سەباح شێخانی : عیشق وەك حەرامكراوێك .

لە چیرۆكی ( كچە چیمەنتۆییەكان ) ی مقداد شاسواری دا

لە ئەدەبدا هیچ تێز و شتێك لە مێژووی مرۆڤایەتیدا ئەوەندەی عیشق و خۆشەویستی ئاماژەی نەخراوەتە سەر . سیاسەت ، ئەدەب ، ئابووری و هونەر … تاد ، بۆ كۆمەڵگەیەكی وەك ئێمە گرنگن ، بەڵام لەگەڵ ئەوەیشدا ئەگەر ئەو زانستە مرۆییانە لە خۆشەویستی ترازان ، ئەوە هەموو هەوڵ و تەقەڵایەك بە فیرۆ دەڕوات . دواجار خۆشەویستی تاكە وەڵامە بۆ مرۆڤەكان كە دەتوانێ‌ چارەسەری زۆر كێشە و ئاڵۆزییەكانی ژیان بكات .
دكتۆر مارف خەزنەدار لەبارەی ئەدەبی كوردییەوە ، دەڵێت : ( مەبەستمان لە ئەدەبیی كوردی ، هەموو ئەو بەرهەمانەیە كە بە زمانی كوردی داهێنراون لە شیعر یا پەخشان ، لە كۆنەوە تا ئێستا بە درێژایی ڕۆژگار دروست بوون و سامانی نەتەوایەتیان لە قسەی جوان پێكهێناوە .) چیرۆك فۆرم و ژانرێكی سەربەخۆییە ، بناغەكەی تەنیا لەسەر یەك تەكنیك ، بنەما و توخم دروست نابێت ، بەڵكو لەسەر چەند توخمێك دروست دەبێت ، هەریەك لەم توخمانەیش دەكەونەپێوەندی كردن لەگەڵ یەكتر و بەشداری دەكەن لە بونیادی دەقی چیرۆكدا ، هەر بەیەكەوەش ئەو فۆرمە هونەرییە دروست دەكەن كە پێی دەوترێت چیرۆك .

عیشق وەك حەرامكراوێك سەرتاپای چیرۆكی ( كچە چیمەنتۆییەكان )ی مقداد شاسواری داگیركردووە ، چیرۆكنووس وەك فۆتۆگرافەرێك زۆر بە ڕوونی كۆمەڵگەی كوردیمان پیشان دەدات . زۆر جارانیش لە هەندێ‌ كار وكاردانەوەی ژیان ڕێنماییمان دەكەن .

عیشق ، كاریگەریەكی تەواوی بەسەر سرووشتی ژیانەوە هەیە ، وەك ئەریك فرۆم دەڵێت : ( خۆشەویستی هێزێكی كاریگەرە لە مرۆڤدا ، هێزێكە لەگەڵ كەسانی دیكە یەكت دەخات .) عیشق دەشێ دەروازەیەك بێت ، زۆرجار مرۆڤ لەو ریَِگەیەوە راِزەكانی خۆی دەربڕێت . ” ساڵێك .. ساڵێكی ڕەبەق خۆشیم ویست بێ ئەوەی بزانم ناوی چییە ؟! ” چیرۆك وەك ژانرێكی ئەدەبی ، چەندین ڕەهەندی فیكریی ، هونەریی و سایكۆلۆژیی لەخۆوە دەگرێت ، هەر خوێنەرە و لە ڕوانگە و ڕەهەندێكەوە خۆی دەبینێتەوە ، ئەمەش بووەتە جێگەی بایەخپێدانی ڕەخنەگرانی ئەدەب بە تایبەتی و نووسەران بە گشتی ، ئەم گرنگیپێدانە وایكردووە ساڵانە چەندین كتێب و لێكۆڵینەوە لەسەر لایەنە جیاجیاكانی چیرۆك بنووسرێن و بڵاو بكرێنەوە .

دالای لاما دەڵێت : ( مرۆڤ سەر بە هەر ڕەگەز و ، كولتوور و ئایینێك بێت ، تا مردن پێویستی بە سۆز و خۆشەویستی كەسانی دی هەیە ، بەختەوەری یان بەختەوەر بوون ئامانجی هەر مرۆڤێكە لە ژیاندا ، ئێمە لە ژیانی خۆماندا هەموو كار و كۆششێك دەكەین بەو ئامانجەی ژیانێكی بەختەوەرمان هەبێت ، ئەگەرچی بەشێكمان ناتوانین بەختەوەر بین یان خۆمان بە بەختەوەر نازانین و ناتوانین بەسەر ئەو گرفت و نەهامەتیانەدا زاڵبین كە لەژیانی ڕۆژانەدا ڕووبەڕوومان دەبنەوە ، بەڵام گەیشتن بە بەختەوەری وەك ئامانج و ئاوات هەر دەمێنێتەوە .) ئەمڕۆ یەكێك لە پرسە كۆمەڵایەتی ، مەعریفی و تەنانەت سیاسیەكانیش ، مشتومڕە لەسەر مافەكانی ئافرەت وەكو ڕەگەزێك ، ئەم مشتومڕە لەو ناوچە و وڵاتانەی پێیان دەوترێت ” دنیای ئیسلامی و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ” چڕبووەتەوە لەنێوان دوو ڕەوتدا ، ڕەوتی سیكۆلاری و ڕەوتی ئیسلامی . دنیای فیكری مرۆڤ ، هێندە قووڵ و وردە، تا مرۆڤ بیری لێبكاتەوە ، داهێنانی نوێ و بە چێژی لێوەردەگرێت ، لە هەمان كاتدا ڕۆڵێكی مەزن و دیاری هەیە ، بیری مرۆڤ فراوان دەكات ، لە قۆناغێكی دنیای ڕۆشنیرییەوە بەرەو قۆناغێكی نوێتر و باشتری دەبات.

ئەدەب زادەی ئەندێشە، سۆز ، خەیاڵ ، هەستی ناسك ، سۆزداری مرۆڤی هۆشیار و بەهرەدارە . كار لە هۆش و هەستی مرۆڤ دەكات . دنیای بەرین ، قووڵ و ناسكی ئەدەب ڕاستەوخۆ پێوەندی بە مرۆڤ و دەوروبەرەوە هەیە .” خۆشەویستی لەم دەڤەرەی ئێمەدا تەنیا كارێكە ، هەمووان كۆكن لەسەر یاساغكردنی ” ئەدەب لە پرسیار و گەڕاندایە بە شوێن ئەو شتانەی كە پێوەندییان بە چارەنووسەوە هەیە .” كوڕم خۆشەویستی لای ئێمە شێتییە . شێتی . تۆ خۆت شێت مەكە .. لە وڵاتێكدا كە هەمووی ئامادەن بۆ كوشتنی یەكتر چ پێویستییەكت بە خۆشەویستی هەیە ؟ ئێمە عەیامێكی دوورە ، ئیدی دەرگای خۆشەویستیمان داخستووە كوڕم .. كچی خەڵكیش بە كوشت مەدە ” سیمای سەرەكی ئەدەبیی واقیعی بریتییە لەگرنگیدانی تەواو بە وردەكارییەكانی ژیانی ڕۆژانە .

لە چیرۆكی كچە چیمەنتۆییەكان ، چیرۆكنووس دەیەوێت لە ڕێگەی‌ وێناكردنی واقیعەوە چەند وێنایەكی جیاجیای كۆمەڵگەی كوردیمان نیشان بدات ، هەروەها پێناسە و تێروانینی كۆمەڵگەی ئێمە بۆ عیشق‌ و چەندەها شتی‌ تری لەو جۆرە دەخاتە ڕوو . پێویستە ئاماژە بۆ ئەوەش بكەم ، مقداد شاسواری لە گێڕانەوەی‌ چیرۆكەكەدا بە تەواوەتی‌ پشتی‌ بە گێڕانەوەیەكی واقیعیانە بەستووە .” ئێمە نابینە پێوەر بۆ سەرجەم كۆمەڵگە مرۆڤایەتییەكان..

ئەگەر لای ئێمە ڕۆژانە ئاگر لە ڕۆح و جەستەی خۆشەویستی بەردەدەن ، خەڵكانێك هەن بانگەشەی خۆشەویستی و میهرەبانی دەكەن .” وەك فەلەكەدین كاكەیی دەڵێت : (مەگەر مرۆڤ هەیە بە بێ عیشق و خۆشەویستی بژی) خۆشەویستی ، وشەیەكی بچووكە ، بەڵام لە ناواخندا، پڕە لە مەدلوولی گەورە و جوانی بە مرۆڤ دەبەخشێت .

كاتی ئەوە هاتووە جورئەت بكەین، دان بە عیشق بنێین، كابووسی تۆلە و كینە لە ناخ و ویژدانمان وەدەرنێین .” دەڵێن خۆشەویستی ڕاستەقینە مرۆڤ لە ناخەوە دەهەژێنێ . بەڵام من نەك ئەو بەیانییە نەك هەر هەژام ، سەراوبن بووم . هەڵتەكام . تەپ و تۆزێكی یەكجار زۆر لەسەر ڕۆحم داتەكا . هەست دەكەم زوڵال بوومەتەوە .. وەك ڕۆژانی منداڵیم .. دەكرێ ئەمە سەرەتایەك بێ بۆ خۆشەویستی ؟.” ژیان خەونێكی كورتە ، بەشی ڕق و تۆڵەسەندنەوە ناكات .

خۆشەویستی بەڵگەیە بۆ بوونی ئێمە لەسەر زەوی ، عیشق ڕزگاربوونە لە مۆرانەی ناخمان . چیخۆف دەمێكە وتویەتی : (مرۆڤ بۆ ئەوە لە دایك بووە تا گۆرانییەك بۆ خۆشەویستی بڵێ .) عیشق تەنیا وشەیەكە هەزاران مانا و ڕەنگی هەیە .” خاكی ئەم دەڤەرە ، پێز و پیتی جارانی نەماوە كوڕم ، لەبەر دڕك و داڵی شەڕ ، تۆوی خۆشەویستی لێ شین نابێ .” عیشق دۆخێكی دانەبڕاوە لە زەمەن و لە هەموو جوگرافیایەكیشدا ڕوو دەدات ، من لەو باوەرەدام وەك چۆن جەنگەكان زەمەن و جوگرافیای تایبەت بە خۆیان هەیە ، عیشقیش لە ساتەوەختی خۆیدا ڕوو دەدات . ” ئێمە لەگەڵ شەڕ و شۆڕ گەورە بووینە ڕۆڵە .. ئێستاش لە ئاگر و گوللە و شمشێر زیاتر ، زمانێكی تر بۆ خۆشەویستی نازانین . زەمەنێكی درێژە كانیاوی خۆشەویستیمان وشكی كردووە .”
گابریل گارسیا ماركیز گوتەنی : ( من هەمیشە بروام وایە كە خۆشەویستی دەتوانێت مرۆڤایەتی لە لەناوچوون ڕزگار بكات .)

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies