فەوزی ڕەمزی : ساڵ و ڕۆژمێری کوردی ـ عارەبی ـ زاینی ـ ئێرانی .

بەشی شەشەم و کۆتایی

ناوی هەر کەڵو ( الابراج ) لە چییەوە سەرچاوەی گرتووە ؟

کەڵو ياخود قوللـە ، قەڵا … واتە شوێنی بەرز ، هەندێك مانای تريشی گرتۆتە خۆ ، بەڵام لێرەدا پێويستمان پێی نييە .

وشەی کەڵو وەك زاراوەيەك لە زانستی ستێرەوانيدا … بە شوێنێكی ترۆپك بەرزی زۆر ديار دەوترێت كە لێكدانەوەی لێ بكەوێتەوە ، ئەويش خویندنەوەی بەخت كە گوايە هەر كەڵويەك شێوەی لە ئاسماندا هەيە و کاريگەری هەيە لەسەر دياريكردنی بەخت و چارەنووسی ئەو کەسە . بێگومان هەر ميللەتێك مێژووی نووسرابێتەوە ، وەک باوەڕێكی نەرێتی ئاماژەی بەو كەڵوانە داوە . لە عارەبيشدا كە بە ( بورج ) ناودەبرێت و بۆتە زاراوەيەکی سەر زارمان ، لە بورگ  BURG /ی زوانە ئەوروپاييەكانەوە هاتبێت .  هەر لە دێر ڕۆژگارەوە ، مرۆڤ هەميشە لە ئاستی گەردوون و بە تايبەتی ئەستێرەكانی ئاسمان تێڕاماوە و ويستوويەتی بە هەر چۆنێك بێت شوێن و پێگەی ئەو ئەستێرانە ديارەبكات و لێكدانەوەيانی بۆ بكات . هەندێك زانستانە توانيويانە ڕاڤە و شرۆڤەی بۆ بكەن و ئێمەی مرۆڤ بگەيێننە ئەم سەردەمە كە هەندێك لە نهێنييەكانيان بزانين و زانستانە ئاشنايان ببين . هەندێكی ديكە بەلايەكی ديكەدا لێكدانەوەيان بۆ دەكرد كە گوايە هەر مرۆڤە و هەر گيانلەبەر و زەندەوەرێكی سەر زەوی لە ژێر كاريگەری ئەم ئەستێرانەدايە. ئەمەيش هەلێكی رەخساو بوو بۆ كەسانێك جادووگەرانە كاربكەنە سەر خەڵك و بەخت و چارەنووسيان بۆ واڵابكەن .

بەگشتی ، دەتوانين بڵێين ئەم تێڕوانين و لێكۆڵێنانە هەر لە دێر ڕۆژگارەوە وێنايەكی بۆ مرۆڤ نەخشان كە ببينێت هەر كۆمەڵە ئەستێرەيەك شێوەی شتێك پيشان بدات . بەرەبەرە لێرەوە داستانی ئەفسونايی بۆ هۆنرايەوە، هەر كۆمەڵە ئەستێرەيەك دەچوینرا بە مرۆڤێكی نموونەيی لە شتێكدا ، ياخود گيانلەبەرێك ياخود هەر شتێكی ديكە. ئەوەی كە لێرەدا لەسەری دەدوێين داستان و ئەفسانە دێرينەکانی يۆنان و ڕۆم / ــە کە سەردەمانێكی زۆر دێرين خاوەن ژيارێك بوون و بە ڕێكوپێكی لە ناسين و زانستی ئەستێرەكان ئاشنابوون و گەلێك زانا و فەيلەسوفيان تێدا هەڵکەتبوو . لەوانە ڕێكخستنی كەڵوەكان كە تارادەيەك لە زۆربەی گەلان و وڵاتانی ئێستا لەسەری دەڕۆن و خویندنەوەيان بۆ دەکەن .

هەر وەك دەيشزانین گێڕانەوەی داستان و ديرۆك یەکێكن لە هەرە گرنگترین کلتوور یا فۆڵکلۆری میللەتان بە ئێستايشەوە . ئەمانە كە زۆريان سينەبەسينە و دەماودەم دەگێڕدرێنەوە نووسرانەتەوە و تەنانەت لە خویندگەكانی وڵاتە پێشکەوتووەكاندا دەخوینرێت و زۆريشيان کراونەتە فليم و شانۆگەری بە مەبەستی ئەوەی نەوەكانيان هەرگيز پێشينانيان لەیاد نەكەن .

گومان لەوەدا نييە كە ئێمەی کوردیش لەو داستان و ديرۆكە ئەفسانەييانە بێــبەش نەبووين  ، بەڵام بە هەزاران داخەوە خەريكە ئەو کەمەی کە ماوەتەوە لە دەستی دەدەين بە بيانووی ئەوەی كە ئەمانە هەمووی چەڕەن ( خەرافی ) ین و لای عەقڵ پەسەند نييە و سەرودەمانيان بەسەرچووە و … هتد . بەڵام ناحەقی کەس ناگرم چونکە ئێمە مێژووی دوێنێ و پێرێی خۆمان بەزۆر لە بير خۆمانی دەبەينەوە و هەر یەکەو بە شێوازێك خۆی دەکاتە فسفس پاڵەوانی مەيدان و ئیتر چۆن هەزاران ساڵی ڕابوردوو دەزانین !

با بێنەوە سەر ئەو گەلە ئەستێرانە كە بۆ کەڵوەکان پۆلێنراون و لە چەرەنييەوە ( خەرافی ) بۆتە قسەی سەر زاری سەرانسەری جيهان ئیتر چ بە لێكدانەوەی زانستی و چ بۆ خۆشی و بەخت گرتنەوە .

كەڵوەكان لە دوانزە دانە پێكهاتوون ، هەر كەڵوەيش ئاوێزەی مانگێك کراوە . ئەوانەيش پێكهاتوون لە :

1/ کەڵوی شەك Aries // دەڵێن شاژنێكی زێبا دەمرێت و کوڕ و کچێکی زۆر جوان و شۆخی لە پاش بەجێدەمێنێت . پاش ماوەیەك پاشا ژنێکی دیکە دێنێت . ئەم باوەژنە زۆر خراپ ڕەفتار لەگەڵ دوو منداڵەكەدا دەکات و بە تەواوی دەیان چرووسێنێتەوە . فرستاتەی خواوەندی گەردوون هەست بەو زوڵمە دەکات و بەزەيی دێتەوە پێياندا . بۆیە شەكێكی ڕووخۆشی فەڕو زێڕين / يان بۆ دەنێرێت . شەكی ڕووخۆشيش هەردوو منداڵە خوشکوبراكە دەگرێتەخۆ و دەيانخاتە سەر پشتی و بەسەر زەريادا دەیانگەشتێنیت ، بەڵام گچكەشازادە خانمۆڵەكە ناتوانێت خۆی بە پشتی شەكە / كەوە باش بگرێت ، لە پەلی شەك بەردەبێتەوە و دەکەوێتە ناو زەرياوە و دەخنكێت . براكەی ئەگەرچی بە خنكاندنی خوشکەی زۆر نيگەران دەبێت بەڵام چی بكات ، ناچاردەبێت لەگەڵ شەکە / کەدا درێژە بە فڕێنەكەيان بدەن تاکو دەگەنە زێدێك ، پاشاكەی زۆر مێهرەبان دەبێت لەگەڵيدا ، سەرپەرشتی و پەروەردەی دەكات . ئیتر لەو دەمەوە ستێرزانان شێوەی ئەو كۆمەڵە ئەستێرەيان كە شێوەندازيان بە نيگاری شەك دەچێت ، كەڵوەكەيان ناوناوە كەڵوی شەك .

2 /  کەڵوی گا Trarus// داستانەکە دەڵێت ؛ کە جۆپیتەرJupitar   بەرجيس ، هورمز / يشی پێـدەوترێت ) خواوەندی ئاسمان زۆر شەيدای يورۆپا Europa کیژی پاشای فینیقیا Phoenicia دەبێت . بيردەكاتەوە چی بکات تا بیگاتێ ، خۆی دەکاتە گایەكی سپی زۆر جوان و داوای لێدەکات کە سواری پشتی بێت و بیگەڕینێت بە ئاسماندا ، ئەميش لای پەسەند دەبێت . كە دەکەونە گەڕان ، خێرا خۆی وەردەگێڕێتەوە بۆ شێوەکەی پێشووی خۆی . لە بەرهەمی شەيداييەکەيان سێ منداڵیان لێدەکەویتەوە . لەبەر ئەمە ستێرزانان ئەو کۆمەڵە ئەستێرەیە كە شێوەندازی گايان وەرگرتووە ناويانناوە كەڵوی گا .

3 / کەڵوی جمك Gemini : داستانەکە دەڵێت ؛ جۆپيتەر وەنەبێت هەر يورۆپا Europaی تاكە دۆستی ئافرەتی بووبێت لە ژيانیدا ، بەڵکو زۆر لە ئافرەتانی ديكەيش هەبوون ، لەوانە ؛ ليداLeda  کە هاوسەری پاشای سپارتا Sparta  بوو . لە ليدا دوو منداڵی جمكی زۆر جوانی لێی بوو ، يەكێكيان بە ناوی كاستۆر Castor  و ئەويتريان پۆڵڵوكس  Pollux ،. ئەم جمكە توانایەكی بێئەندازیان هەبوو بەسەر ڕاگرتنی ڕەشەبا و گەردەلوول و دوای مردنیان ناوی ئەو جمكە مايەوە تاكو ستێرزانان هاتن و ئەو كۆمەڵە ئەستێرەیەی کە بە شێوەندازی دووانە ( جمك ) دەچوو ناوياننا کەڵوی جمك .

4 / کەڵوی قرژاڵ Cancer // داستانەکە دەڵێت؛ Heraهێرا / ی هاوسەری جۆپیتەر زۆر ڕك و کینەی بەرامبەر بە Heracles هەركڵی کوڕی لە دڵدا بوو ، چونکە ناونێوبانگی دلێری و ئازایەتی و شۆڕەسوارییەکەی بەردەوام لە بڵاوبوونەوەدا بوو ، ویستی کە کەمێك ئازاری بدات و بۆ ئەمەیش پەنای بردە بەر قرژاڵی دەريا كە پێی هەرقل بگزێت لە كاتی زۆرانبازی لەگەڵ زلە گیانلەبەرێکی ئاویدا تاكو هەرقل ببەزێت ، زۆر بە هێز و توانای نێو دەریایی بۆ ئامادەکات و لە تەك هێرقلدا بکەونە جەنگەوە تا بیبەزێنێت . قرژال بەم کارە هەڵسا بەڵام هەرقڵ توانی بەسەر ئەو زلەگیانلەبەرە ئاوييەدا زاڵ بێت و بیبەزێنێت و بە پێيەكەيشی قرژاڵەکە بپلیشێنێتەوە . نيگاری ئەو قرژاڵە بووە شێوەندازی کۆمەڵە ئەستێرەیەك و لە كەڵوی قرژاڵ / دا كۆكرانەوە .

5 / کەڵوی شێر Leo // داستانەكە دەڵێت : جۆپیتەر هەرگيز لە کاری مێ بازييەکانی نەدەكەوت ، لەملايشەوە هەرقڵی  Heracles کوری هەميشە لە زۆرانبازی و شمشێربازی و … یدا بوو . ڕۆژێك هەرقڵ ژنەکەی و منداڵەکانی خۆی دەکوژێت بۆیە هێرا Hero ی هاوسەری باوکی لە تۆڵەی ئەو تاوان و ڕەفتارە قێزەونەدا ، مەرجێکی بەسەردا دەسەپێنێت کە دەبێت لە گەڵ شێرێکدا زۆرانبازی بکات و بە 12 خول گەر نەی بەزان ئەوا دەکوژرێت . هەرقڵ دەكەوێتە زۆران لەگەڵ شێرەكەدا تا لە كۆتايدا زاڵدەبێت بەسەر شێرەكەدا . شێوەندازی ئەو كۆمەڵە ئەستێرەيە کە بە شێوەی شێر دەچێت ، ستێرزانان ناويانناوە كەڵوی شێر .

6 / کەڵوی فەریك Virgo ياخود پاکيز : خواوەندی ئاسمان هەميشە دەیوست کە مرۆڤ واز لە شەڕ و هەڵا و پاوانخازی بهێنن و ئیتر بۆ خۆیان ئاسوودەبن و بە خۆشی بژین بۆیە هاتە خواری بۆسەر زەوی تا بۆ ماوەیەك لە نێوياندا ژیان بەسەر بەرێت و فێری ئاشتی و دوورەپەرێزی لە شەڕ و خراپەکاری ببن . بەڵام سەیری کرد گوێ لە هیچ ناگرن و بەردەوامن لە شەڕوپێکدادان و تاڵان و بڕۆدا . بڕیاری دا بگەڕێتەوە بۆ ئاسمان و لە گەڕانەوەیدا گوڵە گەنمێکی لەگەڵ خۆییدا بردەوە کە ئەمەیش مانای پیت و بەرەکەت دەنوێنێت ، گوايە ڕۆژێك دێت نەوەيەكی لێدەکەویتەوە بە ئاشتی و ئاسوودە پێكەوە بژين ، دایکبوونی پاکيز دەكەوێتە وەرزی دروێنەی گەنم . شێوەندازی ئەو كۆمەڵە ئەستێرەيە ناونراوە کەڵوی فەريك ياخود پاکيز .

7 / کەڵوی تەرازووLibra  داستانەكە دەڵێت : Themis تیمیس / ی کچی خواوەند تیتان Titan زۆر دادپەروەر و یاساپەرست بووە ، تەرازوویەکی دەگرتە دەست و چاکە و خراپە و گوناهەکانی خەڵکی پێـدەکێشا . ئەوەی گرنگ بوو ئەم کچە ئەوەندە بێلايەن بوو كە هەردوو چاوی خۆی دەبەستەوە تاكو نەزانێت ئەو کەسە کێیە کردارەکانی بۆ دەکێشێت . بۆیە شێوەندازی ئەو کۆمەڵە ئەستێرەویە بە ناوی تەرازووە ناو نراون .

8 / کەڵوی دووپشك Scorpius  دەگێڕنەوە کە پیاوێکی ڕاوچی زۆر شارەزا و چاپوك ، دەیەوێت لەتەك Artemis ئارتیمیس/ی خواوەندی ڕاوشکاردا بکەوێتە چەندووچۆن ، لەو دەمەی هەلی بۆ دەرەخسێت هەڵمەت بێنێت بۆ خواوەند . خواوەند پێيدەزانێت و دەسبەجێ دوپشکێکی بۆ دەنێرێت و پێوەی دەدات و دەیکوژێ . جا شێوەندازی ئەو کۆمەڵە ئەستێرەیە پێكەوە كە بە دووپشك دەچێت ، ناونرا كەڵوی دووپشك .

9 / کەڵوی کەوان Sagittarius لە ڕاستیدا دەبێت بوترێت هاوێژەری تیروکەوان . داستانەکە دەڵێت : لە وڵاتی یۆنان زيندەوەرێك پەیدابوو نیوەی لەشێوەی گيانلەبەر و نیوەكەی تری لە شێوەی مرۆڤ بوو . بەردەوام پیاوانی دەکوشت و ژنانی بۆ خۆی زەوت دەکرد . ئەمە ببوە ترس و دڵە ڕاوكێی خەڵکەکە . تا یەكێك لەو جۆرە گیانلەبەرانە دڵی نەرم دەبێت و بەزەیی بەو خەڵکەدا دێتەوە و لێیان جودا دەبێتەوە و دێت خەڵکەکان فێری هاویشتنی تیروکەوان دەکات تا چۆن ئەو جۆرە گیانلەبەرانە بکوژن . ئیتر ئەو کۆمەڵە ئەستێرەیە بەو ناوەوە ناونرا کەڵوی کەوان .

10 / کەلوی گدی Capicornus داستانەكەدەڵێت : پیاوێکی زۆر بڵح و ناشرین دەبێت و هەوای عەشقی کچی پاشا لە سەری دەدات. هەرچەند دەکات ناوێرێت بچیتە بەردەمی نەوەك زارەترەك بێت . ڕۆژێك بە کۆڵێ خەفەتەوە دەچێتە گوێ ڕوبارێك تا هەناسەیەك بدات . لە پڕ ئافرەتێکی جادوگەری لێ پەیدادەبێت ، جادووگەرەکە پێێ دەڵێت ؛ گەر تۆ ڕۆحی مرۆڤانەی خۆتمم پێبدەیت ئەوا منیش تۆ دەکەمە بە گدی و بچیتە بەردەمی خانمۆڵەکەت کە ئەویش بەردەوام دێتە لای ئەو ڕوبارەوە . پیاوەکە بەمە ڕازی دەبێت و کاتێکی زۆر هاونشينی کچی پاشا دەبێت . باڵام کاتێك نيپتوون Neptunusی دوژمنی خواوەندەکان ئەمە دەبینێت . هەر خێرا نیوەی لەشی وەك گیانلەبەرێکی ئاوی دەخاتە نێو ئاوەکە و نیوەکەی تریشی دەکاتە گدی و ئەم کارەی بۆ چەندین ساڵ بەردەوام دەبێت و تا جادووگەرەکە دەمرێت و دوای ئەوێش کچی پاشایش هەر دەمرێت و پیاوەکەیش هەر وا بە گدی/ێتی دەمێنێتەوە .

11 / کەڵوی دۆلکە Aquarius ئافرەتێکە و گۆزەيەكی لەسەر شانە و ئاوەکەی ڕۆدەکات . ئاماژەيە بۆ سەرەتای وەرزی باران کە خێر و خۆشی بەدوای خۆيدا دەهێنیت بەسەر هەمواندا .

12 // کەڵوی نەهەنگ Pisces داستانەكە دەڵێت : کە ڤینۆس Venusی خوداوەندی ئەڤين لای ڕۆمانەكان لەگەڵ ) کۆپيدۆ Cupido ئێرۆس Erosلای يۆنانەكان)  ی کوڕییدا کە ئەميش خوداوەندی خۆشەويستی  ــە پیاسەیان دەکرد بە گوێ ڕوبارێکدا . لە ناکاو گیاندارێکی سامناك ـيان لێپەيدادەبێت بەناوی تایڤۆن Typhon هەر بۆ مەبەستی ترساندن خۆی دەكاتە دوو ماسیی زۆر زل و دێتە بەردەميان ، خۆی هەڵدەدايە نێو ئاوەکە و هەڵبەزودابەزی بۆ دەکردن . بۆیە ئەو كۆمەڵە ئەستێرانەی بەو شێوەندازەن بە ناوی كەڵوی نەهەنگ ناودەبرێن .

کلیک بکەرە سەر سمبولەکانی خوارەوەو ، ئەم بابەت ئاشنا بکە بە هاوڕێکانت

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies