ئاریان ڕەشید : گوزەر بەرەو دیموکراسی لەسەر دەستی هێزە نادیموکراسیەکان .

لە ئەمڕۆدا پرسی دیموکراتیزەکردنی کۆمەڵگاو ڕێکخستن و دامەزراندنی دەزگاو دامەزراوە حکومیەکان لەسەر بنەمای دیموکراسی و پێکهێنانی حکومەتی دامەزراو لەسەر بنەڕەتی ڕەوایەتی جەماوەر ، بوەتە پرسێکی گرنگ و جەوهەری لەسەرجەم کۆمەڵگاکانی جیهان . گەشەکردنی ڕەوتی (لیبراڵ- دیموکراسی) و هەڵکشانی تەوژمی تاکگەرایی (individualism) لە کۆمەڵگاکانی خۆرئاوا و پەرەسەندنی ڕوانگە مرۆڤگەراییەکان (humanism) و کاریگەری ئەم دیدگایە لەسەر بە جیهانی بوونی مافەکانی مرۆڤ و سەیرکردنی مرۆڤ وەکو بوونەوەرێکی خاوەن ماف و خاوەن کەرامەت ، وەرچەرخانی سەرجەم سیستمی دەوڵەتانی جیهانی بەرەو دیموکراسی کردۆتە پێداویستیەکی حەتمی .
بەستێنە فیکریەکان و ئارگومێنتە فەلسەفیەکان پرسی بە دیموکراسیبوونیان کردۆتە حەقیقەتێکی زانستی و ڕاستیەکی بان مێژوویی ، بەو پێ یەی مرۆڤایەتی لە ڕەوتی بەرەوپێشچوونی خۆیدا بەرەو دیموکراسی هەنگاو هەڵدەگرێت و گوزەر بەرەو دیموکراسی لە پرۆسەی کامڵبوونی کۆمەڵگادا مەیسەر دەبێت . ئەم بەستێنە فیکریەش بووە بنەمای ئاراستەکردنی سەرجەم کۆمەڵگاکانی جیهان بەرەو دیموکراسی و خوڵقاندنی ئەو دونیابینی یە لای گەلانی جیهان کە پرۆسەی ( بە دیموکراسیبوون ) پرۆسەیەکی ناچاریەو پێویستە سەرجەم دەوڵەتانی جیهان کار بۆ جێگیرکردن پیادە کردنی بکەن .
ئەم ڕەوتی بەدیموکراسیبوونەش بە شێوەیەکی یەکدەست و یەکسان و بەڕێوە نەچوو ، هەرچەندە خۆرئاوایەکان خۆیان لە پرۆسەی گوزەر بەرەو دیموکراسی بەئاکام گەیشتن ، بەڵام ئەم پرۆسەیە لە ووڵاتانی خۆرهەڵات و هەندێ ووڵاتانی ئەمریکای لاتین و ووڵاتانی ئەفریقا ڕووبەڕووی ئاستەنگی قورس بووەوە . بەمەش پرۆسەی گوزەر سەرکەوتنی بەدەست نەهێنا یاخود لە هەندێ ووڵات ماوەیەکی درێژی خایاند . بێگومان هۆکارەکەشی بۆ ناسازی و نالەباری دۆخی کۆمەڵایەتی وکولتوری و سیاسی و ئابووری دەگەڕێتەوە لەو ووڵاتانەدا ، کە بەگشتی پرۆسەی دیموکراتیزەکردنی سست و لاواز کرد .
لە دوای پرۆسەی ئازاد کردنی عێراق لە ساڵی (٢٠٠٣) وە هەوڵەکان بۆ بونیادنانی عێراقێکی دیموکراسی تا ئێستا بەئاکام نەگەیشتوە ، دیموکراتیزەکردنی سیستمی فەرمانڕەوایی و گوزەری ڕاستەقینە بەرەو دیموکراسی ، ڕووبەڕووی چەندین ئاستەنگ و بەربەستی قورس و سەخت بوەتەوە ، کە سەرەنجام هیواو ئومێدەکانیان بە گەیشتن دیموکراسی لاواز کردوە . لە عێراقدا لە سەرەتای پرۆسەی ئازادیەوە ململانێ و کێشمەکێشێکی مەزهەبی قووڵ سەریهەڵدا و عێراق بەسەر دوو مەزهەبی دژ بەیەکی (شیعەو سوونە) دابەش بوو ، کە سەرەڕای جیاوازی قووڵی نێوانیان ، هەردووکیان بە بنەماو بنەڕەتەکانی دیموکراسی ناکۆک و نەیار بوون ، بەمەش پرۆسەی گوزەر شکستی هێنا و گەشتن بە دیموکراسی ڕاستەقینە دووچاری بەربەستی قووڵ بووەوە . بەڵام دۆخەکە لە هەرێمی کوردستان جیاواز بوو ، هەرێمی کوردستان چ لە ڕووی کۆمەڵایەتی و کولتوری یەوە چ لە ئاستی ئابووری و سیاسیشەوە جیاوازی بنەڕەتی و قووڵی لەگەڵ کۆمەڵگای (عێراقی- عەرەبی) هەبوو . دەکرێت بووترێت زەمینەی گوزەر بەرەو دیموکراسی لە هەریمی کوردستان لەبارتر بوو لە چاو ئەو بەشەی عێراق کە زۆرینەی عەرەب فەرمانڕوایی دەکرد ، دۆخی ئابووری و سیاسی و کۆمەڵایەتیش بۆ پرۆسەی گوزەر سازو ئامادە بوو ، بەڵام سەرەڕای ئەمانەش پرۆسەی گوزەر سەرکەوتنی بەدەست نەهێناو پرسی دیموکراتیزەکردن دووچاری شکست و داڕمانی قووڵ هات .
پرسیاری جەوهەری لێرەدا ئەوە نیە کە بۆچی کۆمەڵگای ئێمە لە پرۆسەی بەدیموکراسیبوون شکستی هێنا ؟ یاخود قسە کردن نیە لەسەر ئەو ئاستەنگ و ڕێگریانەی پرۆسەی دیموکراتیزەکردنیان دووچاری وەستان کردوەو بوونەتە بەربەست لەبەردەم پرۆسەی گوزەر . هەرچەندە ئەو پرسە پرسێکی زۆر گرنگ و هەستیارەو شایانی لێکۆڵینەوەو بەدواداچوونە ، بەڵام ئەم بابەتە قسەی زۆری لەبارەوە کراوە ، لە ئێستادا باشتر وایە خۆمان سەرقاڵی قسەکردن لەسەر ئەو ڕێگاو میکانیزمانە بکەین کە پرۆسەی گوزەر و بەدیموکراسیبوون ئاسان و شیاو دەکەن .
گریمانەی سەرەکی ئێمە لێرەدا پشت بەو بیرۆکەیە دەبەستێ کە پرسی گوزەر بەرەو دیموکراسی بە دوو ڕێگای سەرەکی دێتە ئەنجام ، لە یەکەمیاندا پرۆسەکە بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ لەسەر دەستی هێزەکانی بەشدار لە پرۆسەی فەرمانڕەوایی و پارتە سیاسیەکان بەدی دێت ، بەو گریمانەیەی ئەو هێزانە لە بنەڕەتدا هێزی دیموکراسین و پرۆسەی بەدیموکراسیبوون لەسەر دەستی ئەوان و لە ڕێگای گرتنەبەری سیاسەتێکی گشگیر و هەمەلایەن ڕووەو دیموکراتیزەکردنی سەرجەم دامودەزگاکانی کۆمەڵگا ڕوودەدات . لە کاتێکدا ڕێگای دووەم باس لە پرۆسەی گوزەر بەرەو دیموکراسی دەکات لە ڕێگای ئەو هێزانەی خۆیان دیموکراسی نین و هەڵگری خەسڵەت و ئاکاری نادیموکراسین ، بەڵام ئامادەیی و بوونی ئەوان لە پانتایی سیاسی و بەشداری کردنیان لە گەمەیەکی سیاسی بۆ گەشتنە دەسەڵات و جیاوازی ئەوان لە بیرو بۆچوون سەبارەت بە پرسە سیاسی و ئابووری و کۆمەڵایەتیەکان پرسی گوزەر بەرەو دیموکراسی ئاسان و مومکین دەکات .
ئەوەی ئاشکرایە ئەوەیە کە هێزەکانی بەشدار لە پرۆسەی حوکمڕانی لە هەرێمی کوردستان هیزگەلی نادیموکراسین ، ئەو هێزانە خاوەنی هیچ پرۆژەیەکی فراوان و گشتگیر نین بە ئاراستەی دیموکراتیزەکردنی دامودەزگاکانی حکومەت و ئەنجامدانی گوزەرێکی ڕاستەقینە بەرەو دیموکراسی . پارتە سیاسیەکان لە ئێستادا قورسایی گەورەیان لە پانتایی سیاسی هەرێمدا هەیەو کۆنترۆڵی سەرجەم کایەو ڕوانگە جیاوازەکانی کۆمەڵگایان کردووە ، بەم پێیەش ڕۆڵ و پێگەی ئەوان لە پرۆسەی گوزەر بەرەو دیموکراسی کاریگەرە . بەڵام کاتێک ئەوان لە ناخی خۆیاندا هەڵگری خەسڵەتی نادیموکراسی بن و پڕۆژەی بە دیموکرسی کردنی کۆمەڵگاو دەوڵەت لە ئەجێندایاندا نەبێت ، ئەوا پرۆسەی گوزەر لەسەر دەستی ئەوان نامومکین و نەشیاوە . بۆیە لێرەدا ناچار دەبین باس لە شێوازی دووەمی دیموکراتیزەبوون بکەین ، ئەو شێوازەی گوزەر کە ڕاستەوخۆ لەسەر دەستی هێزە سیاسیەکان بە ئەنجام ناگات ، هەرچەندە ئامادەیی و کارا بوونی هێزە سیاسیەکان سەرچاوەو بنەڕەتی ئەم گوزەرەن بەڵام ئەم گوزەرە بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ ڕوودەدات ، واتە لە دەرەوەی ئیرادەی هێزە سیاسیەکان دەخەمڵێت و دواتر کاریگەری لەسەر هێزەکان دروست دەکات و جارێکی تر لە ڕێگەی ئەوانەوە کاریگەری لەسەر تەواوی جومگەکانی کۆمەڵگا پێکدەهێنێت .
ئەگەر لە باری یەکەمدا “دیموکراسی بوونی” ‌‌هێزە سیاسیەکان بنەمای سەرەکی پرسی گۆڕان بەرەو دیموکراسی بێت لە ڕێگای کاریگەری ئەو هێزە سیاسیانە لە پرۆسەی فەرمانڕەوایی و هەوڵەکانیان بۆ دیموکراتیزەکردنی دەزگاو دامەزراوە جیاوازەکانی حکومەت و کۆمەڵگا ، ئەوا لە باری دووەمدا واتا لە دۆخی نائامادەیی بنەمای دیموکراسی لە ناوخۆی هێزە سیاسیەکان و نائاشنایی و پابەند نەبوونی پارتە سیاسیەکان بە پرەنسیپ و بنەماکانی دیموکراسی ، دیموکراسی لە دەرەوەی ئیرادەی پارتە سیاسیەکان سەرهەڵدەدات و زەمینەسازی بۆ دیموکراتیزەکردنی دەسەڵات لە پانتایی کاری سیاسیدا لە دایک دەبێت ، دواتریش ئەم دۆخە کاریگەری بۆسەر هێزە سیاسیەکان دروست دەکات و دیموکراتیزەکردنی پارتە سیاسیەکانی لێ دەکەوێتەوە . بێگومان ئەم دۆخەش کاتێک مومکین و شیاوە کە زەمینەی ئازادی سیاسی و هەڵبژاردنی گشتی لە ئارادا بێت و ڕەوایەتی جەماوەر بنەمای پێکهێنانی حکومەت و دەسەڵاتی سیاسی بێت . ئەم بیرۆکەیە پشت بەو گریمانەیە دەبەستێت کە پرۆسەی گوزەر لە دەرئەنجامی شیاو بوونی دۆخی بابەتی مومکین دەبێت ، بەو مانایەی لەبار بوونی دۆخی بابەتی کۆمەڵگا لە ڕووی ئازادی سیاسی و مافی دەنگدانی گشتی و ئەنجامدانی هەڵبژاردن و خەباتی پارلەمانی بنەمای دیموکراسی دەچەسپێنێت و هێزە سیاسیەکان ناچار دەکات ڕووەو دیموکراسی هەنگاو هەڵگرن . بێگومان ئەم شێوازە لە گوزەر بە پێی تێپەڕبوونی کات و بەردەوامی ئەنجامدانی هەڵبژاردنی گشتی و ئامادەیی هیزو لایەنە سیاسیەکان لە پانتایی سیاسەت و بەردەوامیان لەسەر ململانێیەکی سیاسی هێمنانە بەدیدێت ، واتا پرۆسەیەکی هەنگاو بەهەنگاو دەبێت ، بە پێچەوانەی شێوازی یەکەم (بەدیموکراسیبوون لەسەر دەستی هێزە سیاسیە دیموکراسیەکان) ، کە پرۆسەیەکی خێراو ڕاستەوخۆیە .
هێزە سیاسیەکانی کوردستان سەرباری ئەوەی خۆیان وەکو هێزگەلی دیموکراسی نمایش دەکەن و وەکو هەڵگری پەیامی دیموکراسی و بەدیهێنەری پرۆسەی دیموکراتیزەکردنی کۆمەڵگا لە خۆیان دەڕوانن ، بەڵام لە جەوهەردا هێزگەلی نادیموکراسین و لە بواری پراکتیکدا لە خزمەتی ستەمکاری و دەسەڵاتخوازیدان ، هەر بۆیەش پرۆژەی بە دیموکراسی کردنی دەسەڵات لەسەر دەستی ئەمان نامومکین و مەحاڵە . بۆیە لێرەوە هیچ هیوایەک بە گوزەر بەرەو دیموکراسی لەسەر دەستی ئەم هێزانەدا بەدی ناکرێت . ئەم بیرۆکەیەش لەسەر ئەو گریمانە گشتی یە دادەمەزرێت کە ئەگەر هێزێک لە ناوخۆی خۆیدا نادیموکراسی بێت ، ناتوانێت لە پرۆژەی دیموکراتیزەکردنی دەسەڵات و پرۆسەی گوزەر بەرەو دیموکراسیدا هاوکار و یارمەتیدەر بێت ، بەم مانایەش پرۆسەی گوزەر هیچ کات لەسەر دەستی ئەم هێزانە بەدی نایەت . لێرەشەوە شێوازی دووەمی گوزەر وەکو تاکە میکانیزمی شیاو لە پرۆسەی بەدیموکراسیبووندا پشتی پێ دەبەسترێت .
ئەم بۆچوونەش پشت بەو گریمانەیە دەبەستێت کە ئازادی سیاسی و مافی دەنگدانی گشتی ، بوار لەبەردەم هیزە جیاوازەکان دەڕەخسێنن کە گوزارشت لە خواست و ڕوانگەکانی خۆیان بکەن و خۆیان لە پانتایی سیاسی هەرێمدا وەکو هێزی سیاسی خاوەن جەماوەر و خاوەن هزر بخەنە ڕوو . ئەم دۆخەش دەرگا لەسەر پلوراڵیزمی سیاسی واڵا دەکات و لە بەدیهێنانی جۆرێک لە فرەیی لە بواری سیاسیدا یارمەتیدەر دەبێت ، بەمەش زەمینەی سەرهەڵدانی پارتی سیاسی جیاواز و دەرکەوتنی هزر و بیروبۆچوونی جیاواز و دژ بەیەک لە ئارادا دەبێت . کاتێکیش مافی دەنگدانی گشتی ، بوار لەبەردەم هەر یەک لەم هێزە جیاوازانە فەراهەم دەکات کار بۆ بەدەستهێنانی متمانەی جەماوەر بکەن تا لە ڕێیەوە بگەنە دەسەڵات ، ئەوا ڕەوایەتی جەماوەر دەبێتە بنەمای پێکهێنانی حکومەت ، ئەم دۆخەش جۆرێک لە کولتورو داب و نەریت دەخوڵقێنێت کە دەتوانین بە نەریتی دیموکراسی ناوزەدی بکەین . لەم گریمانەیەشەوە دیموکراسی دەرەنجامی ئازادی سیاسی و مافی دەنگدانی گشتی یە ، واتا دیموکراسی بەرئەنجامی دۆخی بابەتی و زەمینەی کۆمەڵایەتی کۆمەڵگایە و لە واقیعی سیاسی و ژینگەی کۆمەڵایەتی یەوە سەرچاوە دەگرێت . لەبەردەوامی ئەم دۆخەشدا کولتوری دیموکراسی کە زادەی پرۆسەی هەڵبژاردن و ئازادی سیاسی یە کاریگەری لە سەر هێزە سیاسیەکان دروستدەکات ، ئەمەش وا دەکات بە تێپەڕبوونی کات هیزە سیاسیەکان خۆیان لەگەڵ نەریت و کولتوری دیموکراسی ڕابهێنن و ملکەچی یاساو ڕیساو پرەنسیپەکانی نەرێتی دیموکراسی بن .
بۆ ڕوون کردنەوەی ئەم بابەتەش لە واقیعی سیاسی هەرێمی کوردستاندا ، بەم جۆرە ئەنجام گیری دەکەین کە هەر یەک لە (یەکێتی نیشتمانی کوردستان ، پارتی دیموکراتی کوردستان ، بزووتنەوەی گۆڕان ، یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان ، کۆمەڵی ئیسلامی و هێزە سیاسیەکانی تر) هێزی نادیموکراسین بەڕێژەو بڕی جیاواز، هیچیان هەڵگری پرۆژەیەکی فراوانی دیموکراسی نین کە لە خزمەتی پرۆسەی گوزەر بەرەو دیموکراسی و دیموکراتیزەکردنی دەوڵەت و کۆمەڵگادا بێت ، بەمەش پرۆژەی دیموکراتیزەکردنی کۆمەڵگاو پرۆسەی گوزەر بەرەو دیموکراسی ڕاستەقینە لەسەر دەستی ئەم هیزو گروپانە بەدی نایەت . تەنانەت ئەگەر هیزێکیش زیاتر دیموکراسی بێت و زیاتر بە پرەنسیپ و ڕێساکانی دیموکراسی کاریگەر بێت ، ئەوا هێشتا ناتوانێت پرۆژەی دیموکراتیزەکردنی کۆمەڵگا و پرۆسەی گوزەر بەرەو دیموکراسی بەدی بهێنیت ، ئەمەش بەهۆکاری ئەو شێوازەی فەرمانڕەوایی کە لە هەرێمدا پیادە دەکرێت و تیایدا هیچ هێزێک ناتوانێت بەشێوەیەکی گشتگیر کار لەسەر جێبەجێکردنی بەرنامەو ئەجێندا سیاسیەکانی خۆی بکات . بەمەش پرسی دیموکراتیزەکردن لەسەر دەستی هێزە سیاسیەکان نامومکین دەبێت . لێرەشەوە فەزای سیاسی دەبێتە زەمینەی لەباری لەدایک بوونی دیموکراسی ، بەو مانایەی کاتێک ئازادی سیاسی بوار دەداتە هزرو بیرە جیاوازەکان گوزارشت لە خۆیان بکەن ئەوا دۆخەکە شیاو دەبێت بۆ سەرهەڵدانی پارتی سیاسی جیاواز ، لەوپەڕی چەپەوە تا ئەوپەڕی ڕاست ، لە هیزی ناسیونالیستیەوە تا هێزی ئایینی و نا نەتەوەیی . هەر وەک چۆن حیزبی شیوعی و حیزبی کۆمۆنیست ئازادن لە مومارەسەکردنی کارو چالاکی سیاسی بەهەمان شێوە بوار لەبەردەم پارت و ڕەوتە ئایینیەکانیشدا ئاوەڵایە کاری سیاسی ئەنجام بدەن ، یەکگرتووی ئیسلامی و کۆمەڵی ئیسلامی و بزووتنەوەی ئیسلامی ، گوزارشت لە بیروباوەڕی ئایینی ئیسلام دەکەن لە پرۆسەی سیاسی هەرێمدا و ئازادانە کارو چالاکی ئەنجام دەدەن . دەرەنجامی ئەم دۆخەش کەشێکی سیاسی دێتە ئارا کە تیایدا فرەیی لە بواری سیاسیدا بوار لەبەردەم ململانێ و کێشمەکێشی سیاسی دەڕەخسێنیت ، کاتێکیش ئەم ململانێ و کێشمەکێشە لە فەزایەکی سیاسی کراوەدا و لە ڕێگای هەڵبژاردنی گشتی یەوە خۆی بەتاڵ دەکاتەوە ، ئەوا بەدەستهێنانی ڕەوایەتی جەماوەر دەبێتە کاری سەرەکی هێزە سیاسیەکان . قبوڵکردنی ئەنجامەکانی هەڵبژاردنیش دەبێتە هۆی هاتنە ئارای دەسەڵاتێکی سەرچاوە گرتوو لە ڕەوایەتی جەماوەرو پەیدابوونی هێزگەلی ئۆپۆزسیۆنی کاراو چالاک . بێگومان تا ئیستا لە پرۆسی سیاسی هەرێمی کوردستاندا ئەم دۆخە بەم شێوازە نەهاتوەتە دی –بەدەر لەو چوار ساڵەی گۆڕان و کۆمەڵ و یەکگرتوو ، ڕۆڵی ئۆپۆزسیۆنی کارایان دەگێڕا- ، هەر بۆیەش پرسی گوزەر بەرەو دیموکراسی بەشێوەیەکی فیعلی بەدی نەهاتوە . گریمانەی سەرەکیش لێرەدا ئەوەیە کە سازانی نیشتمانی و حکومەتی بنکە فراوان و هەر شتێکی تر لەم بابەتە (هێزە سیاسیە جیاوازەکان پێکەوە بەشداری دەسەڵات دەکەن و هیچ هیزێکی ئۆپۆزسیۆن لە ئارادا نابێت) پرسی گوزەر بەرەو دیموکراسی سست و لاواز دەکات و ئەگەری گەیشتن بە دیموکراسی ڕاستەقینە هەرەس پێدێنێ . بە پێچەوانەوەش قبوڵکردنی دەرەنجامەکانی دەنگدان و پێکهێنانی حکومەت لەسەر بنەمای دەنگەکانی خەڵک و بوار ڕەخساندن و زەمینەسازی بۆ لەدایک بوونی ئۆپۆزسیۆنی کاراو چالاک بنەماکانی دیموکراسی جێگیر و پتەو دەکات . هەنگاو بەهەنگاو لەگەڵ دووبارە بوونەوەی ئەم دۆخەش پرسی دەستاودەستکردنی دەسەڵات و خەباتی ئۆپۆزسیۆنی دەبێتە کولتور ، ئەم شیوازەش لە کولتورو نەریتی سیاسی کاریگەری لەسەر هێزە سیاسیەکان پێکدەهێنێت و بە تێپەڕبوونی کات ئەو هێزانە لە هێزی نادیموکراسی و نەیارەوە بۆ هێزی دیموکراسی دەگۆڕێن و بە کولتوری سیاسی باو کاریگەرو بارگاوی دەبن . کاتێکیش ئەم دۆخە بەدیهات ئەوا جارێکی تر لە ڕێگەی هێزە سیاسیەکانەوە پرۆسەی دیموکراتیزەکردنی کۆمەڵگا لە دۆخی بەردەوامیدا دەبێت . بەو مانایەی کاتێک کولتوری سیاسی باو بەو شێوەیە دەبێت ، ئەوا ئەم دۆخە کاریگەری لەسەر یەکێتی وپارتی و گۆڕان و کۆمەڵ و یەکگرتوو هێزەکانی تر دروست دەکات خۆیان لەگەڵ کولتوری دیموکراسی ڕابهێنن و دیموکراسی لە ناوخۆی خۆیان پەیڕەو بکەن ، بەمەش ئەوان دەبنە هێزگەلی دیموکراسی و لە پرۆسەی دیموکراتیزەکردنی کۆمەڵگادا ڕۆڵی بەرچاو دەگێڕن .
پوختە (هێزە سیاسیەکانی هەرێم لە توانایاندا نیە پرۆسەی گوزەر بەرەو دیموکراسی بەئەنجام بگەیەنن ، ئەمەش بەهۆی نائامادەیی ڕۆحی دیموکراسی لە هەناوی ئەو هیزانە بەشێوەیەکی گشتی ، تەنانەت گەر هێزێکی وەکو “بزووتنەوەی گۆڕان” بیەوێ ئەم ئەرکە ئەنجام بدات بەو پێیەی لە هێزەکانی تر زیاتر بارگاویە بە کولتور و نەرێتی دیموکراسی ، ئەوا سەرەنجام هەرەس دێنێ چوونکە لە لایەن هێزەکانی ترەوە پشتگیری ناکرێت و ئاستەنگی بۆ دروست دەکرێت . لێرەوە گریمانەی سەرەکی ئەوە دەبێت کە پرۆسەی گوزەر لە دەرەنجامی ئامادەیی دۆخی سیاسی هەرێم و لەباری کەشی بابەتی بە ئاکام دەگات ، لەو ڕوانگەیەوە کە ئازادی سیاسی و مافی دەنگدانی گشتی بوار بۆ فرەیی سیاسی دەڕەخسێنێت ، ئەم کەشەش خۆی لەخۆیدا دیموکراسی دەخەمڵێنێت . دواتریش بەردەوامی ئەم دۆخە کاریگەری لەسەر هێزە سیاسیەکان دروست دەکات و ناچاری قبووڵکردنی نەریت و کولتوری دیموکراسیان دەکات ، لە ڕێگای ئەو هێزانەشەوە جارێکی تر پرۆسەی گوزەر بەرەو دیموکراسی بە ئاکام دەگات .)

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies