دکتۆر محەمەد ئەمین عەلی : بزوتنەوەى گۆڕان و ترسى پاشەکشێ .

سمبولی تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان کلیک بکەو، ئەم بابەتە بنێرە بۆ بەشی خۆت یان هاوڕێکانت

بەشى دووەم

وەک پێشوتر ئاماژەم پێدا لەکاتێکدا دروستبوونى بزوتنەوەى گۆڕان زەنگێکى ترسناک بوو بۆدەسەڵاتداران ، زەنگێکى دڵخۆشکەرو بەئاگاهێنانەوە بوو بۆ کۆمەڵانى خەڵکى کوردستان وخەبەرکردنەوەیان لەو خەوخەیاڵە خۆشەى بەرپرسە شۆڕشگێرەکانى هەردوو حیزبى دەسەڵات وێنایان ئەکرد  ( کوردستان ئەکەین بەدووبەى ؟ )  ، لەخۆشیدا ئەو ڕاستیەمان لەبیرکرد کەهیچ گۆڕانکارییەکى ڕیشەیى کاریگەر نابێت ئەگەر پێنج  فاکتەرى سەرەکى تێدا نەبێت .

فاکتەرى یەکەم  :  بوونى جموجۆڵێکى سیاسى فیکرى مرۆڤدۆستى بەردەوام لەسەر بنەمایەکى زانستى دژ بەقوڵکردنەوەى ئایدۆلوجیا جیاوازە دژبەیەکەکان ، واتا پیرۆزکردنى پێکەوە ژیانى کۆمەڵایەتى لەکۆمەڵگایەکى شارستانى هێمن وئارام دوور لەهەموو جۆرە توندوتیژییەک ، پشتبەستن بەپرۆگرامێکى سیاسى  مرۆڤدۆستى نیوتراڵ لەسەر هەردوو ئاستى هەرێمى کوردستان وعێراقى فیدراڵ بەدیاریکردنى ئامانجەگشتیەکان وپتەوکردنى بنەماکانى دیموکراسى وپەروەردەیى وتەندروستى وژینگە وگەشەدان بەسامانى مرۆیى وپاراستنى ئاسایشى کۆمەڵایەتى  .

فاکتەرى دووەم  : ئامادەیى هاوڵاتى و کۆمەڵگا بۆگۆڕانکارى ، بێگومان ئێمە هەموومان دەرچەى سیستمێکى سیاسى و کۆمەڵایەتى نەخۆش و سەقەتین ، بەدرێژاییى مێژوو دوژمنانى کورد و لەم دوواییەش هەردوو حیزبى دەسەڵات بەیەکێتى پارتیەوە ڕۆلێکى بەرچاویان هەبووە لەدارمانى ڕایەڵەو بەها مرۆڤایەتیەکانى کۆمەڵگا  و بەرهەمهێنانى تاکێکى تێکشکاوى بێبەرهەمى تەمەڵ و ملکەچ و گوێڕایەڵى بێئیرادە ، لەئەنجامدا تاکێکى نەخۆشیان بەنەخۆشى  (من – الانا )  ego بەرهەمهێناوە کەمەوداى بیرکردنەوەى لەبەرژەوەندى خود زیاتر نییە .

 گۆڕانکارى  ڕیشەیى لەم جۆرە کۆمەڵگا نەخۆشەدا کەئێمە خۆشمان بەدەر نین لەو تاکەنەخۆشانە کارێکى قورس و گرانە ئەگەر ئەستەم نەبێت  ، بۆیە ئەگەر بەردەوام لەهەوڵدا نەبین بۆ پەروەردەکردنى عەقڵیەت وهزرو فیکرى کۆمەڵگا ، لەعەقڵیەتى  ( من – الانا )  ego ڕزگارمان نابێت ، واتە تاکە مەرج بۆ دەرچوون لەعەقڵیەتى پاش زەبرو پاشماوەى  عەقڵیەتى  ( من – الانا )  ego لەناخماندا پەروەردەکردنى عەقڵیەت وهزرو فیکرە ، ئەمەش لەشەوڕۆژێکدا نایەتەدى بەڵکو کاتێکى دوورو درێژى ئەوێت ، لەسەروبەندى کۆنگرەى یەکەمى بزوتنەوەى گۆڕان لە 23/12/2013 بابەتێکم  لەسایتى سبەى بڵاوکردەوە لەژێر ناونیشانى ( ئەرکى کۆنگرەی یەکەمى گۆڕانە نەخۆشى (  من )  ى کۆمەڵگا چارەسەر بکات ؟!) بەم لینکەى خوارەوە : http://archive.sbeiy.com/ku/article_detail.aspx?ArticleID=7110&AuthorID=389   دواى ئەوەى هەستمکرد ڕایەڵەى کۆمەڵگاى کوردى ( ڕایەڵە بەجۆرى پیشەو بارى کۆمەڵایەتى دیارى ئەکرێت  ) لەوپەرى لاوازى فیکرى داڕماندایەو ڕۆژ لەدواى ڕۆژ درزى نێوان ڕایەڵەکان لەزیابوون و لێکترازانە ، لەبرى ئەوەى هەریەک لەم ڕایەڵانە بەتەنیا بیرلەبەرژەوەندى تەسکى ڕایەڵەکەى خۆى بکاتەوە ، پێویست بوو بەهەمان سۆز داواى مافى ڕایەڵەکانى دى بکەن لەماموستایان ، کارمەندان ، شەهیدان و ئەنفال ، کەمئەندام و زیندانى سیاسى ، بێکار ، ئەندازیاران وهەموو پیشەو ڕایەڵەکانى دى پیش ڕایەڵەکەى خۆیان ، ڕایەڵەیەک لەڕایەڵەیەکى تر گرنگترو پیرۆزتر نییە ، هەموو ڕایەڵەکان وەک یەک پێویستن بۆ گەشەکردنى کۆمەڵگاى مرۆڤایەتى  ،  هەموویان بەدەستەجەمعى کۆمەڵگاپێکدێنن و ئەتوانن ئاسایشى کۆمەڵایەتى بپارێزن و سیستمێکى سۆشیال بکەنە ئامانج  (social security  ) وەک  لەزۆر شوێنى وڵاتانى ئەوروپا ودونیا ، ئەم ئامانجە بەپەروەردەکردنى عەقڵیەت و هزرو فیکرى کۆمەڵگا دەێتەدى نەک بەقسەى قەبەو بریقەدارى سیاسەت بازە بێ ئاگادارەکان لەزانستى سیاسى و کۆمەڵایەتى   .

فاکتەرى سێهەم : بوونى پلانێکى زانستى توندوتۆڵ بۆ گۆڕنکارى ، هەڵبەتە شەش پاکێجەکەى ئۆپۆزسییۆن وەک پلان بۆ گۆڕانکارى  بژاردەیەکى گونجاوبوو ،  بەتایبەتى ئەو خاڵانەى پابەندە  بەدورخستنەوەى دەستى حیزب وکەسایەتیە موقەدەسەکان لەسیستمى سیاسى ، سەربەخۆو بێلایەن کردنى پێشمەرگە وئاسایش ودەزگا هەواڵگرییەکان  ، سەربەخۆو ئەکتیڤکردنى دەسەڵاتى دادوەرى  و داواکارى گشتى ، دامەزراندنى دەستەى نەزاهەى بێلایەن و چالاکردنى دیوانى چاودێرى دارایى ، چاکسازى لەوەزارەتەکان و دورخستنەوەى دەستى حیزب  ، پێکهێنانى حکومەتێک بتوانێت ئەم چاکسازیانە بکات  .

بەڵام  ئەو حکومەتە بنکەفراوانەى دواتر دانرا بەبەشداربوونى هەردوو حیزبى دەسەڵاتدار و حیزبە ئۆبۆزسێۆنەکانى پێشووتر ، بێجگەلە سەرۆکى حکومەت  کەسیان دەسەڵاتى پوشێکیان نەبوو ، حکومەتەکە حکومەتێکى کارتۆنى بوو ، پۆستەکانیش پۆستى حەیابەرەبوون بەتایبەتى بۆکەسایەتیەکان پیش حیزبەکانیان ، لەگەڵ ئەوەش وەک لاوازترن ئەگەر نەماندى وەزیرێکى بێدەسەڵات باس لەبێدەسەڵاتى خۆى بکات یاخود هیچ نەبێت دەست لەکار بکێشێتەوە ، ناردنە ماڵەوەى وەزیرەکان بەبێ هۆیەکى یاسایى ئەو ڕاستیەى سەلماند کۆمەڵگاى کوردى خاوەنى سیستمى سیاسى و حکومڕانى نیە بێجگەلەوەى بەرپرسە بێدەسەڵاتەکانیش ڕازین بەردەوامى بدەن بەبێدەسەڵاتى خۆیان لەپێناو شتێک کەتەنیا خۆیان ئەیزانن .

فاکتەرى چوارەم : ئالەتیەکێکى گونجاو بۆ گۆڕانکارى ، ئالیەتێک تێدا لایەنگیرى تاکەکان بۆ نیشتمان بێ نەک بۆمرۆڤە دەستڕۆیشتووەکان واتە دەسەڵاتدارە ڕاستەقینەکان ( سەرۆکەکان ) ، هەڵبەتە ئەم فاکتەرە لەکۆمەڵگاى پاش زەبردا لەفاکتەرەکانى تر گرنگترە لەبەر ئەوەى سەرۆک یاخود کەسى یەکەم بڕیاردەرو یەکلایکەرەوەى پرسەکانە هەربۆیە کەسانى حەزبەدەسەڵات و پلەو پایە لەپێناو گەیشتن بە وبەرژەوەندى تایبەتە لایەنگیریان بۆ تاکە دەستڕۆیشتوەکان لەلایەنگیرى نیشتمان بەهێزترەو لەهەمانکات ئەبنە خاڵى لاواز بۆ گۆڕانکارى ڕیشەیى ، بەڵێ ئەزموونى چونەدەسەڵات لەلایەن بزوتنەوەى گۆڕانەوە ئەزمونێکى تازەبوو لەکارى سیاسى کەم تازۆر پاشماوەى عەقڵیەتى ( من – الانا  )  ego لەناخدا ماوە ، بۆیەکەم تازۆر نەویسترا لەم خاڵەدا سەرکەتوبین ، وتەیەکى زۆر بەنرخ هەیە ئەگەر بتەوێت لەم کۆمەڵگایەى ئێمەدا تاکێک تاقیبکەیتەوە کەپەروەردەکردنى عەقڵ وهزر وفیکرى کۆمەڵگا بوونى نەبووبێت ، دەسەڵاتى سیاسى ودارایى بدرێ تابزانیت لایەنگیرى بۆ تاکەکانە یاخود نیشتمان ، ئەمەش ئەو ڕاستیە ئەسەلمێنێت  هیچ گەرەنتیەک  نییە بۆدانانى کەسى شیاولەشوێنى شیاو ئەگەر پێشتر پەروەردەکردنى عەقل و هزروفیکرى ئەو کۆمەڵکایەت نەکردبێت و خاوەنى سیستم و یاسا نەبیت ، لەبەر ئەوەى هیچ گرنگیەکى ئەوتۆمان  بەپەروەردەکردنى عەقل و هزر و فیکرى کۆمەڵگانەداو خاوەنى سیستم و یاساش نەبووین بۆیە نەمانتوانى ئالیەتێگى گونجاو هەڵبژێرین بۆ ئەو پلانە زانستیە توندوتۆڵەى دانرابوو بۆ گۆڕانکارى ڕیشەیى .

فاکتەرى پێنجەم : ئامادەنەبوونى دەسەڵاتدارە ڕاستەقنەکان نەک دەسەڵاتدارە بێدەسەڵاتەکان لەهەردوو حیزبى دەسەڵاتدار یەکێتى نیشتمانى کوردستان و پارتى دیموکراتى کوردستان لەسەرۆک  و بەرپرسى باڵاو خاوەن ئابوورى و کۆمپانیا زەبەلاحەکانى بنەماڵەوخزم و کەسوکاریان بۆ گۆڕانکارى و دەستاو دەستکردنى دەسەڵات و گەرانەوەى مافە مەدەنى و دیموکراتیەکانى کۆمەڵگا ، ئەتوانم بڵیم ئەم فاکتەرە لەفاکتەرى چوارەمیش گرنگترەو چەقى هەموو گۆڕانکاریەکانە ، بەبێ بوونى ئەم فاکتەرە گۆڕانکارى ناکرێت ، ئەم دەسەڵاتدارە ڕاستەقینە نادیارانە نەک دەستاودەستکردنى دەسەڵاتى باڵا لەحکومەتى هەرێم ناکەن ، بەڵکو لەناو حیزبەکانى خۆشیان  دەستاودەستکردنى دەسەڵات بڤەیەو بوونى نییە !!  تامردن  .

خوێندنەوەى حیزبە ئۆپۆزسیۆنەکان بەگۆڕانیشەوە بۆ بارودۆخى کوردستان وعەقڵیەتى هەردوو حیزبى دەسەڵاتدار پارتى دیموکراتى کوردستان و یەکێتى نیشتمانى کوردستان  سەدلەسەد ڕاست و گونجاو نەبوو ، نەبوونى ئەو پێج فاکتەرەکە بەیەکەوە گۆڕانکارى دواخست ، بەڵام هەرگیز ناتوانێت تاسەرپەکى بخات  .

ووریایى وزیرەکى بەرپرسە ڕاستەقینە نادیارەکانى ئەم دوو حیزبە دەسەڵاتدارە  زۆر کاریگەربوو لەدابەشکردن و ئاڵگۆرکردنى ڕۆڵى سەرەکى نێوانیان لەو شانۆگەرییەى دایان نابوو بۆ هەڵخەڵەتاندنى ئۆپۆزسیۆن بەپێدانى پۆستى حەیابەرەو ڕیسواکردنیان لەلاى هاوڵاتی  بەڵام نەیانزانى بەسوکردنى حکومەت  و پەرلەمان و دەزگاحکومیەکان و نوخبە ئەوەندەى ترلاى خەڵک ریسواو بێ نرخ تردەبن  .

 لەمەش سەیروسەمەرەتر ئیستا یەکێتى نیشتمانى کوردستان واخۆى پیشان ئەدات لایەنگیرى هاوڵاتیەو غەدرى لێکراوە ، وەک لەوەى بەشداربویەکى سەرەکی بوبێت لەگەڵ پارتى دیموکراتى کوردستان لەپرسە هەستیارەکانى وەک ( پرسى نەوت و داهاتەکان  ، پرسى پێشمەرگە و ئاسایش و دەزگا هەواڵگرییەکان  ، پرسى سەرۆکایەتى و پەیوەندیەکانى  دەرەوە ) .

 هەڵبەتە مەبەستى دەسەڵاتدارە ڕاستەقینەکانى هەردوو حیزبى دەسەڵاتدارپاشەکشێى گۆڕانکاریە لەکۆمەڵگاى کوردى لەڕێى دروستکردنى ئاژاوەى سیاسى حیزبى ( فەوزاى سیاسى ) هەرچەندە لەکوردستان حیزب بوونى نییە ؟ تەنیا کارە دزێوەکان ئەدرێنە پاڵ حیزب لەپێناو خزمەتى کەمینەیەک دەسەڵاتدارى ڕاستەقینە ، ئەوەى ئەم دوو دەسەڵاتدارە ڕاستەقینەیە هەوڵى بۆئەدەن گەرانەوەى بارودۆخەکەى ڕابردوە بەهێشتنەوەى دەسەڵاتى ڕەها لاى خۆیان  و دزینى سامانى ژێرئەرزو سەرخاکى کوردستان  .

بە کلیکێک لەسەر سمبولەکانی خوارەوە ، ئەم بابەتە دەگات بە هاوڕێکانت