Abubakir-Caf-8

ئەبوبەکر جاف : كام ماركس ؟

سەبارەت بە ئیماناسی سیستەمی سەرمایەداری ـ نیولیبرالیزم و سۆپەرماركێتی ئیدیال .

1

ئەوەی ئێمە بڕوامان پێی نییە وەك فەلسەفەیەكی سیاسی، ئەو نەریتەیە لە فەلسەفەی سیاسی كە چڕ نابێتەوە لە سەر شیكاركردن و شیكردنەوەی كاپیتالیزم و گەشەكردنەكانی. ئەوەی لای ، ماركس بۆ ئێمە زۆر گرنگەو جێی بایەخە، شیكردنەوەی كاپیتالیزمە وەك سیستەمێكی ئیمانانت كە ناوەستێت لەوەی هەمیشەو بە بەردەوام سنورەكانی خۆی دەربكات و دوای بخات، هەڵیگرێت و بیكاتە دەرەوە . ژیل دولوز، ٢٠٠٣، ل ٢٣٢

2

سەرمایە جەستەیەكی بێ ئۆرگانە .CsO.” ـ دولوز، ئەنتی – ئۆدیپ ، ل .١٦

3

هەموو شتێك لە سەیرورەدایە ، ئۆرگانیزمێك نییە . بەم واتایە هەموو شتێك لە دروستبوونی بەردەوام و هەمیشەیی و ڕەهادایە . دوبارە بوونەوەیەك بوونی نییە ، ئەوەی هەیە گەڕانەوەی بێ دووبارەبوونەوەیە لە ناو جوڵەی خێرادا . لە فۆرمی جیاوازدا دەگەڕێتەوە بە بێ دووبارەبوونەوە . جەوهەرێك نییە بۆ وەستا و چەقبەستوویی و دامەزراویی ، فۆرم و فۆرم و فۆرم . جەستەیەیەكی بێ ئۆرگان لە ناو سەیرورەدا ، شلیی و سەیەلانە ، بە ناو هێڵەكاندا ، بەناو قەڵەمڕەویی و لە قەڵەمڕەویخستن و سەرلەنوێ قەڵەمڕەوی دروستكردنەوەدا دەركەوتەی سۆسیوسییانەی هەیە . بەڵسم سۆسیوسەكان دابڕاو جیاكراوە نین لە ئاستە ئۆنتۆلۆژییاكەی سەیرورەو جوڵە .

4

مێژووی سەرمایەداری لە سێ سەدە تێناپەڕێت . لە ناو سێ سەدەدا وەك جەوهەرێكی نەگۆڕی بان مێژوویی نەگەیشتۆتە ئێستاو ئێرە . وەك چۆن بۆرژواو پرۆلێتاریاو تەواوی چینەكانی دیكە لە ناو هەلومەرج و هێزەكان و پەیوەندی هێزەكاندا هەمیشەو بەردەوام دەركەوتنی جیاوازی بە خۆوە بینیوە . كاپیتالیزمی سەردەمی شۆڕشی پیشەسازی ، سەردەمی پۆست پێشەسازی ، سەردەمی كاری نا – ماتریالی و كاری سیبێرتیكی . كاپیتالیزمی سەروبەندی شلیی سەرمایەو دەركەوتنی بانكەكان ، بەوت ، سەرمایە لە سەردەمی پەیوەندی نێوان قەرزدەرو قەرزار ….. پرۆلیتایای ئەمڕۆ ، پرۆلیتاریسی كانە بەردەكان نین ، كرێكارێكی پشت مێزی كۆمپیوتەرەوە تۆڕی تەكنۆلۆژیا ، پرۆلیتاریای زەمەنی گاری دەست نییە كاتێك ماشینێكی گەورە بە دەست دەجوڵێنێت . نموونەی فەرمانبەرانی حكومی دونیای ئێمە وردە بۆرژوازەكانی سەروبەندی دەركەوتنی دەوڵەت و دەزگا دەوڵەتییەكان نین ، فەرمانبەران لە دونیای ئێمەو غەیری دونیای ئێمەشدا پرۆلیتاریاو كرێكارانن بە تێگەیشتن و هەلومەرجێكی دیكە . گروپە ستەملێكراو بەشخوراوەكان تەنیا و تەنیا ناكەنە كرێكارانی ناو كارگە گەورەكان ، مامۆستایان ، هونەرمەندان ، نوسەران ، وەرزێرو جوتیاران ، ئافرەتان ، نەتەوەیەكی ژێر دەستەو ستەملێكراو ، بەقاڵ و سەوزەو میوەو وشكە فرۆشەكانی سەیداواو شێخ الله و بەردەم مزگەەتی گەورەو مەحكەمەو دەبۆكر و ، ڕۆژنامەنوسان …. بەمشێوەیە چینەكان تەنیا كورتناكرێنەوە لە دوو جین و سێ چیندا ، بە كۆتا نەهاتوویی چینمان هەیە ، بە سەدان فۆرم ململانێی چینایەتیمان هەیە . ئێمە دوو بەرەمان نییە لە ناو ئەنتاگۆنیزمدا ، دەیان بەرەی جیاوازو گوتار جیاواز … ئەوەی ئێستا هەیە لە چینەكان هەم گردبوونەوەو هابیتوسی جیاوازیان هەیە ، هەمیش لە ناو پەیوەندی ململانێ و كێشمەكێشی جیاوازدان كە هی سەروبەندی نوسینی مانێڤست نییە .

5

نە تەنیا یەك چین یان دوو چین هەیە ، بەڵكو چینگەلێكی زۆر و بێشومارمان هەیە كە نایەنە ژێرباری تەعریفی چینایەتی و ململانێی چینایەتی بە تێگەیشتنە ماركسیستە تەقلیدی و ئەرسەدۆكسەكەی . حەشاماتێك خەڵكی بەشمەینەت و بەشخوراومان هەیە ، ئاپۆڕامان هەیە ، خەڵكمان هەیە بە ناسنامەو شوناس و گردبوونەوەو پەیوەندی هەناوی جیاواز و ڕەنگاو ڕەنگەو . واتە دابەشكارییەكان پۆلبەندییەكان ، چینبەندییەكان ، ناونان و ناولێنان و ناو لە خۆگرتنەكان ، هابیتوس و كایەكان ، گەمەو ستراتیژەكان ، هێزەكان و پەیوەندی هێزەكان ، سەرمایە فرە ڕەنگ و فرە چەشنەكان … بە وتەی فەیلەسوفانی سیاسی دولوزی ( تۆنی نیگری و مایكڵ هارت ) ئێمە مۆڵتیتود و مۆڵتی چین و مۆڵتی كەس و گروپی بەشخوراو بەشمرینەتمان هەیە . لە بەرانبەر ئیمپریالیزمی ڕۆژئاوا و ئەمەریكادا تەواوی خەڵكی جیهانی سێ و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و دورو نزیك ، خەڵكی ناڕازی و ستەملێكراو بەشخوراو بەشمەینەتن لە سایەی ستەمی جیاوازو جیادا . خەباتی ئافرەتان و ژنان ، خەباتی ڕەش پێستەكان ، خەباتی پەناهەندەو جالییەی پەنابەران و ڕەوەندی نا – ڕۆژئاوایی … تەواوی ئەم بەریەككەوتن و ململانێیانە ناچنە ژێر ڕكێفی خەباتی چینایەتییەوە بە تێگەیشتنی سەدەی نۆزدەو بیستیش . ئەوەی هەیە خەڵك و ئاپۆڕاو حەشاماتی ستەملێكراو بەشمەینەت و قوربانی جیاوازی بە ناسنامەو بێناسنامە .

6

ماركس پەی بە سیسەتەمێك دەبات، سیستەمێكی ئیمابانتی . ماركس پەی بە چین و فۆرمیولەبوونی جیاوازو هەمە ڕەنگی و بێڕەنگی خەڵك نابات ، چونكە درەنگ وەختتر دەركەوتن . ڕەحمی ئێستای لە دایكبوون و خولقاندنی خەڵكی بەشخوراو بەشمەینەت ، ڕەحمی سەدەی نۆزدە نییە . ماركس پەی بە ئیماناسی سیستەمێك دەبات لەوە شاراوەترو نهێنیترە لە دەرەوە وەك ئۆرگانیزمێك وێنای بكەین ، وەك جیابوونەوەو جیاكاری و ئەنتاگنیزمێكی دیارو ئاشكراو بەرجەستە بوو بە شێوەیەك بتوانین هێڵی خەبات و سنوری شەركردنەكان لەمس بكەین . ئیماناسی سیستەمێك و سیستەمێكی ئیمانانت كە لە هەناوی ژیانكردندایە ، دەركەوتەو دراوی بەرجەستەبووی هەیە ، بەڵام تۆڕە ، تۆڕئاسا تەواوی پنتەكانی تەنیوە ، لە خوارەوەیە بە شێوەیەكی ڕیزۆمی ، سەرەتاو كۆتایی نییە ، لە نێوەندایەو لە نێوەندا فۆرم و شكڵ وەردەگرێت . سیستەمێكی شل و پڕ جوڵەیە لە سەیرورەدا . فۆرمی دەركەوتنی خۆی وەك حەربا دەگۆڕێت بە ۆێی هەلومەرجەكان ، بە ۆێی كۆنتێكستەگان دەبێت بە سۆسیوسی جیاواز بە نهێنی و زیمنی و شاراوەیی . لە گەڵ گەڵ دەسەڵاتدایە بە ئیمانسنتی و لە هەموو شوێنێك و لە هیچ شوێنێكیش . خۆی ناخاتە ناو تەعریف و تخوب و سنورەكانەوە ، هەمیشە سنورو مەحدوداتی خۆی دوا دەخات ، دەیشارێتەوە ، بە هەناوی دەكات ، لە زۆر شوێندا خۆت دەكات بە قوربانی . وەك بێدەسەڵاتێك خۆی دەنوێنێت ، دەچێتە بەرەی بەشخواراو خەڵكەوە ، ڕێكخراو دەزگاو ناوەندی خێرخوازی و مرۆیی دروست دەكات ، بە ناوی خەڵك و بەرژەوەندی خەڵك و سودو قازانجی خەڵكەوە قسە دەكات ، بۆ خەڵك دەگری ، دەچێتە ناو مزگەوت و بارەگای ۆارتە كۆمۆنیست و چەپ و سۆسیالیستەكانەوە . لە ناو میكرۆ فاكتەكاندایە ، لە ناو پراتیكە وردو درشتەكانماندایە . سەرمایە لە گەڵ ئێمەو جوڵەو هەستان و دانیشتنماندایە ، لە ناو پەیوەندی هاوڕێیەتی و خێزانی و هەڤاڵبەندیماندایە . ئیماناسی سیستەمێك بە واتای نا – ماتریالیبوون و میتافیزیكیبوون ، هەم مێژووییە ، هەمیش فۆرم و شڵكبەندی مێژوویی هەیە ، هەمیش لە پراتیكدایە . بەڵام قودرەت و توانای خۆگۆڕین و جێگۆڕكێی و میتامۆرفۆسی سەمایەداری لەوە ئاڵۆزترو خۆڵەمێشیترو ئاڵۆزگاو ترە لە ناو ئۆرگانێكی سیاسی و ئیدۆلۆژیدا پەیپێببردرێت و جەنگی بەرانبەر ڕاگەیەنین. دیاری بكەین ، كاڕێكتەرو سیماو دەركەوتەكانی لەمس بكەین ، چونكە هێندە فێڵبازو تەمومژاوی و حەرباویتە لە سروشت و سیمای قوربانی و بەرەنگاربوونەوەو بەرهەڵستكاریدا خۆی دەردەخات .

7

نیولیبرالیزم و سۆپەرماركێتی ئیدیالی .

سۆپەر ماركێت بە تەنیا شوێنێك نییە ، ڕەمزو سیمبۆلێكی جوگرافی و هەندەسی و ئەرشیتێكتورییانەی كسپیتالیزم و نیو لیبرسلیزم نییە ، دەركەوتەیەكی سەرمایەو كاۆیتسڵە لە جوونە ناو هەناو ئارەزو تاسەو تامەزرۆیی ئاست و قوڵایی ئاستێكی ئۆنتۆلۆژی ئینسانیمان . سوپەر ماركێت : سوپەر بەركەوتنە لە گەڵ ئەو ئاستە ئۆنتۆلۆژییای ئینسانی و تامەزرۆ مرۆییەمان كە دەیەوێت بەر شتی باڵاو نمونەیی و ئیدیالیمان بكەوێت ، سۆپەر ، سەرو ، سەروتر لەوەی هەیە ،  ئەوە دەبێت كە دەبێت هەبێت ، بونێكی ئیدیالییانەیە كە ئێمە ڕۆژگارێك خەونمان پێوە بینیوە ، خەونمان بینیوە بە شوێنگەلێكەوە هەموو شتێكی تێدا بێت ، ئەوەی نەفسمان ئارەزوی دەكات ، ئەو شتانەش ئیدیالی بن ، پێكەوە بن ، دەسكاری كات و شوێنمان بۆ بكەن ، بۆمان كورت بكاتەوە … ئێمە چی لە سۆپەر مارێتیدا دەبینین ؟ با لە بیرمسن بەچێت ماركێتە ، ماركێتێكی زۆر باڵاو نموونەیی و ئیدیالە ، بازاڕە واتە هەموو شتێكی تێدا دەست دەكەوێت ، بازاڕێكی ئیدیالیی و نموونەییە كە خەونەكانی كردووە بە واقع و دەتوانیت بە دەستیان بێنیت . سوپەر ماركێتەكان لە ڕێگەی ڕیكلام و میدیاو بانگەشەكانەوە پێمان دەڵێن : لێرە ئێوە دەتوانن لە ناو سیستەمێكی تەندروستی باش و لە ژێر چاودێری و كۆنترۆڵكردندا دەستان بە پێداویستییەكان بگات، چاودێری پزیشكی و لێژنەی چاودێری و نرخی گونجاو و گونجاویی نرخ . دەڵێت نەچن بۆ بازاڕە میللی و شەعبییەكانی وەك سەیداوەوا شێخ الله ، مەچن بۆ لای بازاڕو بەردەرگسی مزگەوتی گەورە ، بۆ لای مەحكەمەو بازاڕی ژێر پردی دەبۆكە … ئەو دەسگێڕو عەرەبانە دانەپۆشراوانە پڕن لە میكرۆب و ڤایرۆس و ئەگەری توشبوون بە نەخۆشی و دەردی بێچارە . وەرن بۆ سۆپەرماركێتەكان بە چاودێری وردو سیستەمی تەندروستی ، جەستەتان چەند گرامی دەوێت و كە ڕەنگە ئێوە نەشزانن ، ئێمە هێندەمان تێكەڵاو كردووە . ( لێرەدا گەورەیی میشێل فوكۆو تێزی بیۆ – دەسەڵات دەردەكەوێت چۆن چۆنی چووەتە ناو ژیان و بەرهەمهێنانی ژیان و گواستەنەوە لە بەرهەمهێنانی مەرگەوە بۆ بەرهەمهێنانی ژیان . لە لایەكی دیكەشەوە چۆن زانستە وردو ئەزموونییەكانیش لە خزمەت گوتارو نیو لیبرالیزمدان ) . ئەم قوتووە ، ئەم خوارندبە لە قوتونراوانە ڕێژەی پرۆتین و چەوری تێدا كەمە ، قەڵەوت ناكات . دەیان دەركەوتن و گاریگەری ئەرێنی هەیە . سۆپەرماركێتەكان بە تەنیا كاڵای ئیدیالی و نموونەیی نین ، هەموو شتێكی تێدایە و پێویست ناكات شوێنی دیكە بگەڕێن ، گەراجی ئۆتۆمۆبیلەكانتان ، نهۆمی یاری منالان ، نهۆمی جل و بەرگ ، نهۆمی تەڕەو سەوزەو میوە ، نهۆمی وشكە ، قاوەخانەو ڕیستۆرانت . . پێویست ناكات بێن ، تەنیا لە ڕێگەی كارتی ڤیزاو ماستەر كارتەوە بیكڕن و ئێمە بە ( گەرمی و تازەیی ) دەیهێنینە بەر دەرگاتان . تەماشا ئیدیای سۆپەرماركێت و سۆپەر ماركێتی ئیدیالی لە كوێوە هاتووە ؟ ڕیشەو خەیاڵدانێكی میتافیزیكی – ئاینی بۆ بەهەشتێك لەوێ كە ئەوەی تێدایە ئینسان ناتوانێت وێناشی بكەت . هەموو شتێك بەزیادەشەوە . داشكاندنە گەورەكە لێرەیە ، خەون بكەن بە واقع و ڕاستی … نیولینرالیزم تەنیا بازاڕی خستنە ڕویی شمەك نییە ، ئەو پێشوەخت لە ڕێگەی دیسپۆزییڤ و دەزگاكانییەوە ( پێداویستی و حاجیاتیشی بۆ خولقاندوین كە ڕەنگە لە ئەسڵدا كەمالیات بن و پێویستی نەبن ) بەڵام لە ناو گوتاردا كردوونی بە ناچاری و پێویستی ژیان . .

8

ماركس دەركی بە ئیماناسی سیستەمی سەرمایەداری كردبوو ، بەڵام دەركی بە ڕەمزێكی ناو نیولیبرالیزم و كاۆیتالیزمی وەك ( سۆپەر ماركێت ) نەكردبوو . هەر لێرەشەوە شێوازی بەرگری و بەرەنگاری و خەباتی ماركسیستیانە بۆ ئێستا كڵۆڵ و هەژارو دەستەپاچەیە . ماركس كوڕی هەلومەرج و كۆنتێكستی خۆیەتی و بە زۆر درێژ ناكرێتەوە .

وەك ژاك دريدا دەڵێت : لێگەڕێن با یەك ماركس نەبێت ، با چەندین ماركس هەبێت .

کلیک بکەرە سەر سمبولەکانی خوارەوەو ، ئەم بابەتە ئاشنا بکە بەهاوڕێکانت

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies