتر پرسیار ئه‌مه‌یه‌ مسرور بارزانی چۆن مامەڵه‌ له‌گه‌ل ئەمه ئه‌کات؟، ئایا ئه‌م پاره‌یان بۆ ئه‌دات له‌سەر قووتی خه‌ڵک و مووچه‌خۆران تازیندانی نه‌کرێن؟، یا راده‌ستی پۆلیسی ئینترپۆلیان ئه‌کات؟ هەڵبه‌ته‌ ئه‌بئ خۆی وه‌ڵام و قسه‌ی هەبێ بۆ ئه‌مه‌، ئه‌گه‌ر نا له‌داهاتوودا چه‌ندەها مینی ترى نه‌وتی به‌ڕووی خەڵکی کوردوستان ئەته‌قێته‌وه‌ له‌ڕێگه‌ی دادگایه‌کی بیانیەوه‌، ئه‌بێته‌ گرفت و کاره‌ساتێکی هەمیشه‌یی دارایی بۆ خەلکی کوردستان حکومەتی ئێستا و حکومه‌ته‌کانی داهاتووش.
لەم کاتەدا کەڕەوشی هەرێم بەم جۆرە ناهەموارە باسی کۆنگرەی یەکێتی و دواتر بەستنی کۆنگرە بەبێ ڕێککەوتنی پێش وەخت و بەشداری فراوانی بنکە ببەسترێت، کاریگەری لەسەر ڕەوشی فەرمانڕەوایی و سیاسی وئابووری و کوردستان ئەبێ.پرسیاری بابەت ئەمەیە ئایا پێش و پاشی بەستنی کۆنگرە یەکێتی تازە تاچەند لەژێر کاریگەری شەقامدا ئەبێ و لەشەقام نزیک ئەبێتەوە بۆ گۆڕانکاری ڕیشەیی لەهەموو ئاستێ؟
وه‌ڵامی ئه‌مه‌ ئه‌رێنی بێ یا نه‌رێنی، به‌هەمان ئه‌ندازه‌ی به‌ستن و نه‌به‌ستنی کۆنگره‌ بۆ ماوه‌یه‌کی دیاریکراو کاریگه‌ری له‌سه‌ر کۆی ره‌وشی هەرێم ئه‌بێ، ئه‌وا به‌پێی حوکمی واقیعی مێژوویی و ئابووری کاتی زۆرنه‌ماوه‌ تابزانرێ به‌ کام ئاڕاسته‌ ئەبێ.

بۆ ناردنی ئەم بابەتە بۆ سەر فەیسبووکەکەت یان هاوڕێکانت کلیک بکەرە سەر ئەو سمبولانە
دکتۆر محەمەد گەناویی

ئەرشیڤی بەڕێز: دکتۆر محەمەد گەناویی