mansour-barzani

ئارپاك سه‌رگه‌تی : زاڵبوونی فه‌رهه‌نگی سیاسی خێڵ و عه‌شیره‌ت بەسه‌ر حیزبه‌سیاسیه‌كان له‌ باشووری کوردستان .

 له پێناسه‌ی فه‌رهه‌نگی سیاسیدا ده‌گوترێت  : حه‌ز و ئاواتی گه‌ل و نه‌ته‌وه‌یه‌كه‌ كه‌ بۆ وڵات و هاوڵاتی وسیسته‌می سیاسی و جۆری حکومه‌ت و شێوازی ئیراده‌کردنی له مه‌یدانی سیاسیدا هه‌یه‌تی .  دانانی وشه‌ی  خێڵ و عه‌شیره‌ت له دوای فه‌رهه‌نگی سیاسی ، به مانای بیروبۆچوونی ده‌سه‌ڵاتداران و روانینی ئه‌وانه بۆ سیاسه‌ت وسیسته‌می سیاسی و شیوازی ئیداره‌کردنی وڵاته‌و هه‌روه‌ها روانینیان بو وڵات وهاوڵاتییه . له زانستی سیاسیدا چه‌نده‌ها  جۆر فه‌رهه‌نگی سیاسی بوونی  هه‌یه ؛ وه کو فه‌رهه‌نگی سیاسی مودێرن و عەشیره‌تی و سه‌ڵته‌نه‌تی یان ( پاتریمونیال ) و پاشایه‌تی و …. هتد . فه‌رهه‌نگی عه‌شیره‌تی به زۆری له فه‌رهه‌نگی سه‌ڵته‌نه‌تی نزیکه و له‌ یه‌كتر ده‌چن . شێوازی به‌کار هێنانی ده‌سه‌ڵات و سیسته‌می سیاسی و هه‌ڵسووکه‌وتی ده‌سه‌ڵاتداران له کوردستاندا به جۆرێكه‌‌ که ناوی فه‌رهه‌نگی خێڵ وعه‌شیره‌ت بۆ ئه‌م  جوره  ده‌سه‌ڵات و سیسته‌مه‌ گونجاوتره . بۆ ئه‌وه‌ی له‌م فه‌رهه‌نگه‌ تێگه‌یشتنێکی ته‌واوترمان هه‌بێت ، كۆرته‌یه‌ك له‌ تایبه‌تمه‌ندیه‌كانی‌ ده‌خه‌ینه‌ به‌ر‌ باس .

له فه‌رهه‌نگی عه‌شیره‌تیدا کاتێک که‌ سه‌رۆک ده‌گاته‌ ده‌سه‌ڵات ، گوێڕایه‌ڵ بوون له‌ هه‌موان چاوه‌روان ده‌كات . بنه‌ماڵه‌یی‌ و شوێن كه‌وتنی په‌تی و خێرا بناغه‌ی په‌یوه‌ندیه‌كان رێكده‌خات و بونیادی ده‌نێت و هه‌روه‌ها ده‌بێته‌ هۆكارێك بۆ پۆست وه‌رگرتن و مانه‌وه‌ی بێ لێپرسینه‌وه ‌. له‌م سۆنگه‌وه‌ چوون بنه‌مای په‌یوه‌ندیه‌كان له‌ سه‌ر خزمه‌ت و كار و فرمان وه‌ یا بۆ به‌رژه‌وندی گشتی نیه ‌، مه‌رایی و گوێڕایه‌ڵی جێگای پسپۆری ده‌گرێت . له‌م فه‌رهه‌نگه‌دا تاكه‌كان به‌ هۆی مه‌رایی و گوێڕایه‌ڵبوونیه‌وه‌ پۆست وه‌رده‌گرێت و ده‌مێنێته‌وه‌ . بیروڕا و هه‌روه‌ها بڕیار له‌ سه‌ره‌وه‌ بۆ خواره‌وه‌ ده‌بێت ، بۆیه‌ له‌م فه‌رهه‌نگه‌دا جیاوازی نابینیت و هه‌موان وه‌ك یه‌ك بیر ده‌كه‌نه‌وه‌. كه‌لتوری به‌ڵگه‌مه‌ندی و نیشان دانی بیروڕا و رخنه‌ و دیالۆگ و گفتوگۆ بێگانه‌یه ‌. فه‌رهه‌نگی رخنه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی خێڵ و عه‌شیره‌ته‌وه ‌، بنه‌مایه‌كی به‌ڵگه‌مه‌ندی هه‌یه .

له‌م جۆره‌ فه‌رهه‌نگه‌دا عه‌قڵانیه‌ت لاواز ده‌كرێت و رێگه‌ به‌ هیچ جۆر بیركردنه‌وه‌یه‌ك نادرێت . تاكه‌كانی ئه‌م كۆمه‌ڵگایه‌ به‌رده‌وام ده‌خرێته‌ ژێر گوشاره‌وه‌ تا خۆی له‌گه‌ڵ ئه‌م سیسته‌م و بیروبۆچوونه‌دا بگونجێنێت . بۆیه‌ تاكی هیچ كات گه‌وره‌ نابێت و‌ هه‌میشه‌ له‌ قۆناغی منداڵی خۆیدا ده‌مێنێته‌وه‌ و هیچ كات باوەڕ به‌ خۆی ناكات و خۆی به‌ خاوه‌نی بڕیار نازانێت . له‌لایه‌كی تره‌وه‌ له‌م سیسته‌مه‌دا ، هیچ گوشارو لێپرسینه‌وه‌یه‌ك له‌ سه‌رۆك ناكرێت ، چوون هیچ یاسایه‌ك نیه‌ كه‌ بتوانێت سه‌روه‌ری و ده‌سه‌ڵاتی ئه‌و سنوودار بكات . سه‌رۆك ده‌گاته‌ ئه‌و باوڕه‌ كه‌ هه‌موو تاكه‌كانی ناو كۆمه‌ڵگا كۆیله‌و گوێڕایه‌ڵی ئه‌ون و سه‌رۆك خۆی به‌ خاوه‌ن ته‌نانه‌ت نان وخوانی ئه‌وان ده‌زانێت . هه‌روه‌ها سه‌رۆك عه‌شیره‌ت ده‌بێته‌ یاسا و ره‌فتاره‌كانی ئه‌و پێوه‌ری چاكه‌ و خراپه‌یه‌ له‌ ناوكۆمه‌ڵگادا‌ ، بۆیه‌ هه‌م ده‌بێته‌ به‌رێوه‌به‌ر و هه‌م یاسادانه‌ر و هه‌م دادوه‌ر .

له‌م سیسته‌م و جۆری بیركردنه‌وه‌دا كورسی ده‌سه‌ڵات و هه‌وڵدان بۆ مانه‌وه‌ی كورسی بایه‌خێكی زۆری ده‌بێت ، ئه‌م گرنگی و بایه‌خه‌ تاڕاده‌یه‌كه‌ كه‌ مكانیزمی هێشتنه‌وه‌ی ده‌سه‌لات به‌ هه‌ر شێوازێك زاڵبوونی ته‌واوی ده‌بێت به‌ سه‌ر هه‌موو بیروڕایه‌كدا .

ئاسووده‌یی بنه‌ماڵه‌ و عه‌شیره‌ت تایبه‌تمه‌ندیه‌كی تری به‌رچاوی ئه‌م فه‌رهه‌نگه‌یه ‌. به‌ واتایه‌كی هیچ مه‌نتق و لۆژیكێك جیا له‌ هه‌وڵدان بۆ سه‌قامگیری ئاسووده‌یی عه‌شیره‌تی له‌م سیسته‌مه‌دا بوونی نیه ‌. بۆیه‌ خێڵ و عه‌شیره‌ت ناچار ده‌بێت بۆ دابین كردنی ئاسووده‌یی خۆی رێکخستنی له‌ سه‌ر بنه‌مای خوێن و بنه‌ماڵه‌ بێت ، نه ئۆرگانیزه‌کردن له سه‌ر پسپۆری . له‌م روه‌وه‌یه‌ ‌ كه‌ له‌م فه‌رهه‌نگه‌دا ، تاریفێکی سنوردارو به‌رته‌سك له‌ خۆیی ، و تاریفێکی به‌ر بڵاو له‌ بێگانه ده‌کرێت . بازنه‌ی بڕواومتمانه‌ له‌م سیسته‌مه‌دا زۆر به‌رته‌سكه‌ و ئه‌ندامی ئه‌م گرووپه‌ ته‌نیا به‌ عه‌شیره‌ت و خێڵی خۆی باوه‌ڕی ڕاسته‌قینه‌ی ده‌بێت . هه‌ر ئه‌م جۆره‌ ڕوانینه‌ ده‌بێته‌ هۆی دابه‌ش كردنی پۆسته‌ گرنگه‌كان و بنه‌مای سوودوه‌رگرتنه‌ لێیان .

ئه‌وه‌ كۆرته‌یه‌ك بوو له‌ تایبه‌تمه‌ندیه‌كانی فه‌رهه‌نگی سیاسی خێڵ وعه‌شیره‌ت . ڕوانینێكی خێرا بۆ مێژووی سیاسی كوردستان به‌ ئیستاشه‌وه‌ وامان لێده‌كات كه‌ بڵێین ناونانی فه‌رهه‌نگی سیاسی عه‌شیره‌تی بۆ كوردستان ناونانێكی گونجاوه ‌. كاتێك كه‌ له‌ به‌رانبه‌ر شه‌هیدبوونی چه‌نده‌ها گه‌نج و لاوی ئه‌م ولاته‌ ، سووتاندنی جامانه‌ی سوور ده‌بێته‌ جێی نیگه‌رانی و كاردانه‌وه‌ بۆ سه‌ركوت كردن و له‌ باربردنی جوڵه‌ی كورد ، كاتێك كه‌ سه‌رۆكێك نه‌توانێ خۆی له‌ بازنه‌ی به‌رته‌سكی حیزبێكدا دووربخاته‌وه‌ ، كاتێك كه‌ ئه‌ندامان و ده‌سه‌ڵاتدارانی وڵاتێك له‌ سه‌ر بنه‌مای خوێن و نزیكبوون و گوێڕایه‌ڵبوون ببنه‌ به‌رێوه‌به‌ری سیسته‌می ئیداری وڵات و به‌ هیچ شێوازێك پسپۆری و شاره‌زایی ئه‌وان له‌ به‌رچاو نه‌گیرێت ، كاتێك كه‌ هه‌موان گێره‌شێوێن بن چوون له‌ ده‌ره‌وه‌ی بازنه‌ی حیزبی و عه‌شیره‌تی ئیمه‌دان وه‌ك دوژمن سه‌یربكرێن وه‌ كاتێك كه‌ ئاسووده‌یی بنه‌ماڵه‌ی خۆم له‌ هه‌موان گرنگتربێت و بۆ ئه‌م ئاسووده‌یه‌ یاری به‌ هه‌موو تاكێكێ نیشتمانه‌كه‌م بكه‌م و ئه‌وان ئاواره‌كه‌م و خه‌ونی چه‌نده‌ها ساڵه‌ی ئه‌وان له‌ گۆڕ بنێم ، ئه‌و پرسیاره‌ دێته‌ به‌ر چاوو و زق ده‌بێت كه‌ ئه‌ی كوردستان به‌ زاڵبوونی فه‌رهه‌نگی سیاسی عه‌شیره‌تی ، چۆن ده‌ته‌وێت به‌ره‌و ده‌روازه‌كانی شارستانیه‌ت بڕۆیت و له‌ دونیای پۆست مۆدێرندا چۆن ده‌ته‌وێت هاوشانی زلهێزانی مه‌یدانی ئازادی و مرۆڤایه‌تی و پیشه‌سازی هه‌نگاو بنێیت ؟

بەکلیکێک لەسەر سمبولەکانی خوارەوە ، ئەم بابەتە دەگات بەهاوڕێکانت

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies