ئاریان ڕەشید : بۆ لە گۆڕانکاریی دەترسین ؟

هەتا ئەوکاتەی ڕکەبەرایەتی و ترس و گومان هەستی مرۆڤ لە بەرامبەر یەکتریدا جڵەو بکەن ، ناشێت بۆ ڕزگاربون لە ستەم و توندوتیژی و هێزی وەحشیگەرانە هیواخواز بین . ـ بیرتراند ڕەسڵ .

ئایا ئێمە پڕ نین لە ڕکەبەرایەتی و ترس و گومان ؟ ئەگەر وایە ئایا دەشێت بۆ ڕزگاربون لە ستەم و توندوتیژی و هێزی وەحشیگەرانە هیواخواز بین ؟ دۆزینەوەی ناخی ئێمە پیویستی بە قووڵبونەوەو توێژینەوەی وردو زانستی نیە ، چونکە ئێمە لە بنەمادا هیچ قووڵاییەک و هیچ ووردیەک و هیچ زانستیەکمان نیە . ئێمە مرۆڤێکی دەروون نەخۆشی تێکشکاوی نێو مێژوویەکی دورودرێژی ژێردەستەیی و گوێڕایەڵین ، ئێمە دەعبایەکی سەیری نێو جەنگەڵی سەربوردەی مرۆڤایەتین و بەڕێکەوت فێری ئەوە بووین بە خۆمان بڵێین مرۆڤ ، ئایا بە ڕاستی ئێمە مرۆڤین ؟
ئێمە بوونەوەرێکی تەمەڵ و پاسیڤی نێو نەتەوەیەکی تەمەڵ و پاسیڤی مێژووین ، کاری ئێمە تەنیا لاسایی کردنەوەی ئەوانەیە کە پێیان دەڵێین مرۆڤ ، ئایا بەوە خۆمان دەبین بە مرۆڤ ؟ زانست و میژوو و سیاسەت و دەوڵەتداری و نیشتمانپەروەری و قوربانیدان ، لەوانی ترەوە فێر دەبین و بە خۆمان دەڵێین زانا و مێژوونوس و سیاسەتمەدارو دەوڵەتدارو نیشتمانپەروەر ، ئایا لە ڕاستیدا ئێمە ئەو شتانەین ؟ بیگومان نەخێر ، ئێمە لاساییەکی قیزەونی ئەزموون و سەرگوزشتەی ئەوان دەکەینەوە .
پرسیارێک دەکرێت لە ڕووکەشدا سادە بەڵام لە جەوهەردا مایەی تێڕامان بێت ، پرسیارێک پێویستی بە توێژینەوەی ( سایکۆلۆژی و ئەنسرۆپۆلیژی و ئیتنۆلۆژی و سۆسیۆلۆژی ) دەبێت ، ڕیزکردنی ئەم چەمکە قەبەو قەڵبانە بۆ ئەوەی پێم بڵێن ( پیاوی ئەکادیمی ) قسەیەکی قۆڕ ، ئایا ئێمە لە تویژینەوەی ئەکادیمی تێدەگەین ؟ بێگومان نەخێر . پرسیارە سادەو ئاڵۆزەکە : ئایا کوردبونمان بۆتە هۆکاری لاوازی کەسێتیمان یاخود لاوازی کەسێتیمان بۆتە هۆکاری کوردبونمان ؟ سەرلێشێوێنەرە ، منیش ئامانجم سەرلیشێواندنی ئێوەیە تا بڵێن : ئاه چ نووسەرێکی ئازاو بلیمەت ! بەڵام هێشتا پرسیارەکە وەڵام نەدراوەتەوە ئیمەیش کە لە پرسیارەکە تێناگەین سەرقاڵی پیاهەڵدان و ستایشی نووسەرە بلیمەتەکەین ، کوڕی خۆی دەوێت لە ووشەو دەستەواژەکانی تێبگات ! پرسیارەکە لە بیر دەکەین و تیگەیشتن لە دێرو دەستەواژەکانی نووسەر دەکەینە بنەمای توانایی ڕۆشنبیریمان ، ڕۆشنبیرو خوێنەری باش ئەوە نیە وەڵامی پرسیارەکان بداتەوە ، بەڵکو ئازا کەسێکە لە دەستەواژەکانی نووسەرە بلیتەکە تێبگات !.
پرسیارەکە بە سادەیی جیگای گرنگیە : ئایا ئێمە مرۆڤگەلێکی پەڕپوت و تیکشکاوین کە ئاوا نەتەوەکەشمان پەڕپوت و تیکشکاوە ؟ پێناسەیەکی زانستی بۆ نەتەوە : نەتەوە لە کۆی ئەندامانی نەتەوە پێکدیت . کەواتە نەتەوەی ئێمە لە کۆی ئێمەی تێکشکاوو پەڕپوت پێکدێت بۆیە ئاوا تێکشکاوو پەڕپوتە . یاخود بە پێچەوانە هۆکاری پەڕپوتی و تێکشکاوی ئێمە لاوازی و تێکشکاوی نەتەوەکەمانە ، پێناسەیەکی خوازراو : کەسێتی هەر مرۆڤێک ڕەنگدانەوەی کەسێتی نەتەوەیە ، کەواتە کەسێتی داڕزاوی ئێمە درێژکراوەی کەسێتی دارزاوی نەتەوەکەمانە . ئای کە چ پاساوێکی فریودەرە ، ئێمە لە ڕەفتارو گوفتارەکانمان بەرپرس نین ، چما ئێمە کورد نین ؟ ئێمە بەردەوام کوردایەتی دەکەین .
ئێمە بە درێژایی ژیانی پڕ کەسەرو هەڵبەزو دابەزمان هەرچی فێری دەبین لە بیری دەکەین ، لەگەڵ هەر بەرزبوونەوەیەک و هەر دابەزینێکدا شتەکانی پێشووترمان بیر دەچێتەوە و سەرلەنوێ دەستپێدەکەینەوە – بەختیار علی” لە “جەمشید خانی مامم” دا – هەر ئەمە ناڵێت ؟ بەڵام ئەوەی بە درێژایی ژیانمان لە بیری ناکەین و بۆ هەتایە لە خەیاڵدانماندا دەمێنێتەوە ( جنێوو ڕق و تووڕەیی و نەفرەت و ڕەفتاری شەڕانگێزانەو قسەی ناشیرین و نەشیاومانە) بەرامبەر بە یەکتر ، ئای کە چەندە ڕقمان لە خۆمانە . ئیرەیی و ڕق و چاوچنۆکی ، ڕەفتارگەلێکی سروشتیانەی مرۆڤن و لەگەڵ مرۆڤدا لەدایک دەبن و لە ڕەوتی گۆڕانکاری مرۆڤایەتی و لە میانەی گوزەر بۆ نێو دونیای شارستانیەت هێواش هێواش کاڵدەبنەوە ، تا بەتەواوی لە بەین دەچن یاخود وون دەبن بەڵام نامرن . بەڵێ هەرگیز نامرن ، شارستانیەت و کۆمەڵگای باش ئەو کۆمەڵگایانەن کە دەرفەتی سەرهەڵدانەوەی ئەو ڕەفتارە نەگریسانە نەڕەخسێنن . ڕۆژئاواییەکان توانیویانە لانی کەمی بەدیهاتنی وەها کۆمەڵگەیەک فەراهەم بکەن ، سەرباری کێشە قووڵە بونیادیەکانیان کە وابەستەی بوونی مرۆڤە لە ژیاندا و گرێدراوی سروشتی مرۆڤە ، بەڵام هێشتا بەربەرەکانی دیوە شەیتانەکەی مرۆڤ دەکەن .
بەڵام ئێمە ، ئێمەیەک کە هێشتا لە سروشتی دەوڵەت و کۆمەڵگا تێناگەین ، ئێمەیەک کە تا ئێستاش بە ئاوازی شەیتان هەڵدەپەڕین و هێشتا بۆنی ئەشکەوتمان لێدێت ، چۆن دەتوانین خۆمان لە ئیرەیی و ڕق و چاوچنۆکی ئازاد بکەین ؟ نەخێر ئێمە هێشتا لە چاخەکانی پێش مێژوودا دەژین و ئامراز و کەرەستەکانی پێشکەوتوترین قۆناغەکانی مێژوو بەکار دەبەین ! ئێمە هێشتا لە ئیرەیی و چاوچنۆکی کە لە نیشانەو ڕەمزە دیارەکانی خودپەرستی و نێرگزیەتە ڕزگار نەبوویین ، کەچی بانگەشەی دەوڵەتداری دەکەین . مەسیح دەڵێت : دراوسێکەت خۆش بوێت ، خۆی دەمرێت و ئەم ووشەیە بە زیندوویی لە کەلەپوری مرۆڤایەتیدا دوای هەزاران دەردی سەری و ماڵوێرانی دەمێنێتەوە ، بەڵام ئێمە هێشتا بڕوامان بە “دان بە دان و چاو بە چاو ، لەق نەبووەو دەمانەوێت نیشتمانەکەمان هاوشێوەی نیشتمانەکەی ئەوان بێت .
ئێمە دەخوێنینەوە بەڵام تا ئەو سنوورەی کار لە تێکچوونی کەسایەتیمان نەکات ، پێمان وایە هەر گۆرانکاریەک لە کەسایەتی و ڕەفتارماندا مایەی نەنگی و شورەییە ، هەر گۆڕانێک مانای تێکچوونە و ئێمەش زۆر لە تێکچوون دەترسین . ئێمە دەنووسین بەڵام نووسینمان بەرئەنجامی قوڵبونەوەو ڕۆچونمان نیە بە ناخی مرۆڤبونماندا ، بەڵکو نوسینمان خویەکە ، تامەزرۆییەکە بۆ شانازی کردن و بەخۆ نازینمان . هێندەی ئارەزووی ناوبانگ و دەرکەوتن دەکەین ، نیو هێندە ئارەزووی گۆڕانکاری ناکەین ، ناتوانین ئارەزووی گۆڕانکاری بکەین چونکە لە هەموو گۆڕانێک دەترسین ، کاتێکیش بانگەشەی گۆڕانکاری دەکەین ، مەبەستمان تەنیا گۆڕینی ڕواڵەتی شتەکانەو هیچکات بە ناوەڕۆک و جەوهەر ناوێرین . هۆکاری ئەم فۆبیایەشمان لە گۆڕان لە دەستدانی کەسایەتیمانە ، چونکە ئێمە هێشتا لە وەهمی کەسایەتیدا دەژین ، هێشتا بڕواکانمان بە خێڵ و عەشرەت و بنەماڵەو خیزان پتەوو بەهیزە .
تا نەتوانین لە وەهمی خۆمان ڕزگار بین ، ناتوانین وەهم و خورافەو ئەفسانە لە ناخی خەڵک وەدەرنێن ، گەورەترین دوژمنمان خودی خۆمانە ، چۆک دادانیشمان لە بەرامبەر ئەم دوژمنە نەگریسەمان دەلالەتێکی ڕاستەقینەی لاوازی و بێدەسەڵاتیمانە . ئایا ئەرکی ڕۆشنبیر بەدەر لەمە شتێکی ترە ؟ هەڵوەشاندنەوەی وەهمی کەسێتی و کارکردن بۆ ئەفراندنی مرۆڤێکی پاک و بێگەرد ، مرۆڤێکی داماڵراو لە وەهم و ئەفسانەکانی خود ، مرۆڤێکی سادەو ڕاست و بێ گرێوگۆڵە ، مرۆڤێک کە سەرجەم پێشداوەری و پێشزانینەکانی لە خۆیدا کوشتبیێت و بەشێوەیەک سەیری دونیا بکات وەکو ئەوەی تازە لە دایک بووبێت ، ئایا خوڵقاندنی مرۆڤێکی ئاوا ئەرکی ڕۆشنبیر نیە ؟ ئایا ئێمە ڕۆشنبیرمان هەیە ؟
ڕۆشنبیران و نووسەرانی ئێمە هەرگیز ناتوانن مرۆڤێکی ئاوا بئافرێنن ، لەبەرئەوەی نا کە ئەوان کەرەستەی ئافراندنی وەها مرۆڤێکیان لەبەردەستدا نیە ، بەڵکو بە سادەیی لەبەرئەوەی ئەوان خۆیان هێشتا دیلی خۆپەرستی و خود-شەیدایی و نێرگزیەتن ، لەبەرئەوەی ئەوان هێشتا نەیانتوانیوە خۆیان لە وەهمی ئیگۆکەی ناخیان دەرباز بکەن و خۆیان لە پەتای خۆبەزلزانین و بە بچوکزانینی ئەوانی تر و لە نەخۆشی خۆ بەباشتر دانان ڕەها بکەن ، ئەوان خۆیان هێشتا دیلی هەواو ئارەزوە شەیتانیەکەی ناخی خۆیانن. ئای کە ئەستەمە مرۆڤێکی نەخۆش چارەسەری نەخۆشێکی تر بکات . تەنانەت ئەم زووخاوو بیماریەی نەخۆشیەکەی خۆیان بۆ سەرجەم خەڵکانی تر دەگویزنەوە ، تەنیا بەو ڕێگا سادەیەی کە ئەو ڕەفتارەیان وەکو نەخۆشی سەیر ناکەن بەڵکو “بلیمەتی” ، بەمەش نەخۆشیەکەی ئەوان دەبێتە ئایدیاڵ و نموونەی کەسانی باش و ڕۆشنبیر و خوێنەوارو ، خەڵک هەوڵدەدات لاساییان بکاتەوە .
من هێندەی لە زەبروزەنگی تفەنگ و قامچی و تۆپ و تەیارە دەترسم ، هێندەش لە زەبروزەنگی ووشەو ڕستە ترسم هەیە ، بەو ئەندازەیەی لە لولەی تۆپەکانی یەکێتی و پارتی و بێڕەحمی سەربازانی هەردوولا لە شەڕی کوشتنی یەکتردا مەترسیەکی گەورەم بەدیدەکرد ، بەهەمان ئەندازەش لەو جنێوو قسە ساردو سڕو سوکایەتی پێکردن و ناوزڕاندنەش دەترسم کە جەماوەری موسوڵمان بەرامبەر هەر کەسێک بەکاری دێنێت کە قسەیەکی جیاواز لە هەمبەر خواو ئایین و نوێژ و پێغەمبەرەوە دەکات . هێندەی ئەشکەنجەدانی نێو زیندانە تاریک و نهێنیەکانی دەزگای پاراستن و زانیاری مایەی مەترسی و خەمێکی قوڵە ، هێندەش قسەی سووکی نێو تۆرە کۆمەڵایەتیەکان ((فەیس بووک)) بەناوی نەتەوەچێتی و ئاینچێتی یەوە بەرامبەر هەر هەڵوێست و ڕەفتاریکی جیاواز تۆقێنەرە . ئەگەر لە یەکەمیاندا مرۆڤ لە ڕێگای توندوتیژی جەستەییەوە ناچاری یەکڕەنگی و یەکدەنگی و کوشتنی جیاوازیەکانی ناخی ببێت ، ئەوا لە دووەمیشیاندا لەترسی هەڕەشەو جنێوو لۆمەکردن و قسەی سووک و ناوزڕاندن دووچاری هەمان چارەنووس دەبێت . زەبروزەنگ و توندوتیژی چ بەهۆی بەکارهێنانی ئامرازە مادی و بەرجەستەکانەوە بێت کە جەستەی مرۆڤ دەکاتە ئامانج و ژیانیان لێدەسێنێتەوە ، چ بەهۆی بەکارهێنانی زمانەوە بێت کە ڕۆح و هەستی مرۆڤ دەکاتە ئامانج و ماناکانی مرۆڤبوونیان لێزەوت دەکات ، هیچ جیاوازیەکی نیەو مرۆڤ ڕووبەڕوی هەمان دۆخی تراژیدی دەکاتەوە .
لای من ئەو کەسەی بە بیهوودەیی یەوە لە هەموو شتێک دەڕوانێت و هەموو هەنگاوێک کە بەرەو دیموکراسی و پێکەوە ژیان و لێکبووردەیی دەنرێت بە گاڵتەجاڕانە وەسف دەکات ، هێندەی ئەو کەسە نەفام و مەترسیدارە کە بەچاوی پیرۆزاندنەوە لە هەر شتێک دەڕوانێت و هەموو هەنگاوێکی سیاسیەکان بە حیکمەت و دانایی لەقەڵەم دەدات . لە یەکەمدا ژیان لە دۆخێکی وەستاودایە و هیچ دەروازەیەک بۆ ڕزگاری لە ئارادا نیە ، لە دووەمیشیاندا هەموو شتێک سازگارەو هەموو کارێک مەبەستێکی قووڵ بەدیدێنێت کە حیکمەتێکی گەورە لە پشتیەوەیەتی ، بۆیەش ئەرکی مرۆڤ تەنیا بۆ چەپڵەو هەلهەلە لێدان کورت دەبیتەوەو هیچ خواستێکی گۆڕانکاری پاساوهەڵگر نیە .
لە کۆتاییشدا هێندەی ترسم لە ئامادەیی ئەو دۆخە هەیە کە تیایدا سیاسیەکان بە ئاماژەیەکی بچوک بتوانن زۆرترین خەڵک سازو ئامادەی هەڵگیرساندندی دزێوترین شەڕو توندوتیژی بکەن ، هێندەش دڵم بە گفتوگۆو لێکنزیکبوونەوەی سیاسەتمەدارەکان خۆشە ، ئەمەش لەبەرئەوەی نا بڕوام بە سیاسەتمەداران هەبێت یاخود پێم وابێت ئەوان دەستبەرداری گەندەڵی و دزی فریودانی خەڵک بووبێتن ، بەڵکو بەهۆی بڕوای پتەوم بە کاریگەری گۆڕانکاریە بابەتیەکان لەسەر ڕەفتار و خودی مرۆڤ . ئەگەر کەمێک چاوکراوە بین و سەیرێکی سەربوردەی مرۆڤایەتی بکەین ، بۆمان دەردەکەویت کە گۆڕانکاری لە ژیان و مێژووی مرۆڤدا هەمیشە بەهۆی گۆڕانکاری لە خودی مرۆڤدا بەدینەهاتوە ، بەڵکو گۆڕانکاریە بابەتیەکان زەمینەسازیان لە گۆڕانکاری ڕەفتارو هەڵسوکەوتی مرۆڤدا کردوەو سەرەنجامیش مرۆڤیان ناچاری گۆڕانکاری و گوزەر کردوە .

بە کلیکێک لەسەر سمبولەکانی خوارەوە ، ئەم بابەتە دەگات بەهاوڕێکان

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies