نەوزادی موهەندیس : ئەم قەیرانە داراییە چ پەندێكی فێری هەموان كرد ؟ .

ئاشكرایە هەموو گۆڕانە سیاسی و ئابوری و كۆمەڵایەتیەكان سوڕی ژیان و دەورانی سروشتی خۆیان هەیە ( كورت خایەن 5-10ساڵ ، مام ناوەند25-30 ساڵ ، درێژ خایەن60-70 ساڵ ) كە وەستاونەتە سەر هۆكاری سەرهەڵدانیان و هەر دەیە ساڵێك یان زیاتر سوڕی ئاسایی گەشە و گۆڕانكاریەكانیان تەواو دەكەن و دەستپێدەكەنەوە ، جا لەم سوڕی ژیان و گۆڕانكاریانەدا بەرزی و نشێوی تێدەكەوێت و قەیران و خۆشگوزەرانی و بوژاندنەوەی تیادا ڕوودەدات ، بۆیە ئەم قەیرانە سیاسی و دارایی و كۆمەڵایەتیانەی هەرێمەكەشمان وەكو دیاردەیەكی ئاسایی دەوران و سوڕی تەواوكاری سیاسی و ئابوری و كۆمەڵایەتی كۆمەڵگاكەمان و ناوچەكە و تەنانەت هەموو دونیاش دووبارە بونەوەی مێژوو و ڕابووردوە وەكو ئەو قەیرانە ئابورییە قوڵەی ساڵی 1929 كە ئەوروپا و ئەمریكای گرتەوە و بۆ چەندین ساڵ درێژەی هەبوو هەروەها قەیرانی دارایی جیهانی ساڵی 2007-2008 ، بەدڵنیاییش هەرێمی كوردستان و ناوچەكە و دونیاش ئەم دەورانە تێدەپەڕێنن و بەتەوابوونی قۆناغ و كات و ماوەكەی و سەرلەنوێ‌ دووبارە گەشە و بوژاندنەوە و خۆشگوزەرانی سەرهەڵدەدەنەوە و دەستپێدەكەنەوە و هەموانیشمان هەموو كێشە و ململانێ‌ و قەیران و تەنانەت كارەساتە دڵتەزێنەكانیش لەیاد دەكەین ، بەڵام گرنگ ئەوەیە كە چەند پەند و وانە فێربوبین بۆ ئەوەی لە سوڕ و جەڕایەنێكی نوێی مێژوویی تردا هەمان كێشە وكارەسات و قەیران بەتوندی نەمانگوشن و نەمانگێڕنەوە بۆ چوارگۆشەی یەكەم و خاڵی دەستپێك وەك لە ئێستادا بەسەرماندا هاتوە .

ئاشكرایە ئەم قەیرانە داراییە بەتەنها بەسەر كوردستاندا گوزەر ناكات بەڵكو تەواوی ناوچەكە و دونیاشی گرتۆتەوە بە ووڵاتە زلهێزە پیشەسازیەكانیشەوە ، بەڵام ئەوان لەلایەك بەپلانی زانستی و ئابوری و واقعی ڕووبەڕووی بونەتەوە و لەلایەكی تریشەوە ئامادەسازی و پەندو وانەیان لە مێژووی ڕابووردوویان وەرگرتوە ، هەربۆیە كاریگەریەكانی ئەم قەیرانە لەسەر ئەوان هێندە توند و جەرگ بڕ نیە وەك لای خۆمان .
لەئێستادا گرنگ ئەوەیە كە ئێمەش وەكو خەڵكانی تر چۆن بۆ داهاتوومان ئامادەسازی بكەین و ئەم قەیرانە كە ماوەی زیاد لە 2 ساڵە بەرۆكی گرتوین و تائێستاش ئاسۆ ڕونەكانی دەرنەكەوتون و بەتاریكی و لێڵی ماونەتەوە، چۆن ڕووبەڕووی ببینەوە و چ وانە و پەندێكیشی فێری هەموانمان كردوە ؟
ئاشكرایە هەرێمی كوردستان لە دوای ڕاپەڕینی بەهاری ساڵی 1991 وە و لەسەردەمی گەمارۆ ئابوریە چەند قۆڵیەكانی سەر عێراق و كوردستان قەیرانی هاوشێوەی ئەم قەیرانەی بەسەردا هاتوە بەڵام بەهێندەی ئەم قۆناغە و ئەم قەیرانە توند و سەخت و كاریگەر نەبوە ، بۆیە هەق وایە ئەم قەیرانە ببێتە مایەی بیركردنەوە و تێڕامان و خوێندنەوەیەكی نوێ‌ بۆ هەموو بوارەكانی سیاسەت و ئابوری و كۆمەڵایەتی نەك تەنها بۆ خۆمان بەڵكو بۆ ناوچەكە و دونیاش،پێویست دەكات كە كورد چیدی بە سۆز و بێباكی و پشت كردنە پلان و زانست و پسپۆڕەكان هەنگاو نەنێت و لەسەر هەڵە خوێندنەوە و حساب بۆنەكردنەكانی بەردەوام نەبێت ، وانەزانێت كە لەم هەرێمە نیمچە سەربەخۆیەدا بۆتە خاوەنی بڕیاری سیاسی و ئابوری خۆی و ئیدی هیچ كەس و لایەن و وڵات و بڕیاڕ و گۆڕانكاریە ناوچەیی و جیهانیەكان بەباش یان خراپ كاریگەری تێناكەن ، وانەزانێت كە گەر بەشێوەیەك گەشە و خۆشگوزەرانی و ئارامی سیاسی و ئابوری هەبوو ئیدی هیچ كەس و لایەنێك ناتوانێت لێی تێك بدات ، كوردستان دورگەیەكی دابڕوا نیە لەناوچەكە و دونیا و گۆڕانكاریەكانیان ، بەڵكو ئەم سەردەمی بەجیهانبونە هەموانی بەیەكەوە بەستۆتەوە و هەموان كاریگەری و كارلێك دەكەنە سەر یەكتری و جاران و سەردەمە دابڕاوەكانی ڕابووردوو نیە كە گەر قەیرانێكی ئابوری و دارایی لەناوچەیەكی جیهاندا ڕوویبدایە ئەوانی تر سەلامەت دەبوون ، چونكە دونیای ئێستا بۆتە گوندێكی هاوچەرخی بچوكی پێكەوە گرێدراو ، كەواتە پێویستە چ پەندێك فێربوبین لەم قەیرانەوە :
1 – لەڕووی سیاسیەوە دەركەوت كە هیچ حیزب و سەركردەیەك چەندە بەهێز و بەتوانا و دەوڵەمەند و دەستڕۆیشتوش بێت ناتوانێت بەتەنها سەركردایەتی و ڕابەرایەتی دۆخەكە بكات و بەتەنها ڕووبەڕووی ئەم جۆرە قەیرانە ببێتەوە و خۆشی و میلەتەكەشمان ڕزگار بكات ، بۆیە پێویستە هەموان ئەم پەندە فێر بوبین كە هەموانمان پێكەوە بەهێزین و پێكەوە دەتوانین ڕووبەڕووی قەیرانە سیاسی و دارایی و سەربازیەكان ببینەوە و پێویستە ناوماڵ و ڕیزەكانی خۆمان لە كردار و گوتاردا یەك و یەكگرتووبین و پەنا نەبەینە بەر پاوانخوازی وقۆرخكاری دەسەڵات و دەرپەڕاندن و دوورخستنەوە و كەنارخستنی هیچ سەركردە و لایەنێكی سیاسی چەندە بچوكیش بێت ، تەنها بە كۆدەنگی و پێكەوە كاركردن و ئیجماعی سیاسی و جەماوەری دەتوانین سەركەوتن بەدەست بێنین و هەموان خۆمان بەخاوەن و خەمخۆری گەل و نیشتمانەكەمان بزانین ، و بە سیاسەتی هەڵە و بەلایەنگیری ناوچەیی لەسەر بنەمای ئاین و مەزهەب حكومەتەكەمان تەریك و بێ‌ كەس و بێ‌ پشتیوانی ناوخۆیی و ناوچەیی و دونیایی نەكەینەوە ، بەڵكو پەیوەندی دۆستایەتیمان لەگەڵ هەمواندا پەرە و گەشە پێبدەین ،چونكە مەسەلەی كورد مەسەلەیەكی سیاسی و نەتەوەییە پێش هەموو بابەتێكی تر ، بەپێچەوانەوە ئەوە ڕوودەدات كە ئێستا بەسەرماندا هاتوە .
2 – لە ڕووی داراییەوە ، پێویستە هەمیشە سیاسەتێكی دەسكراوە و بەربڵاوی و بەهەدەردان پیادە نەكەین بەڵكو بیرێكی دواڕۆژ و ڕۆژگارە تەنگانەكانیشمان هەبێت و هەمیشە یەدەگ و پاشكەوتی نەختینە و دراوی قورس و كاڵای گران بەهامان هەبێت لە بانكەكانماندا ، سیاسەتێكی ئابوری تەندروست و ساغڵەم پیادە بكەین و هەمیشە لەهەوڵی زیادكردن و هەمەجۆركردنی سەرچاوەكانی داهاتدا بین و خۆمان نەبەستینەوە بەتاكە سەرچاوەی داهاتەوە كە نەوت و غازی سروشتیە و بەڵكو بگەڕێین بەدوای سەرچاوەی تردا كە هەرێمەكەمان پێی دەوڵەمەندە لە كشتوكاڵ و پیشەسازی و گەشتوگوزار و سەرچاوەی مرۆیی و … هتد ، و سیاسەتێكی شەفاف و ڕوون و ئاشكراش پیادە بكەین . و نەكەوینە هەڵەی وەرگرتنی قەرزی دەرەكی كە خۆمان لە ئێستادا زیاد لە 20 ملیار دۆلار قەرزارین . لەبەرامبەریشدا خەرجیە ناپێویست و زیادە ڕەویەكان كەم بكەینەوە ، گەشە و بوژاندنەوەی ئابوریمان بەهەنگاوی زانستیانە و لەسەر خۆ بێت نەك هەڵپەكردن و پەلەكردن و زوو دەوڵەمەندبوونی پێوە دیار بێت .
3 – لە ڕووی ئیدارییەوە ، پێویست دەكات لەم هەرێمە بچوك و 5 ملیۆن كەسی و 4 پارێزگایەدا ، ئیدارەیەكی تۆكمە و پتەو و جێگیر و بەدامودەزگایی پیادە بكەین و دوور بكەوینەوە لەخۆ فروانكردن و دروستكردنی دامودەزگا و وەزارەتی ناپێویست كە ببێتە مایەی قەڵەوبونی لەش و لاری حكومەت و بەمەش تەمەڵ و لەش داهێزراو و بێجوڵە دروستبكەین ، بەڵكو هەمیشە دەبێت ئیدارەیەكی چوست و چالاك و ڕەشیقمان هەبێت كە بتوانێت ڕێبەرایەتی و ئیدارەی هەموو دۆخە ئاسای و قەیراناویەكان بكات ، هەمیشە ئیدارەیەكی بچوكی تۆكمە و ڕێكخراو زۆر سەركەوتووتر بوە لە ئیدارە و دامودەزگایەكی فراوان و پەرشوبڵاو . و ڕزگاربونیش لەم قەیرانە پێویستی بە حكومەتێكی ڕەشید و عاقڵمەندانە و پشوو درێژ هەیە كە دوور بێت لە خۆبەزلزانین و غروری سیاسی .
4 – لەڕووی یاساییەوە ، پێویست دەكات ئەم قەیرانە فێرمان بكات كە دەبێت یاسا سەروەر بكەین و هەموو دامودەزگا شەرعی و هەڵبژێردراوەكانی ئەم دەسەڵاتەمان متمانەی تەواوی هەبێت لەلایەك لەنێوان خۆیاندا و لەلایەكیش لەنێوان حكومەت و جەماوەرداو یاسا سەروەری هەموان بێت و بەشێوەیەكی عادیلانە پیادە بكرێت و ڕێگر بێت لە كەمتەرخەمی و كەموكوڕی و گەندەڵی و بەهەدەردانی سەروەت و سامان و دزینی ناشەرعی و حەرام لەلایەن دەسەڵاتدارانەوە و یاسا ببێتە ڕێگر و ڕێكخەری سەرتاپای ژیان و گوزەرانی كۆمەڵگاكەمان .
5 – ئەم قەیرانە پێویستە فێری كردبین ، لەدەسەڵاتدارەوە تا بێدەسەڵات و تاك بەتاكی جەماوەری میلەتەكەمان كە چیدی پێویست بەخۆ دەوڵەمەندكردنی ناشەرعی ناكات و هەموان خۆمان بە بەرپرسیار بزانین لەبەرامبەر ئێستا و ئایندەی خۆشمان و نەوەكانیشماندا و سەروەت و سامانی ئەم میلەتەش بە ئەمانەتەوە لە گەردنماندا بزانین و دەست هەڵگرین لە كاری ناڕەوا و گەندەڵی و دزینی سەروەت و سامان ، چونكە بەبێ‌ بنبڕكردن و كەمكردنەوەی گەندەڵی هیچ پڕۆسەیەكی چاكسازی و ڕاستكردنەوە و خۆ دەربازكردن لەم قەیرانە داد نادات و تەنها وەك چارەسەرێكی كاتی و ئازار شكێن دەردەكەون ، بۆیە هەق وایە ئەوانەی بەدەسەڵات و خاوەن سەرمایە و تاڕادەیەكیش بەناڕەوا لەماوەی ئەم 24 ساڵەی حوكمڕانیدا خۆیان دەوڵەمەند كردوە ، لە ئێستادا غیرەتی كوردایەتی و گیانی بەخشین و قوربانیدانیان لا زیندوو ببێتەوە و ویژاندی خۆیان ئارام بكەنەوە بەوەی كە چی دەتوانن لە سەروەت و سامان بیبەخشنە حكومەت و بتوانن هاوبەشی و هاوكاربن لە چارەسەركردنی ئەم قەیران و تەنگژەیەدا و خەمخۆری و دڵسۆزی خۆیان بنوێن چ وەك حیزبەكان چ وەك دەسەڵاتدار و سەرمایەدار و خاوەن كۆمپانیاكان.وپارەی ژێر زەمینەكانیان بهێننە دەرەوە و بیخەنە خزمەت میلەتەكەیانەوە وەك دەڵێن ( پارەی سپی بۆ ڕۆژی ڕەش) .
بەم شێوەیە دەكرێت بۆ ئێستا و بۆ ئایندەش ئەم پەند وانانە فێری خۆمان و نەوەكانیشمان بكەین و زاڵ بین بەسەر ئەم قەیرانە داراییەدا و هەموان پێكەوە شانی بدەینە بەر و باری لاری حكومەت و دەسەڵاتەكەمان ڕاست بكەینەوە بەتایبەتیش لە ئێستادا كە كوردستان و عێراق و ناوچەكە و دونیاش ڕووبەڕووی قەیرانی سیاسی و ئابوری و سەربازی بونەتەوە و هەموان لەهەوڵی پاراستنی خۆیان و بەرژەوەندیەكانیاندان و هیمەت دەكەن تائەوپەڕی خۆیان و میلەتەكەیان لەشەڕی تیرۆر و برسێتی و نەهامەتی كۆمەڵایەتی دوور بخەنەوە، بۆیە كوردیش دەبێت وەك هەموان لەهەوڵی بێووچاندا بێت بۆ دەربازبوون لەم قەیرانە ، بەڵكو ئەم قەیرانە چەندە زیانبەخش و كاریگەری خراپی هەبوە لەسەرمان بەڵام ببێتە مایەی بەخۆداچوونەوە و ڕاچڵەكاندن و ڕاستكردنەوەی هەڵە و پلانەكان و تێڕوانین و بۆچوونە سیاسی و ئابوری و كۆمەڵایەتیەكانمان و بشكێتەوە بە باشە و سوود و قازانج بۆ ئێستا وئایندەشمان .

بەکلیکێک لەسەر سمبولەکانی خوارەوە ، ئەم بابەتە دەگات بەهاوڕێکانت

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies