ئەبوبەکر جاف : ئۆپۆزسیۆنی كۆچەری .

پێشەكییەك بۆ فەلسەفەی سیاسی ژیل دولوز & پێشەكییەكی تیۆری بۆ تێپەڕاندنی بزوتنەوەی گۆڕان و سەر ڕێگاخستنی ئەكتێكی نوێی بەرەنگاریی .

1

لێرەدا ئێمە بە ئاستێكی زۆر لە ناو فەلسەفەی سیاسی فەیلەسوفی فەرەنسی ژیل دولوزداین . واتە لە ناو مەنزومەیەكی چەمكاندن و چەمكیی فەلسەفیدان كە ، تەواوی چەمكەكان ، تەواوی پراتیكەكان بێ دژیەكی و بە ناچاری پێكەون و پێكەوە بەستراونەتەوە . چەمكەكانی : ” كەمینە ، قەڵەمڕەوی ، لە قەڵەمڕەوی خستن ، قەڵەمڕەویی دروستكردنەوە ، هێڵەكان ، هێڵی هەڵهاتن ، ڕیزۆم ، سەیرورە ، ئارەزو ، فیچەكردن و قوڵپدانەكان ، سوبژێكتیڤاسیۆن …” داین . تەواوی ئەم چەمكانە بە ناچاری و بە زەرورەت پێكەوە لكێنراون لە ناو كردەو پراتیكی ژیاندا .

2
ئێمە سەیرورەمان هەیە ، سەیرورە تەواو دژە بە وەستان و جەوهەر و گەوهەرو ناوەڕۆك و دوالیزم و پەیوەندییە دیلێكتیكەكانی نێوان سوژە/ ئۆبژە . سەیرورەیەك لە جوڵەو خێراییەكی ڕەهای فۆرمیولەبوون و شكڵبەندی و دەركەوتنی هەمیشەیی . سەیرورەیەك كە دەرەوەو ناوەوەی نییە بە ئاستەی پەیوەندی لە نێوانیاندا هەبێت ، بەڵكو ئیمانانتە ، لە هەناوی خۆیدا بە ڕەهایی لە جوڵەیەكی ڕەهاو خێراییەكدایە كە جەوهەرو ماهییەتەكان نیانگرێتەوەو بوونیان نییە . لە بیرمان نەچێت كە : جەوهەرو ماهییەتێك بوونی نییە “. ئەمە چ بە ئاستە ئۆنتۆلۆژییەكەی ، چ بە ئاستە سۆسیوسەكان . دەركەوتەو فینۆمینەكان لە ناو گەمەو ستراتیژی هێزو پەیویندی هێزەكاندا وەك جێگیرو جێگیركراو چەسپاو دامەزراو وێنای دەكەن ، دەیكەن بە بەشێك لە ” دۆگم ” ی دەق بەستن و مامەڵكردنێكی دەرەكی لە گەڵیاندا .

3
هەموشتێك سیاسییە ، واتە هەموو شتێك لە ژیاندایە ، هەموو شتێك لە ناو فۆرمیولەبوننی پرۆسێسیوسەكانی بە سوژەبوون و سوژەسازی و سوبژێكتیڤاسیۆندایە . لە ناو فەزایەكی ئۆنتۆ-سیاسیدا ، هەمیشەو بەردەوام لە ناو خۆ ڕێكخستنەوەدایە ، بەڵام لە یادنام نەچێت خۆ ڕێكخستنەوەو خۆ بەرهەمهێنانەوە چەمكێكی ئیدۆلۆژی نییە بە واتای ئۆرگان و ڕێكخستنی خەبات و بەرژەوەندییەكان لە ناو ” چوارچێوەیەكی شوناسی و ناسنامەییدا ” . ناسنامە و شوناسەكان لە جەوهەرو ئەسڵ و ماهییەت و وەستان و بەچەقكردن و بە سێنتەركردن و بە ” بوونكردنێكی ئیدۆلۆژییانەوە ” دێت . تەعریفكردن ، پێناسەكردن ، ناسنامە پێدان ، هێنانە دەرەوەیەك كە لە وەهمێكی هێزەكان و پەیوەیندی هێزەكان بترازێت هیچی دیكە نییە . هەموو شتێك سیاسییە بەو ئاست و مانایەی بە سوژەبوون و پراتیكەكردنی ژیان و ژیانی پراتیكییانە لە ناو سەیرورەدا هەمیشەو بە بەردەوامی خەریكی ئەداكردن و خۆ پراتیككردنن . كەواتە سیاسەت لێرەو لە ئێستادایە . لێرەو لە ئێستادا واتە دوانەخستن بۆ ئایندە ، نەگەڕانەوە بۆ ڕابووردوو . لێرەو لە ئێستادا واتە دەسبەرداروون لە یۆتۆپیاكان . یۆتۆپیاكان دژمن و بكوژی سەرسەختی ژیانكردنن لە ئێستاو لێرەدا . بەڵكو چاوەڕوانیكردنی ” فەزایەكن كە یان هەبووە پێویستە بگەڕێتەوە ” یان نەبوو دەبێت هەبێت . ئیستا بە قوربانی داهاتو یان ڕابووردوو .

4

ئەوەی هەیە لە ئێستادا بەسوژەبوونە لە ناو سەیرورەیەكی بێماهییەت و بێجەوهەردا . كەواتە لێرەو لە ئێستادا ئێمە لە ناو پرۆسێسیوسی سوبژێكتیڤاسیۆن و بە سوژەبوونداین لە ناو هێڵەكاندا . هێڵی هەڵهاتن . ئەوەی ئێستا هەمانەو لە بەردەستماندایە ئیمكانی خولقاندنی هەموو شتێك لە خۆ دەگرێت . چیمان بوێت دەتوانین لێیدروست بكەین . ئێمە دەسەڵات و هێزو پەیوەندی هێزەكانمان هەیە ، لە بیرمان نەچێت هێزەكان لە دەرەوە نین ، هێزەكان ئیمانانین لە ناو ژیاندا ، دەسەڵاتەكان بە ڕەهایی و لە پراتیكدا لێرەو لە ئێستادایە ، دەسەڵات لە هەموو شوێنێكە ، ئەو شوێنە بێشوێنەیە كە لە هەموو پنتێكدایە . ئەوە ئیدۆلۆژیاو میكانیزمەكانێتی دەسەڵات وەك كۆنكرێتیی و مەلموسی و لە دەرەوە بوون هەم وێنای دكەن و هەمیش لە ناو ماكینەو دەزگاكانی وێنەی نەیارو دژمن و چەپێنەرو سەركوتكەری سوژەدا دەخولقێنن و بەرهەمی دێننەوە . واتە دەسەڵات دەكەن بە موڵكی چینێك لە سەرەوە ، ئامرازی دەستی چینێك تەنیا بۆ چەوساندنەوە ، بە خاوەندارێتیكردنی دەسەڵات لای كەس و چین و گروپێك . ستراتیژی ئەم وێناكردن و خولقاندنەی دەسەڵات لە دەرەوە ، تەنیا گەكەمەیەكی دیكەی خودی دسەڵاتە بۆ ئەوەی سەرنج و وردبوونەوەو دیاگنۆستیكی ئێمە لە سەر دەسەڵات لێرەو لە ئئێستادا ” دوربخاتەوەو هەمیشە بە جیاواز و بە فریودان خۆی بەرهەم بهێنێتەوە . شەڕو ململانێ لە گەڵ ” چینی بۆرژواو كاپیتالستێكدا نییە لە دەرەوە ، ململانێ و كێشمەكێش لە گەڵ نیولیبرالیزمێكدا نییە لە دەرەوە ، لە گەڵ پارتی و یەكێتیدا نییە لە دەرەوە . لە هەموو شوێنێك دەسەڵات هەبێت بە ئیماناتی و بە پراتیكی ، بەرگریی و ئەكتی بەرگریش لە هەموو شوێنێكە بە پراتیكی . بەمشێوە بەرگری و بەرەنگاری و ئەكتی بەرەهەڵستكاری لە نا ” بە سوژەبوون و سوبژێكتیڤاسیۆنەكاندایە چ بە تاكی یان بە گروپی . ئێمە دەبێت شەڕ بەو ئامرازانە بكەین كە خودی دەسەڵات بۆ خۆ بەرهەمهێنانەوەو بۆ هەیمەنەكردن و بەرهەمهێنانەوەی ئێمە بەكاری دەخەن ، خۆمان بەرهەم بێهێنینەوە . دەسەڵات بە ناو ئێمەدا تێدەپەڕێت ، كەواتە ئەكتێكی بەرگری لە ناو پرۆسێسیوسەكانی بە سوژەبووندا هەر لە خۆماندا و بەناو خۆماندا تێدەپەڕێت و لە ڕێگەیشییەوە خۆمان بەرهەمدێنینەوە بە تەواوی ئەو فۆرم و فۆرمیولەبوونانەی بە سوژەبوون كە لە ناو هێڵی هەڵهاتندا بە دانەبڕاوی دەستمان پێیدەگات .

5

لە ناو سەیرورەدا بوون بە كەمینە هەیە ، بوون بە _ كەمینە ، هەرگیز بە واتای كەمبوون نایەت ، بە واتای چەندێتی و ژمارە نایەت ، بە واتای چۆنێتی بە سوژەبوون دێت لە ناو جەبرو فشاری پەیوەندییكانی هێزدا . ژیل دولو باس لە كافكا دەكات ، نوسەرێكی جولەكە بە ئەڵمانی دەنوسێت بۆ كافكاو بۆ ئەو ژینگەیەی كافكای لێ دەژی ، كەمینەیە ، واتە بوونە بە كەمینە لە ناو ” زۆرینەیەكی پراگی “، بەمشێوەیە فرانز كافكا لە ناو كەمینەیی و بە كەیمنەبوونی زمان و داهێنانی زمانێكی كەمینەییدا ، خۆی پراتیك دەكات ، بێكێتێكی ئیرلەندی كە بە فەرەنسی دەنوسێت ، لە ناو زمانێكی فەرەنسیدا سەروكاری لە گەڵ بە سوژەبوون و سوبژێكتیڤاسیۆنێكدایە كە لە ناو هێڵەكانی هەڵهاتدا ، لە میتامۆرفۆسدا ئەكتێكی بەرگری دەنوێنێت ، ئەكتێك لە ناو كۆچەریبوون ، كۆچەریبوون لە ناو قەڵەمڕەوییەك جیهێشتن و قەڵەمڕەوییەك دروستكردنەوە . ” ئایا لە دونیای ئێمەدا بە هەولێری نوسین و بەكارهێنانی موفەردەی هەولێر ” دەكرێت وەك ئەكتێكی بەرەنگاری و بەرهەڵستكاری سەر ڕێگا بخرێت . گەرمیانییە بە زمان و موفرەدەی زمانیی خۆی دەتوانێت ئەكتێكی جیاوازی سووژە بوونی گەرمیانیانە بنوێنێت وەك كردەیەكی بەرگری و بەرهەڵستكاری لە نوسیندا ، هەورامییەك ، كەڵهوڕییەك ، كرمانجی سەرو ..”. تەواوی دۆخەكانی بوون لە پراتیكدا ، دونیای مەجازی و ڤێرتوێلەكان و ئەكتوێلیزەبوونی بەردەوام و هەمیشەیی ڤێرتوێلەكان . بە دایكبوون ، بە مناڵبوون ، بە ژنبوون ، بە ئاژەڵبوون . با نمونەیی فیمینیزم وەرگگرین ، بزوتنەوەیەكی فیمینیستی دەتوانێت لە ژنبوون و ژافرەتبوون ، لە ناوی هێڵەكان و سەیرورەی بە ژنبووندا ، ئەكتێكی بەرەنگاری و بەرهەڵستكاری سەرپێ بخات ، لە بەرانبەر پیاوبوون لە پراتیكداو ، لە ناو پەیوەندییكانی دەسەڵاتی پیاوانەدا ، لە بری ڕاكردن و ترس و بیم و خۆكوشتن و خۆسوتاندن , كەمینەیەك ، زمانێكی كەمینەیی ، ژێستێكی كەمینەیی سەر ڕێگا بخات هەم وەك ئەكتێكی بەرگری و بەرەنگاری و بەرهەڵستكاری ، هەمیش وەك كردەو پرۆسێسیوس و پرۆسەی بە سوژەبوون و خۆ فۆرمیولەكردنەوە . بەو میكانیزمانەی لە هێڵەكانی هەڵهاتندا بوونیان هەیە . نمونەی كوردبوون لە ڕۆژهەڵاتی كوردستاندا ، بە تەنیا بەس نییە بزوتنەوەیەكی سیاسی و حزبایەتی سەر ڕێكا بخەن ، لە ناو هێڵەكانی هەڵهاتن و بە كوردبووندا بێشومار ئەكتی بەرهەڵستكاری و بەرەنگاربوونەوەو بە سوژەبوونێكی كوردییانە بوونی هەیە . نوسین ، وەرگێران ، هونەر، ئەدەب ، بزوتنەوەی ئەنارشییانە ، واتە كوردەكان لە ڕۆژهەڵات و لە تاراندا چۆن دەستیان بگات بە فۆرمێكی سوبژێكتیڤاسیۆن و بە سوژەبوون لە ناو “زۆریینەی زمانی فارسیدا ” و كەیمنەو بوون بە كەمینە سەرپێ بخەن كە بە ئیماناسی دەبێت بە ئەكتی بەرهەڵستكاری و بەرەنگاری و بە كوردبوون . پراتیكی بە كوردبوون ، كوردێكی بە پراتیك بێئەوەی ڕووبەڕوی ئەكتێكی گەورەی ئیدۆلۆژیی ببەنەوەو توشی كوشتن و بڕین و زیندانیكردن بێن . پرۆلیتاریا ، چۆن پرۆلیتاریا لە ناو ئەكتێكی بەرگری و بەرەنگاری و بەرهەڵستكاریدا دەبێت بە كەمینە ، چۆن دەسبەرداری شەڕو وەهمی گەورەی شەڕی گشتگیری چینایەتی و شەڕی چینەكان دەبێت . چۆن دەسبەرداری شەڕێك دەبێت كە ، لە دەسەوە سەر ڕێگای خستووە . پرۆلیتاری كەمینەیی و بە كەمینەكردنی پرۆلیتاریایی لە دەیان فۆرمی نواندندا ، شێوازی ژیان ، هونەر ، ئەدەب .. سوژەیەكی بەرهەڵستكارو بەرگیركار بخولقێنێت بێئەوەی خەونی نەزۆك بە دەوڵەتی پرۆلیتاریاو دیكتاتۆرییەتی پرۆلیتاریاو شەڕی چینایەتی بە مانا ماركسییە ئەرسەدۆكسییەكەی ببینێت .؟

6

پێش پەیدابوونی بزوتنەوەی گۆڕان و لوشدانی بڕێكی زۆر كەرتە جیاوازەكانی ناو فەزاو دونیای فەڤزای گشتی ئێمە ، لێرەو لەوێ جوڵانەوەو بەرهەڵستكاری و بەرەنگاری كەمینەیی و پەرشوبڵاوی هەبوو . پێش ئەو “سكانداڵەی ” بزوتنەوەی گۆڕان سەرپێی خست لە گردكردنەوەو كۆكردنەوەی دەنگێكی زۆری یاخی و بەرەهەڵستكاری و ڕێكخستنێكی لە ناو ئەكتێكی بەرەنگاری ئۆپۆزسیۆنی پەرلەمانتاری و حزبایەتیدا ، كردەو ئەكتی بەرهەڵستكاری بە شیچوەیەكی جیاواز هەبوو ، كرێكاران ئەگەر چی ئەندامی پارتە سیاسییەكانی ئیچمە بوون ، بەڵام لە ناو ئەكت و كردەی بە ” كرێكاربووندا ” خەبات و فشاریان سەر ڕێگا خستبوو . جوتیاران ، قوتابیان ، مامۆستایان ، نوسەران ، ڕۆژنامەنوسان ، لاوان ، ئافرەتان و ژنان.. واتە كەرتبوونێك ، كە وەك پرۆسەی بە كەمینەیبوون بوونیان هەبوو ، ناسنامەیەكی ئیدۆلۆژیی و دەرەكییان نەبوو ، خەریكی فۆرمیولەبوون و بە سوژەبوون بوون ئەگەر چی دابەشیشببوون بە سەر هێزە سیاسییەكانی ئێمەدا . لە هەناوی دەسەڵاتی سیاسی ئێمەدا ئەكت بەرگریی و بەرەنگارییان سەرپێ خستبوو . ململانێی نەوەكان ، ململانێ و چیرۆك و حیكایەتی نەوە جیاوازەكان لە هەناوی یەك ” گروپ و حزبی سیاسیدا ” سەرپێ خرابوو . بەڵام بە دەركەوتنی بزوتنەوەی گۆڕان وەك ڕێكخستنێكی پارتایەتیی و كێبەركێی دەرەكی و گەمەی پەرلەمانتاری و هەڵپەی گرتنە دەستی دەسەڵاتی سیاسی ، پاشەكشە بەم كەرت و جوڵەو بزوتنەوەو گروپانەكراو بوونەوە بە بە شێك لە شەڕی گەورە ، چوونە بەرەی یەكدەست و یەكڕەنگ و یەك گوتاری ، دونیای ئێمە ، لە ئەكتێكی كەمینەییەوە لە پێناو بە سوژەبوون و سوژەسازیدا ، كرایەوە بە بەرەی شەڕكردنی ناو شوناس و ناسنامە وەهمی و ساختەكان . شەڕەكە ساغكرایەوە بە ڕوویەكدا كە تەواوی گروپە كەیمنەییەكان و پرۆسەو پرۆسێسیوسی بە كەمینە بوون پاشەكشەی كرد . دواتریش ببینیمان چی لێهات و چۆن كرایەوە بە قوڕگی دەسەڵاتی سیاسیدا .

کلیک بکەرە سەر سمبولەکانی خوارەوەو ، ئەم بابەتە ئاشنا بکە بەهاوڕێکانت

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies