Abubakir-Caf-3

جورئەتێكی ترسناك …!! ئەبوبەکر جاف

( ئێمە لە پێش رێنیسانسدا دەژین..؟؟!! )

فاروق رەفیق , پایدیا , KNN , شەممە, 3 -11 -2012

هەر پرۆسەیەكی ناولێنان و دادوەریكردن , پرۆسەیەك نییە خۆی بۆ خۆی , هەڵگری هیچ حوكمێكی بەهایی نەبێت , هەڵگری سەر لەنوێ پێناسەكردنەوە نەبێت , بارگاوی نەكرێت بە روئیاو ڤیزیۆنی ( ئیدۆلۆژی ) , ئەگەر برێك كۆك بین, ( ئەویش بەدەیان ئیشكالیەت و بێنەو بەردەو گیرو گازەوە , كە موفرەدەو وشەكان , پێش ئەوەی بیان خەینە ناو ( كۆنتێكستێكی ) زمانەوانییەوە , پێش ئەم دۆخە ( بێگوناه و بێ حوكمی بەهایی بین ) . بەڵام لەچركە ساتی بەریەككەوتنی ( موفرەدەیەك ) لەگەڵ كۆنتێكستی ( رستەیەكدا ) پڕ و لێوان لێو ئەبێت بە ( بارگاویكردنی مانا ئیدۆلۆژییەكان ) , رستەیەك و كۆنسیپتێك هەركەس بیڵێت و لە هەركۆێدا بووتریت ( بێ بەها نیە ) , بێ بەهایی بەمانای ( چاكەو خراپە ) نایەت , هێندەی مەبەستمانە , كە دەیخەین بە باریكداو بەڕەهەندێكی ماناوە ئەیبەستینەوە و دادوەری لەسەر ئەكەین , هەموو دادوەرییەكیش( حوكمدانێكی ) ( مۆراڵی , سایكۆلۆژی , بەهایی… ) لەخۆی دەگرێت و , لەوێوە دەبێتە ( پێوەری ) بینین و مامەڵەكردن . ئەگەر ئەم ( دادوەریكردن و حوكمدانە ) كەسێك بیكات , سەرمایەو زمانێكی سیمبۆلی رەمزی هەبێت , مامۆستایەكی ئاینی , فەیلەسوفێك . سیاسییەك …. واتە هەركەسێك كە لە پێگەیەكی (سۆسیۆلۆژی , ئپستمۆلۆژی , سیاسی , ئابووری, سیمبۆلی… ) هەیە , حوكمدانەكانی , تەنها بۆخۆی نییە , بەڵكو دەرئەنجام و دەرهاویشتەی (سۆسیۆ – سایكۆلۆژی ) هەیە, جا با لەو ( ئیشالییە ) ( سۆسیۆلۆژی , پسیكۆلۆژی , زمانەوانیەش ..) بگەرێن كە جەبرییەتی مانادانی هەیە لەسەر ( حوكم و دادوەریكردنەكە ) , ئەوەی حوكمێك دەرئەكات و بەهاو بێبەهای و مانایەك ئەدات بە ( كۆنسێپتێك ) بێگومان برێكی زۆر خۆی بەرهەم ئەهێنێتەوە, ئەگەر چی ( شەرعییەتی ( لە میتافیزیكیاوە , لە عەقڵەوە … هتد) وەرگرتبێت , ئەوەی ئەرستۆكراتییەك , پێمان ئەڵێت , لەگەڵ ئەوەی پرۆلیتاریایەك , لەگەڵ ئەوەی مەزهەبییەك , لەگەڵ ئەوەی بۆرژوایەك … ئەیڵێت , مەحكومە بە ( خود بەرهەمهێنانەوە ) چونكە ئەم ( ئەكتەرە ) بە چەمكە (پییەربۆردیۆ ) ـەكەی داراوێكی ( هاپبیتۆسییە ,Habitus ) , واتە جەبرێكی ( مێژوویی – زمانەوانی ) , هێزیكی شاراوەو نەشاراوەی هەیە , چ بە وشیارییەوە بێت, یا نا وشیارییەوە , جەبرێكی ( نا ئاگای : مەعریفی- سۆسیۆلۆژی- پسیكۆلۆژی… ) حوزوری هەیە لە پرۆسەی ( ناولێنانەكەدا) . ناو لێنان لە هەر ( ئینسان و دۆخ و شتێك… ) حیكایەتی ( ئیدۆلۆژی , ئاینی , میتۆلۆژی … ) لە پشتەوەیە , ئەم پرۆسەیە چەندێك رەهەندێكی ئۆبژێكتیڤانەی هەیە , رەهەندی سەبژێكتیڤانەشی هەیە..! پرۆسەی ناونان , پڕە لە بەها, ( خودبەرهەمهێنانەوە ) .

حوكمدان و داوەریكردن چییە ..؟ .

داوەریكردن لەكایەی زانینی گرنگی وەك ( فەلسەفە , مەعریفە , لۆژیك , ئیستێتیكدا .philosophie , connaissance , logique Esthetique ) دا بەهەند وەردەگیرێت .., فاكیوڵتییەكی .Faculte ) عەقڵە بۆ جیاكردنەوەی ئیدیاكان و كۆنسێپتەكان . مێژووی فەلسفە , لای ( رۆنیە دیكارت و كانت و هۆسیرڵ ) وە لەسەر ئەم پرسە وەستاون . ( كراوە بە ئیشكالیەتێكی ئیپستمۆلۆژی ) گەورە , لە فەرهەنگی فەرەنسی Le Robert ) لەڕووی زمانییەوە بەمانای ( كردەی داوەریكرن دێت , بڕیاردان لە عەدالەتدا, Jugement ,action de juger ;decision en justice ) یا ڕایەكی پەسوندكراو یا پەسەند نەكراو . ( opinion favorable ou defavorable ) , كەواتە بەهەربارێكدا بكەوێت ( مۆراڵ و بەها ) بەرهەم دێنێتەوە..! دیكارت ” واباسی حوكمدان ئەكات ..: ( لەبەر ئەوەی ئێمە منداڵبووین , پێش ئەوەی ببین بە بوونێكی ئینسانی كامڵ , كەواتە زۆر نزیكە حوكم ] كی بێگەردو پتەو ئەستەمبێت )pour ce que nous avons ete enfants avant que d etre hommes il est Presqu impossible que nous jugements soient ( si pur si solide …. )) كەواتە مادام ئێمە بەپرۆسەیەكی ( سۆسیالیزاسیون و بە مێژو و بەزماندا… تێپەڕیوین . عەقڵمان لەو كۆنتێكستانەدا بەكارهێناوە ..) حوكمی عادیلانە ( لەجێی خۆیدا بوو ) ئەستەمە .

كاك فاروق جورئەتێكی مەترسیداری كرد ..؟!!, بەرەهایی وتی , بە رەهایی دیاریكرد , بەرەهایی یەكلایی كردەوە ..: ئێمە لەپێش رینیسانسداین..؟؟!!) ئەم قسەیە ئەگەر بیبەستین بەسیاقی قسەوباسەكەیەوە ( ڕانان و بەرچاوخستن و عەرزی كتێبێك بوو لەسەر گومانگەرایی لە فەلسەفەدا…).. فەلسەفاندن و بیركرنەوەوەی میتۆدۆلۆژی ( la pensee methodologique چەندێك جەریئمان ئەكات و فێری بوێری و ریسكردنمان ئەكات , ئەوەندەو زیاتریش دوورمان ئەخاتەوە , ترسنۆكمان ئەكات لە ( چەمكاندنی هاویانەو حوكمدانی سەرپێیی . ئەمە نەك حوحمێكی سەرپێیانەیە , ئەبێت لەسەری بووەستین , چون ئەم قسەیە ئەگەر بە هێلێك بچێتەوە سەر ( فەلسەفە ) , بەدەیان هێڵ دەچێتەوە سەر سۆسیۆلۆژیا … بەتایبەت سۆسیۆلۆژیای مەعریفە … ئێمە ئەم قسەیەمان پێ قورسەو دەبێت تاقیبكەینەوە …:

1- بێئاگاییەكی قوڵی تێدایە لەوەی زۆر سەختە , باس لەقەتیعەی ئپستمی بكرێت , بەو مانایەی دوو سیستەمی ( جیاوازی عەقڵی , زمانەوانی , میتافیزیكی .. ) هەبێت كە بەیەكدا نەچووبن . هایدگەر كۆی سیستەمی بیركردنەوەی بەشەرییەت بە ( بیركردنەوەیەكی میتافیزیكیانە ) وەسف ئەكات , ئەگەرچی , بە فۆرم و میكانیزمی جیاواز مانێڤست بووبن , ئەمە نەبینینی ( كوللیەت و تۆتالییتێی ) سیستەمی عەقلە , سادەیی و كاڵفامییە , بەسەدان ساڵ باس لەگوتارێكی جیاوازی ( ئپستمی ) بكرێت , لە كاتێكدا : سەرجەم قۆناغەكانی فكرو بیركردنەوەی بەشەری بكرێت , بێئەوەی بێئاگابین لە ( پرۆسەیەكی پێكداچوون و بە یەكداچون ) لەكاتە جیاوازەكاندا , بێئاگاییەكی گەورەی تر , بێئاگاییەكی ( سۆسیۆلۆژییە ) , واتە سیستەمی ( بیركردنەوەو رەفتارو ستراكتوری كۆمەڵایەتی ئێستای كوردی زیاد لە 500 ساڵی نێوانە , لە گەڵ چركەساتە ( سۆسیۆ – ئپستمییەكانی ) رێنسانسی رۆژئاوادا

2- ئەم سیستەمی وێناكردن و روئیایە بەرمەبنای سیستەمی comparaison ) بەراوردكاریی و قیاسییە..؟!! ئێ خۆ ئەم میتۆدە , وەك هەرمێتۆدێكی تر ( زیاتر نەبێت كەمتر نییە , ) لەبەهاو حوكمدان..

3 – كاك فاروق كەوتۆتە ناو تەڵەزگەیەكی ئیدۆلۆژی گەورەوە كە بەرهەهێنانی ( سەنتەر و كەنار ) و گوتاری رۆژانەی – مێدیایی رۆژئاوایە بەرانبەر ئەو دونیایانەی كە لە دەرەوەی رۆژئاوان . رۆژئاوای عەقڵانی- رۆژهەڵاتی نا ئەقڵانی و ئەفسانەیی… ئەمەش تەواو ئەو گوتاری میتافیزیكیای حوزورەیە كە (دوریدا) باسی ئەكات, میتافیزیكیای ( عەقڵگەرایی,Logocentresme ) رۆژئاوا..

4- ئەو ئەرگومێنتانە چین, كە پێمان ئەڵێن ئیمە ( كورد) لەگەڵ رینسانی(renaissance) رۆژئاوادا, 5 سەدەمان فەرقە, لێكۆڵینەوە ( ئەترۆپۆلۆژی , سۆسیۆلۆژییەكان) پێمان ناڵێن كەوتین بەسەر گردبوونەوەیەكی مرۆیی كە 500 ساڵ پێش ئێستا دەژین..!! ئەی ئێمە مەحكومین بەتاقیكردنەوەی (500 ) ساڵی دیكە تەنها بۆگەیشتن بەڕنسانسێك , بەو فۆرمە رۆژئاواییە , ئەی فۆرمێكی تر نییە بۆ ئەزمونكردنی رێنەیسانسی تایبەت بە ( كۆنتێكستی سۆسیۆ – مێژویی) خۆمان..؟؟

كاك فاروق خوێنەوارێكی فەلسەفەیە , كارە سەرەتاییەكانی , (ستەمكاری و ئاشتكردنەوەی ئەقڵ و عیشق) , تێكستن ( بەتكا ئەم حوكمە بۆخۆم و گوتاری كاری خۆمە) , بەڵام , كە دێتە ناو مێدیاوە دەبێتە ( مێدیاتێك (Mediatique ,.. بە تەنگی خۆوە نایەت و درەنگ ئەكەوێت .

1,884 جار بینــراوە لەڕەهێڵپۆست

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies