24-06-2017 Dr-Muhamad-Ali

دکتۆر محەمەدئەمين  گه‌ناوی : هاتنه‌ سه‌رشه‌قام یا له‌شه‌قام كه‌وتن .

دوای شۆرشی پیشه‌سازی‌و ده‌ستپێكردنی ژیانی مۆدێرنی ئابوری‌و سیاسی‌و  كۆمه‌ڵایه‌تی‌و فه‌رهه‌نگی پێشكه‌وتنی نێونه‌ته‌وه‌ییه‌كان به‌هه‌مو ره‌هه‌نده‌ بازرگانی  ، ئابوری‌  ، سیاسی‌ وه دبلۆماسیه‌كان كه‌ بونه‌ زاده‌ی  بون‌و دیارده‌ی گلۆبالیزم ، تێگه‌شتن  ( concept ) شه‌قام له‌ره‌هه‌ندی شوێنی به‌یه‌ك گه‌شتنی تاكه‌كان بۆ مه‌به‌ستی جیاوازی كاری بازار بوبه‌ تێگه‌شتنی سیاسی ، ئابوری كۆمه‌ڵایه‌تی وه هه‌تا ده‌رونی‌و فه‌رهه‌نگی كه‌ له‌وێ تاكه‌كان بۆ مه‌به‌ستی وه به رژەوەندی  هاوبه‌ش كۆده‌بنه‌وه‌ به‌پاڵنه‌ری هه‌ریه‌كێ له‌ره‌هه‌نده‌ سیاسی‌ ، ئابوری ، فه‌رهه‌نگی ، ئەخلاقي وه  كۆمه‌ڵایه‌تیەکان  .  له‌دنیای مۆدێرن‌و شارستانیدا  شه‌قام  نه ته‌نها  پێوه‌ره‌ بۆ پرسه‌ ئابوری‌و سیاسی‌و كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان ، به‌ڵكو شه‌قام به‌هه‌مو ره‌هه‌ندیه‌كانه‌وه‌  شوێنی دەرک (  Perception ) ، زانین وه هەتا شوێنی دراسه‌ی ده‌رون ناسی كۆمه‌ڵ‌و گشتیه (social and public psychology) .  له ناو  كۆمه‌ڵگا ديموكراتەكانا كه سەروەریى تاك  تيايا  فەراهەمه هەركاتێ نوخبە ی / بژارده ى (  elite   ) دەسەلاتي ئابوری – سيا سي – ياسايي – كايەكاني   فكري و  كۆمه‌ڵایه‌تی  دەستەوەستانمان له چارەسەری  پرسو  كێشەكاني جڤات ، ئەوا شەقام ئەبێته دووا بريارو گوتارو چارەسەر .  

هه‌ڵبه‌ته‌ له‌ وڵاتانی جیهانی سێیه‌م‌ ، وه له‌حاڵه‌تی گه‌شه‌دا شه‌قام تەنها  وەک شوێنی ئالوگۆری هه‌ستی هاوبه‌ش  ، بەلام بێ بوونی  ڕایی گشتی ، بوونی هه‌یه‌ . وه به‌هۆی دیكتاتۆری‌و نه‌بونی و لاوازی هۆشیاری‌ سیاسی ئابوری‌و كۆمه‌ڵایه‌تی  ، وه  نەبونی هه‌ستی هاوبه‌ش  وه به‌رژه‌وه‌ندی هاوبه‌ش ، شه‌قام زۆر به‌كه‌می ده‌توانێت ڕۆڵی هه‌بێت له‌سه‌ر بریار‌و ره‌وتی گۆرانكاری ژیانی سیاسی‌و ئابوری له‌سه‌ر هه‌مو ئاسته‌كان .  له‌م شوێنانه‌ ( جیهانی سێیه‌م ) هه‌تا ئه‌گه‌ر شه‌قام بجوڵێ گۆرانكاریش دروست بكات به‌كه‌می ده‌توانێت ئه‌نجامی باشی هه‌بێت ئه‌گه‌ر هاورا نه‌بێت له‌گه‌ڵ فكری ته‌ندروست و هۆشیاری سیاسی‌و ئابوری ، نمونه‌ش هاتنه‌ سه‌ر شه‌قامی گه‌لانی عه‌ره‌ب بوو له‌به‌هاری عه‌ره‌بیدا كه‌ جگه‌ له‌تونس ئه‌نجامه‌كانمان بینی كه‌ چۆنه‌ ، حاڵه‌تی تونسیش به‌هۆی وشیاری‌و رێژه‌ی خوێنده‌واری زۆری گه‌لی تونسه‌وه‌ بوه‌ ، كه‌ كاولكاری تێیدا روینه‌دا وه‌كو سوریا‌و لیبیا‌و عێراق ، یان دوباره‌ هاتنه‌وه‌ی دیكتاتۆرێكی تر وه‌ك میسر .

لێره‌دا پرسیارێكی بابه‌تی هه‌یه‌ كه‌بزانین جیاوازی نێوان بازار‌و شه‌قام چیه‌ ؟ له‌كاتێكدا كه‌ ره‌وشی بازار كاریگه‌ری راسته‌وخۆی له‌سه‌ر ئاستي  ژیانی تاک  ، كۆمه‌ڵ ‌ ، وه كایه‌ی سیاسی‌و ئابوری هه‌یه‌ ،  وه  شه‌قام نه‌ك هه‌ر نزیكه‌ له‌بازار ، به‌ڵكو به‌شێكیشه‌ له‌بازار .

 بازار ته‌نیا یان زیاتر په‌یوه‌ندی به‌ ره‌وشی وه  جموجولی ئابوریه‌وه‌ هه‌یه‌ . به لام شه‌قام په‌یوه‌ندی به‌ ره‌هه‌ندی تره‌وه‌ هه‌یه‌ نه‌ك ته‌نها ئابوری ، به‌ڵكوپه‌یوه‌ندی به رەهەندی  سیاسی‌ ، كۆمه‌ڵایه‌تی  ، ئاکار  ، اخلاق  وە رەوش و حاڵه‌تی ده‌رونی كۆمه‌ڵ‌ و گشتیشه‌وه‌ هه یه . ئه‌مجار له شه‌قاما  وه‌ستان هه‌ڵوێست و  ده‌ربرینه‌ به‌رانبه‌ر ره‌وت‌و ره‌وشی روداوه‌كانی نێو ژیانی سیاسی‌ ، ئابوری‌و ، کۆمەلایەتی ، دەرونی وه هەتا بازاریش .

زۆرجار ئه‌وانه‌ی له‌ناو بازار ئیش ده‌كه‌ن‌و كارو چالاكیان هه‌یه‌ وه‌ك كاسپكار  بۆ ده‌ربرینی هه‌ڵوێستی خۆیان له‌شوێنی خۆیانه وه  له‌ناو شه‌قه‌مه‌كان دێنه‌ سه‌رشه‌قام . هاتنه‌ سه‌ر شه‌قام‌و وه‌ستان له شه قا ما  به ر ده وام بریاری سیاسی حكومه‌ت‌و یاساكانی په‌رله‌مانه‌كانی گۆریوه‌، هه‌تا ده‌سه‌ڵاتداران‌و فه‌رمانره‌وایانی گۆریوه‌‌و ناچاری كردون ده‌ست له‌كار بكێشنه‌وه‌,وه  ته‌سلیمی ویستی شه‌قام بن، به‌جۆرێك ده‌توانین بڵێن ئه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی شه‌قامی گرته‌ ده‌ست ئه‌ تو ا نێ  ده‌سه‌ڵاتی  سیا سی وه حکو مه ت دا ر یش بگرێته  ده ست   كه‌ بۆ ئه‌مه‌ش له‌مێژوی تازه‌دا نمونه‌   زۆره‌،  به‌تایبه‌ت له‌ كۆمه‌ڵگا پێشكه‌وت‌و دیموكراته‌كاندا.

له دنیای  تازەدا  هاتنه‌ سه‌ر شه‌قام نه تەنها ئازادە ، ژیان وه شكۆمه‌ندی تاك‌و كۆمه‌ڵگاكانه ، بەڵکو پێوەریشه بۆ ئاستی  هوشیاری فکري ، سیا سی ، فەرهەنگی وه شارستانی  تاک و كۆمه‌ڵگاکان  . هه‌ر كاتێ خه‌ڵكان‌و گه‌لان‌ توانای هاتنه‌ سه‌ر شه‌قامیان نه‌ما ئه‌وا له‌بری ئه‌وه‌ی شكۆمه‌ندانه‌ له‌شه‌قامه‌كان بوه‌ستن‌ ئەبێ    بێ چارانه‌‌و داماوانه‌ له‌ شه‌قامه‌كاندا بكه‌ون‌و چاوه‌رێی به‌زه‌یی ئه‌وانه‌ن بن ، كه‌ له شه‌قامه‌كان  به سەریا تا تێده‌په‌رن .

ئیتر پرسیاری ئه‌مه ،‌ چۆن ئه‌وانه‌ی كه‌وتون له‌شه‌قمه‌كاندا یان  ئه‌وانه‌ی له‌حاڵه‌تی كه‌وتندان ئیراده‌ی وه‌ستانیان له‌ شه‌قامدا نیه‌ راوه‌ستاو بكرێن له‌شه‌قاما ؟ ئه‌مه‌ پرسیارێكی جەدەلییه ، وه‌ڵامی هه‌موانی پێویسته‌ له‌هه‌ر شوێن‌و كۆمه‌ڵگایه‌كدا كه تاك ويرانكراوه  ، وە بەرژەوەندى گشتي بووني نيه يا لاوازه .

کلیک بکەرە سەر سمبولەکانی خوارەوەو ، ئەم بابەتە ئاشنا بکە بە هاوڕێکانت

 

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies