نەوزادى موهەندیس: ئەفغانستان، قوربانى بەرژەوەندیە نێودەوڵەتیەکان!

ئەفغانستان و گەلى ئەفغانستان ئەو وڵات و کۆمەڵگایەى کە نەفرەتى پەروەردگارى لێکراوە لە ئەزەل و دەستپێکى دروستبونیەوە، بەهۆى فرە پێکهاتە نەتەوەیى و ئاینى و مەزهەبى و هەڵکەوتە جیۆسیاسى و ئابورى و تۆپۆگرافیى خاکەکەى و دوورە دەستى و هەژارى و دواکەوتوویى و خۆخۆرى و عەشرەتگەرایى و، لە هەمووشیان ماڵوێرانتر دواکەوتەى ئاینەکانە بەتوندیەکى دەمارگیرى بێوێنەوە کە لەناوجەگەرى عەرەبەکان خۆشیاندا هێندە دەمارگیرنین بۆ ئاینى ئیسلام.
هەربۆیە ئەم وڵات و کۆمەڵگایە بە درێژایى 100ساڵى ڕابووردووى دواى داگیرکردنى ئینگلیزەکان بەبەردەوامى لەشەڕ و ململانێى براکان و ئاین و مەزهەبە جیاوازەکاندا بوە و نەیتوانیوە بپەرژێتە سەر بوارى گەشەو پێشکەوتن و ئاوەداکردنەوەى وڵاتەکەى، ئەمەش هۆکارى زۆلاى هەیە لەوانەش هەڵوێستى وڵاتە دراوسێکانى بەتایبەتى پاکستانى سونە مەزهەب کە هەمیشە هەوڵیداوە پشێوى و ململانێ ناوخۆیەکانى ئەفغانیەکان توندتر و قوڵتر بکاتەوە. بەناوى ئاین و مەزهەبى سونەى زۆرینەوە و چەوساندنەوەى کەمینە شیعەکانەوە. هەر ئەو هەڕەشە و ململانێیانە پاڵیان نا بە یەکێتى سۆڤیەتى جارانەوە لەساڵى 1979دا داگیریبکات بەهاندانى ئەمریکا و ڕۆژئاوا و تێوەگلاندنى لە گۆمى لیخنى ئەفغانستان و لەبیربردنەوەى پیلان و خەونە دێرینەکەى بۆ گەیشتن بە ئاوە گەرمەکانى کەنداوى عەرەبى کە سەرچاوەى زۆرینەى وزەى دونیان.وئەنجامیش بە زەرەروزیان و شکستخواردوویەکى گەورەوە پاشەکشەى کرد.
ئەفغانستان بەهۆى پێگە و هەڵکەوتە جیۆپۆلەتیکیە گرنگ و ناوازەکەى لە نێوان سۆڤیەت بۆ کەنداوى عەرەبى و لەسەر سنورەکان و دراوسێیەتى لەگەڵ کۆمارەکانى جارانى سۆڤیەت کە بە نەتەوە و ئاین و مەزهەب لەگەڵیاندا نزیکە و لەلاى سێهەمیشەوە وەک خەنجەرێک وابوە لە پشت و کەمەرى ئێرانەوە بەتایبەتى لەسەردەمى کۆمارى ئیسلامى ئێرانى شیعە مەزهەبدا.کە دوژمنى سەرسەختى ئەمریکا و ڕۆژئاوایە گەرچى بە ڕووکەشیش بێت.
ئەفغانستان لەساڵى 1979وە دەرگاى جەهەنەمى بەسەردا کراوەتەوە و تاکو ئێستاش بەکراوەیى ماوەتەوە و پێناچێت بەم زووانەش دابخرێتەوە، چونکە سەرى فیتنە و ئاشوبەکان ئەفغانیەکان خۆیانن کە تەنها دواى بەرژەوەندى وڵاتانى دراوسێ و دەرەکى دەکەون و ئایندە و بەرژەوەندى خۆیان لەبیرنەماوە. لەوکاتەوە کە ڕێکخراوە ئیسلامیە توندڕەوە عەرەبەکان بە فیت و هاندان و سەروەت و سامانى زۆر و زەوەندى عەرەبەکان شەڕى دژى سۆڤێتیان هەڵگیرساند و دواتریش دواى ڕزگارکردنى لەساڵى 1989دا و دەستدانە چەک بەرامبەر برا و خەباتکارەکانى دوێنێى خۆیان ودروستبوونى ڕێکخراوى قاعیدەى ئوسامە بنلادنیش ئیدى ئەفغانستان بوە گۆمى خوێن و بەبەردەوامى داواى خوێن و خۆراکى لاشەى ئەفغانیەکانى دەکرد و هەموو دونیاش سەیرى دەکردن.تا ئەوکاتەى سەرکێشیە گەورەکەیان ئەنجامدا لە 11ى سێپتەمبەرى 2001 و بە گژ قولەى قافدا چوون لە نێویۆرک و واشتنۆنى ئەمریکادا. ئیدى وەک ئەوەى دەستیان کردبێتە ناو کونى زەردەواڵەوە و ئەمریکا و هەموو ڕۆژئاواین کردە دوژمنى خۆیان و لێیان وروژان کە ماوەى زیاتر لە 10ساڵ پشتیوانیان لە ئەفغانیەکان دەکرد دژى سۆڤێتیەکان لەسەردەمى جەنگى سارددا.
لە ساڵى 1996دا لەناکاو و بێ ئامادەسازى پێشوەختە یان ئامادەکراوبوە و لە قووتوى کەپسدا هەڵگیرابوون و بزوتنەوەى سەلەفى توندڕەوى تاڵیبان سەریهەڵداو لەماوەیەکى کەموکورتى وەکو ئێستادا بۆ یەکەم جار توانى سەرکەوتنى گەورە بەدەستبێنێت بەسەر هەموو هێزە بەناو موجاهیدەکانى دژى سۆڤیەتى جاران و خۆیکردە حاکمى ڕەهاى ئەفغانستان و ئیمارەتێکى ئیسلامى توندڕەوى دامەزراند و لە زۆر وڵات و جێگەى دونیاش لایەنگر و سەرمەستانى بزوتنەوەکە دروستبوون بە کوردستانى خۆشمانەوە و گەرەکیان بوو ئیمپراتۆریەتێکى ئیسلامى و خەلافەتێکى پانوپۆڕ لەناوچەکە و دونیادا دامەزرێنن. بەڵام تەمەنیان تەنها 5 ساڵ بوو کەوتنە بە گورزى تۆڵەى ئەمریکاوە و سەرەونگونى کردن بەڵام نەیکوشتن و لەناوینەبردن و لەجێگەیاندا حکومەتێکى بەناو دیموکراسى و ئازادى و کراوە و پێشکەوتوخوازى دامەزراند و ماوەى 20 ساڵیش بەخوێن و سەروەت و سامانى ئەمریکیەکان پاڵپشتى کردن، بەڵام ئەنجام لەماوەى کەمتر لە 1 مانگدا جارێکى تر بزوتنەوەى تاڵیبان توانى شکست بەو حکومەتە لەرزۆک و گەندەڵ و بێبنەمایە بهێنێت و بێ تەقە و کوشتارى زۆر جارێکى تر خۆى کردەوە بە حوکمڕانى ڕەهاى ئەفغانستان و گەلى ئەفغانستان و تەواوى ناوچەکە و جیهانى تووشى شۆک و سەرسوڕمان کرد.
پرسیار لێرەدا ئەوەیە بۆچى ئەفغانستان ئاوهاى بەسەرداهات؟بۆچى حکومەتێکى 20 ساڵە بەرگەى 20ڕۆژى نەگرت؟کوا هێز و توانا و مقاوەمەتى هێزە ئازادیخوازەکانى ئەفغانستان؟ ئەى بۆچى ئەمریکا لە ناکاو و لەماوەیەکى کەمدا بڕیارى کشانەوەى هێزەکانى دا لەو وڵاتە؟ ئایا ئەمە سروشتى ئەمریکایە و دەکرێت پێشبینى بکرێت لەناوچەکانى ترى ململانێکاندا هێزەکانى بکشێنێتەوە ؟ و دەیان پرسیارى تریش..
بەکورتى و کرمانجى ، ئەفغانستان بوە قوربانى بەرژەوەندیە سیاسى و ئابوری و ئەمنیەکانى وڵاتانى ناوچەکە و زلهێزەکان و هەموانیان ڕێکەوتون لەسەر ئەو سیناریۆیەى گەڕانەوەى تاڵیبان دواى دوو مانگ دانوسانى چڕوپڕ لەنێوان تاڵیبان و ئەمریکا لەدەوحەى پایتەختى قەتەر. چونکە حکومەتى ئەفغانستانى دروستکراو نەیتوانى لەماوەى 20ساڵدا حوکمڕانیەکى ڕاست و دروست و شەفاف و پتەو دابمەزرێنێت و دیاردەکانى گەندەڵى و ناعەداڵەتى و مەحسوبیەت و مەنسوبیەت و ناوچەگەرێتى و مەزهەبچێتى و عەشرەتچێتى وایکرد کە بنەمایەکى تۆکەمە و بەهێزى نەبێت و گەندەڵى شۆڕببوە بۆ ناو تەواوى جومگە و ءئۆرگانەکانى دەسەڵات و زۆرینەى خەڵکیش هەژار و کەمدەرامەتبوون و سوپا و هێزەچەکدارەکانیش بێ مووچە و بێ خواردن بوون، دیموکراسیەت و ئازادیەکانیش هەر بەناوبوون.بۆیە ئەمریکیەکان چیدى تواناى پاڵپشتى و دەستپێوەگرتنى ئاوها حکومەتێکیان نەما کە سوودى نە بۆ ئەوان و نەبۆ بەرژەوەندیەکانیشیان نەبوو لە ناوچەکەدا دژى ڕوسیا و ئێران و… هتد.
هەربۆیە گەرەکى بوو کە گۆڕانکارى بکات و تاڵیبان بەمەرج و شێوە و سیمایەکى نوێەوە بهێنێتەوە سەر شانۆ دواى ئەوەى کە ((کردیە تەیرێکى مەعقول)) و بەرژەوەندى و ئامانجە دوورمەوداکانى خۆى بێنێتە دى لەلایەک دژى خەونەکانى سۆڤیەت و هاتنە پێشى بۆ ناوچەى کەنداوى عەرەبى و لەلایەکى تریشەوە بۆ فشار خستنە سەر ئێرانى دوژنى ئەمریکیەکان و تەنانەت وەک ڕێگریەکیش لەبەردەم خەون و فراوانخوازیەکانى چینیشدا بۆ ئاسیا و و خوارووتر.
هەربۆیە ئەم هەنگاوەى ئەمریکا لە کشانەوەى هێزەکانى لە ئەفغانستان دوورنیە لەناوچەکانى وەکو عێراق و سوریا و لوبنان و یەمەن و… هتد. بکشێنیتەوە و گەلانى ئەو ناوچانەش ڕووبەڕووى قەدەرى نادیارى خۆیان بکاتەوە، چونکە ئەمریکا بەرژەوەندى لە کوێ و تاکوێ بڕبکات هەر ئەوەندە پشتیوانە و هیچ کات کوڕى خۆى ناکاتە قوربانى کچى کەسى تر. بەڵام ئایا تاڵیبان دەتوانێت ئەو مەرجانەى ئەمریکیەکان بهێنێتەدى و شەڕى لەجیاتى بەرپا بکات؟
نەخێر ناتوانێت تاسەر ئەو کارە بکات، چونکە لەلایەک ململانێ ناوخۆییەکانى ئەفغانستان لێناگەڕێن حوکمڕانیەکى ڕەها بکەن و هەر لە ئێستاوە لەلایەن هێز و نەوەى دواى تاڵیبانى 2001 وە ناڕازین لە تاڵیبان و خۆپیشاندان دەکەن و لە ناوچەى پێنجشێریش بەسەرۆکایەتى کوڕى ئەحمەد شامەسعود لە گردبونەوەدان بۆ دژایەتى تاڵیبان، هەربۆیە زۆر نزیکە شانۆگەریە خوێناویەکەى هەشتاکان و نەوەدەکانى سەدەى بیست دووبارە ببێتەوە، چونکە نە تاڵیبان دەستهەڵدەگرێت لەتوندڕەویەکەى خۆى کە پێى ناسراوە و لەسەرى دامەزراوە گەرچى لە ئێستادا جۆرێک لەنەرمى دەنوێنێت تا تەواو دەسەڵاتەکانى دەچەسپێنێت و نەهێزەکانى دژى تاڵیبانیش گەرەکیانە ئەفغانستان تاسەر پێشکەش بە تاڵیبان بکەن.
هەربۆیە ئایندەى ئەفغانستان و ئەفغانیەکان بەنادیارى دەمێنێتەوە و لە بازنەیەکى بۆشى خوێناویدا خول دەخوات و تاهەتاهەتایە ئاشتى و ئارامى بەخۆیانەوە نابینن، چونکە سروشت و هەڵکەوتە و بیر و تێڕاونینى ئەو کۆمەڵگایە هەر بەداخراوى و ململانێى و دواکەوتوویى و هەژارى ڕاهاتوون و ناتوانن تاسەر بەرگ و بیر و گوتار و کرداریان بەجۆر و مۆدێلێکى سەردەمیان بگۆڕنەوە.

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies