جەمال حسێن : پاریس لەشاری جوانیەوە بۆ پایتەختی شەرانگێزی .

بەشی دووەم
بەکورتی دنیابینی تەهتاوی بۆ پاریس ، وەکو دنیابینی کەسێکە کە پاش هەزار ساڵ لەخەوتن لەئەشکەوتێکدا بۆ یەکەمجار دنیا دەبینێ ، پاش گەرانەوەى لە ئەشکەوتەکە و بۆلای هاورێکانی ، هەوڵدەدات لەرێی زمانێکی هەژارەوە چی دیووە لەدنیای نوێ بگوازێتەوە و بگێڕێتەوە . بەڵام بێگومان گێرانەوەیەک کە لەپێناوی کاریگەری و گۆرانکاریدابێـت .
ئەم بەرهەمەى تەهتاوی بۆ جیهانی عەرەبی و ئیسلامی ، دەقێکی نوێخوازو ناوەرۆکێکی رۆشنگەر بووە ، هەوڵێکی جدی و لێبڕاوانەبوە بۆ لەخەوهەڵساندنی ئەقڵی خۆرهەڵاتی نوستو .
لای تەهتاوی وێنەى پاریس لەوێنەى بەهەشت دەچێ ، شوێنێک کەپریەتی لەخۆشگوزەرانی و پێشکەوتن ، سەرباری هەر سەرنجێکی کورت و ئاینیانەى تەهتاوی لەو دیاردە کۆمەڵایەتیە نامۆیانەى لەوێ بینیویەتی ، بەڵام هیچ کات ئەمە رێگەی ئەوەى لێناگرێ کەبەسەرسامیەوە حیکایەتی چیم دی لەپاریس بۆ خوێنەرانی عەرەبی موسڵمان بگێرێتەوە . بەجۆرێک کەزۆرجار وەکو شاری خەونەکانی هەر مرۆڤێکی رۆژهەڵاتی وێنای دەکا . زۆربەى لێکۆڵیارانی عەرەبی پێیان وایە لەگەڵ گەڕانەوەى تەهتاوی لەنیوەى یەکەمی سەدەى هەژدەدا ، گوتاری رۆشنگەری و چاکسازی لەهەمو ئاستەکاندا لەجیهانی عەرەبی ئیسلامی دەستی پێکردوە . دەستپێکردنێک کەزوو روبەری دیواری زیندوبونەوەى کەلتور و گەرانەوە بۆ شوناسی دواکەوتوی ئیسلامی و عەرەبی .
گەرچی شکستی عەرەبی لەبەرامبەر ئیسرائیلدا لەساڵی 1967، بەسەرەتای یەکجارەکی زیندوبونەوەى کەلتوری ئیسلامی و گوتاری کۆنخوازیە لەبەرامبەر گوتاری ناسیۆنالیزم و نەتەوەى پێشکەوتوخوازی ناسری و عەرەبی بەگشتی . بەڵام راستر وایە ئەم پاشەکشەیە بۆسەردەمانی زۆر زوتر و نزیک لەتەهتاوی خۆی دەگەڕێتەوە ، رێک بۆسەردەمی جەمالەدینی ئەفغانی و دەرکردنی گۆڤاری ( العروە الوپقى ) لەپاریس . ئەزمونی تەهتاوی لەپاریس لەجەوهەردا ناکۆکیەکی قوڵی هەیە لەگەڵ ئەزمونی ئەفغانی و محمد عەبدە لەهەمان شار ، لای یەکەمیان پاریس شوێنی دنیای تازەو سەردەمێکی نوێیە ، مۆدێلێکە مایەی لاسایکردنەوەو شوێنپێ هەڵگرتنە ، هەرچی لای ئەفغانیە خۆرئاوا بەگشتی و کۆلۆنیالیزم هۆکاری ماڵوێرانی و کاولکاریە . لای یەکەم کێشەى راستەقینەى جیهانی ئیسلامی دواکەتویی ئەقڵی و کەلتوریە ، وەکو چۆن لای کەواکیبی ستەمکاری و نەبونی ئازادیە ، بەڵام ئەفغانی بەپێچەوانەى هەمو موتەنەویرەکان پێی وایە پەرتەوازەیی و یەکنەبونی جیهانی ئیسلامی بەگشتی لەروبەروبونەوەى خۆرئاوا هۆکاری سەرەکی ئەوتاریکیەیە کەئەم جیهانە تێی کەوتوە .
بەکورتی ئەفغانی هەڵگری خەونێکی سیاسی و بەرەنگاریە بەرامبەر رۆژئاوا ، کەئەمەش بینینێکی سیاسی ڕوووتە ، چونکە لای ئەو چۆن پەرتبون هۆکاری لاوازی و داگیرکردنیەتی لەلایەن خۆرئاواوە ، بەهەمان شێوە یەکبون سەری رمی بەرەنگاریە . تاکەشتێک کە ئەفغانی هانی موسڵمانان دەدات لەخۆرئاواوە فێریبن ، دیوە تەکنیکیەکەى خۆرئاوایە ، ئەوبەشەیە کەدەکرێ وەکو چەکێک جارێکی تر بەگەربخرێتەوە بۆ وەستانەوە بەروی هەمان ئەو دنیاتازەیەی لەپشتی بەرهەمهێنانیەتی . ئەفغانی دێت و بەموسڵمانان دەڵێ دەستگرتوبن بەکەلتورو ئەقڵیەتی چەندین ساڵەتان ، هیچ بەهایەکی کۆمەڵایەتیتان با نەلەرزێ ، بەرەنگاری ئەو جیهانە تازەیەبکەن و لێوەی تەنها فێری تەکنیکی جەنگ و بەهێزبون بب ن. وەکو شوناسی رۆژهەڵاتی و کۆمەڵگاکانی لاوازی و قەیرانەکانی بەرهەمی ئەقڵیەت و مۆدێلی ژیان و سیستەمی دەسەڵاتداریان نەبوبێ و نەبێ .
هەرچی تەهتاویە بەدیدێکی رۆشنبیرانەوە لە دیاردە شارستانیەکانی خۆرئاوا دەروانێ . گەشەکردنی مەیلی وەستانەوە بەروی خۆرئاواو سیاسەتەکانی ، کەزۆرجار لەهەمبەر کۆمەڵگا رۆژهەڵاتیەکاندا شەرانگێزو داگیرکارانەبە ، بەرۆشتنی کات دەگۆرێ بۆ وەستانەوە بەروی هەمو شارستانیەت و کەلتورو دەرکەوتەیەکی خۆرئاوایش .
بەجۆرێک کە کۆمەڵگای عەرەبی بەگشتی لەرێگەى بزوتنەوەیەکی وەکو وەهابی لەکۆتای سەدەى نۆزدەو سەدەى بیست بەگشتی ، وزەیەکی زۆری بەخشیەوە بەگوتاری نۆستالیژی و کۆنخوازی و گەرانەوە بۆ رابردوو ، لەبەرامبەردا ویستێکی گەورەى بەهەمهێنا بۆ وێناکردنی کۆی شارستانیەتی خۆرئاوایی وەکو مەترسی بۆسەر بەها و شوناسی رۆژهەڵاتی ئیسلامی . لێرەوە بەکۆتای هاتنی کۆلۆنیالیزمی فیعلیش ، ئەم ئاراستەیە وێنەیەکی دروستکرد لەوەى کەگوایە هەر دەرکەوتەو دیادەردەیەک پەیوەندی بەخۆرئاواوە بێت بەشێکە لەکۆلۆنیالیزمی کەلتوری .
گەرچی تیۆریزەکردنی رق بونەوە لەخۆرئاوا لەسەردەمی نوێدا بۆ جەمالەدینی ئەفغانی دەگەرێتەوە ، بەڵام بەگەشەکردنی روحی سەلەفی لەجیهانی عەرەبیداو لەدایک بونی قوتابخانەى ئیسلامی سیاسی لە سەرەتاکانی سەدەى رابردوو ، ئەم رقە گەیەنرایە دۆزەخیترین ئاستی ئایدۆلۆژی و ترسناکترینی . لەم سیاقەشدا دیسان سەید قوتب لەبەرهەمەکانیدا بەردەوام وێنای خۆرئاوای کردوە وەکو سەرزەمینی شەیتان و دژایەتیکردنی ئیسلام . بۆیە ئەوەى لەپاریس رویداو ئەگەری رودانی زیاتریشی هەیە ، بەشێکی دانەبراوە لەو دیدە ئایدۆلۆژی و ئاینیە ، لێکەوتەیەکی راستەوخۆی ئەم گیرۆدەییەى جیهانی عەرەبی و ئیسلامیە بە مێژوو رابردوەوە . کەلەسایەى تەکنەلۆژیای پەیوەندی و گلۆباڵیزمەوە لەهەموکات زیاتر چانسی ئەوەى لەبەردەستدایە کەخۆی بنوێنی و لەرێی کردەوەکانیەوە دەربکەوێت . وەکو چۆن خەلافەتە ئیسلامیەکەى داعش بەری خەونی گەراندنەوەى خەلافەتی زیاتر لەسەد ساڵەى ئیسلامی سیاسیە ، بەهەمان شێوە کردەوکانیشی لێرەو لە پاریسیش دەرەنجامی ئەو رق و بەشەیتانیکردنەى دنیای خۆرئاوایە لەناو هەمان فەزای ئایدۆلۆژیدا .

کلیک بکەرە سەر سمبولەکانی خوارەوە ، ئەم بابەتە بنێرە بۆ هاوڕێکانت

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies