عیماد عه‌لی: ده‌یانه‌وێت ئاواته‌خوازی ده‌سه‌ڵاتی دكتاتۆری بین؟

سمبولی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان کلیک بکەو، ئەم بابەتە بنێرە بۆ بەشی خۆت یان هاوڕێکانت

باوه‌رناكه‌م كه‌س ئه‌و وته‌یه‌ی سه‌رۆكی میسر حوسنی موباره‌ك له‌بیر بچێت كه‌ وتبووی گه‌لانی عیراق پێویستیان به‌ دكتاتۆرێكی عادیل هه‌یه‌، هیوادارم ته‌نها مه‌به‌ستی خوارو و ناوه‌راستی عیراق بوبیت نه‌ك گه‌لی كوردیش.
هۆكاری ئه‌و پشێویه‌ی به‌ پله‌ی جیاواز له‌ شاره‌كانی كوردستان ده‌بینرێت چیه‌؟ كێ به‌رپرسه‌ و مه‌به‌ست چیه‌ له‌ بوونی ئاژاوه‌ له‌ شوێنێك و تاڕاده‌یكی زۆر توندوتۆلی و هه‌ناسه‌ بڕینی خه‌ڵك له‌ویتر؟ بۆچی له‌ رووی ئێداریه‌وه‌ پاشاگه‌رادنی و هه‌ركه‌س بۆخۆی به‌ ته‌واوه‌تی له‌م ده‌ڤه‌ره‌ ده‌بینرێت و كه‌س خۆی به‌ به‌رپرس نازانێت و نمونه‌یه‌كی زۆر خراپ بۆ ئیداره‌دانی قه‌یران پێشكه‌ش ده‌كرێت؟ كێ ئه‌م ئالۆزیه‌ی خولقاندووه‌ و هۆكاره‌ تایبه‌تیه‌كه‌ی چیه‌؟ بۆچی ناتوانرێت دیسپلینی وه‌زعه‌كه‌ بكرێت و به‌ ئانوسات هه‌ڵوێست و هه‌نگاوه‌كان ده‌گۆڕێن؟ بۆ خه‌ڵك له‌ سنوری قازانجی گشتی ده‌رده‌چێت و بێ متمانه‌یی پالی پێوه‌ناوه‌ زه‌ره‌ر له‌ خۆی و ئه‌ویتریش بدات؟ بۆچی ده‌روازه‌كان و بازگه‌كانی ئه‌م‌ ده‌ڤه‌ره‌ زیاتر به‌ره‌ڵایی پێوه‌ دیاره‌ و له‌به‌رژه‌وه‌ندی كێیه‌ خه‌ڵك خۆی به‌ كه‌ڵه‌گا بزانێت له‌م ده‌ڤه‌ره‌ و پۆپۆلیستانه‌ ره‌فتار بكات و زه‌ره‌ر له‌ خه‌ڵك به‌ گشتی بدات؟ ئایا ئه‌مه‌ش ده‌ستی ده‌ره‌كی تێدایه‌ و وای كردووه‌ به‌ فره‌ ناوه‌ندی زاڵ بێت و كاره‌كان به‌هه‌ڕه‌مه‌كی به‌ رێبكرێن؟ یان له‌ كۆتاییدا ده‌بێت پرسیار له‌وه‌بكرێت، ئه‌م بارودۆخه‌ و ئاستی گشتی رۆشنبیریه‌ هه‌مه‌چه‌شنه‌ی خه‌ڵك و مامه‌ڵه‌ی ئه‌وانه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ به‌وجۆره‌ وا فه‌رز ده‌كات هه‌مووان قه‌ناعه‌ت بكه‌ن كه‌ جگه‌ له‌دكتاتۆرێكی زاهید و دادپه‌روه‌ر و دڵسۆز هیچ دیموكراسی و ئازادیه‌ك دادی ئه‌م میله‌ته‌ نادات؟
ئه‌گه‌ر به‌ وردی ته‌ماشای جیاوازیه‌كانی سه‌پاندنی یاساو یاسا شكێنی به‌گشتی بكه‌ین و ئه‌و ره‌فتارانه‌ی كه‌ زه‌ره‌ر به‌ ره‌وتی گشتی ژیان و گوزه‌ران و ته‌ندروستی و وه‌زعی ئابووری خه‌ڵك ده‌گه‌ینێت وردكه‌ینه‌وه‌، ئه‌م ده‌ڤه‌ره‌ به‌خراپترین نمونه‌ دێنه‌به‌رچاو. ئه‌وه‌ی سه‌یره‌ ته‌نها هه‌نگاوێكی باش هه‌زار و یه‌ك كه‌س خۆی ده‌كات به‌خاوه‌نی و ده‌یان ره‌فتار و هه‌نگاوی خراپ به‌ڵكو كاره‌ساتاوی كه‌س خۆی لێ نادات و هه‌مووان خۆیان لێ گێل ده‌كه‌ن.
كه‌س فزه‌ی لێوه‌ نایه‌ت كه‌ كێ فه‌رمانی نه‌هێشتنی لیژنه‌ی ته‌ندروستی ده‌روازه‌ی باشماخی داوه‌ و بۆچی ئه‌وه‌ كراوه‌ و بۆچی پێشیلكاریه‌كانی هاورده‌ و ناردنه‌ ده‌ره‌وه‌ له‌م ده‌روازه‌یه‌وه‌ له‌هه‌موو شوێنێك زیاتر به‌ زه‌قی ده‌رده‌كه‌وێت. ئه‌ی بۆچی خه‌ڵك هه‌لگری فاسیرۆسه‌كه‌ بێت و به‌ واسیته‌ بنێردرێته‌ ماڵه‌وه‌ و له‌وانه‌بێت ده‌یانی تریش توش بكات.
به‌غدا له‌ وه‌زعیكی ناله‌باردایه‌ له‌ رووی ته‌شه‌نه‌كردنی نه‌خۆشیه‌كه‌وه‌ كه‌چی به‌ بێ سانسۆر و به‌ وه‌جبه‌ خه‌ڵك له‌م ده‌ڤه‌ره‌وه‌ خۆیان ده‌كه‌ن به‌ كوردستاندا. بۆچی؟
دیاره‌ ئه‌م حاڵه‌ت و وه‌زعه‌ ئه‌گه‌ر به‌ئه‌نقه‌ست نه‌بێت به‌ نه‌زانی و غه‌شیمی و هه‌ركه‌س بۆخۆیی و فره‌كوێخایی و نه‌ بونی ناوه‌ندی بڕیار كاره‌كه‌ی زیاتر تیكداوه‌ و كه‌س نازانێت حزب حوكم ده‌كات یان فه‌رمانگه‌كانی حكومه‌ت یان‌كه‌سه‌ به‌ناو به‌رپرسه‌كان . ئه‌گه‌ر وا به‌م شێوه‌یه‌ بڕوات و خه‌ڵك به‌ ئامانجی پۆپۆلیستی هه‌نگاوی دژ به‌ به‌رژه‌وه‌ندی گشتی بنێت و شار و ده‌ڤه‌ره‌كه‌ بێ خاوه‌ن بێت، ده‌بێت چاوه‌رێی ئه‌وه‌نه‌كه‌یت ئاوا به‌ ئاسانی ئه‌م قۆناغه‌ خه‌ته‌رناكه‌ بپه‌ڕینه‌وه‌.
هه‌مووان ده‌زانن كه‌ به‌ره‌ڵایی و پشێوی و بێ یاسایی دووره‌ له‌ دیموكراسیه‌ته‌وه‌، به‌ڵام ئه‌م فره‌ مینبه‌ری حوكمرأنی و فره‌ كوێخاییه‌ی له‌م ده‌ڤه‌ره‌دا هه‌یه‌ هۆكاری سه‌ره‌كی سه‌رجه‌م سه‌لبیاته‌كانه‌ كه‌چی لای خه‌ڵك وا ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ ئه‌و ئازادیه‌یه‌ وای كردووه‌ به‌ره‌ڵایی دروست بێت و باسیش له‌وه‌ ده‌كرێت كه‌ عه‌قڵیه‌تی خه‌ڵكه‌كه‌ ته‌نها به‌ هێز به‌رێوه‌ ده‌برێت و هیچ كه‌سێك وه‌زعی ناله‌باری دارایی هه‌ژاران ناخوێنێته‌وه‌ كه‌ تاوه‌كو زوو وه‌زعه‌كه‌ ئاسایی بێته‌وه‌ ئه‌وه‌نده‌ له‌ قازاناجی ئه‌واندا ده‌كه‌وێته‌وه‌ وه‌ك له‌ هی كه‌سیتر، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی باروگوزه‌رانی ئه‌وان له‌ مه‌ترسیدایه‌ نه‌ك ده‌وڵه‌مه‌ند و به‌رپرسه‌ خواپێداوه‌كان كه‌ ژیان و گوزه‌ران و ته‌ندروستی خۆیان دابین كردووه‌ و درێژه‌كێشانی حاڵه‌ته‌كه‌ به‌م شێوه‌یه‌ هیچ كاریگه‌ریه‌كی له‌سه‌ر ئه‌وان نابێت.
هه‌ر ئه‌م پشێویه‌ وا ده‌كات كه‌ خه‌ڵك له‌ دیدگای بنه‌ڕه‌تی خۆی بۆ دیموكراسی و ئازادی و پلۆرالیزم و چۆنێتی به‌ڕیوه‌بردنی سیستمی حوكمڕانی به‌خۆیدا بچێته‌وه‌ و ئاواته‌خوازی ده‌سه‌لاتێكی دكتاتۆری دڵسۆز بێت. هیوادرام تاوه‌كو به‌به‌ریوه‌ ماوه‌، پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ بسه‌لمێنرێت له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌م ده‌ڤه‌ره‌ به‌ قه‌ڵای دیموكراسی وئازادی و پلۆرالیزم و كراوه‌یی داده‌نرێت.