شەنگار سابیر: لە نێوان چاکە و خراپەدا- فیلمی قازی ڕەش (Black Swan)وەک نمونە

بە درێژایی مێژوو مرۆڤ شەری نێوان چاکە و خراپە دەکات. تەفسیری ژیان بە چاکە و خراپە دەکات، عەشق لە نێوان چاکە و خراپەدا تەماهی دەکات، سیاسەت فۆرمیولەی دوو رەهەندی کلاسیکی _ ترادسیۆنالیستی – دەکات، کە ئەوانیش چاکە و خراپەن. دەکرێت بە جۆرێکیتر بڵێن کە مرۆڤ بە درێژایی بوونی خۆی لەسەر ئەم ئەستێرەیە خۆی دابەش کردوە بە سەر چاکە و خراپەدا و هەموو گشتەکانیش هەموو ” ئۆبژە ” کانیش دواجار ئۆبژە ی چاکە و خراپەن . بەڵام دەکرێت لێرەدا ئێستێک بکەین و بڵێن: چاکە و خراپە چیە ؟
ویستی چاکە و خراپە لە بنەڕەتدا ویستی مرۆڤ و وەهمی مرۆڤە بۆ ژیان ، مرۆڤ ناتوانێت بەبێ ئەم دژانە بەردەوامی بە پرۆژەی ژیانکردنی بدات ، لە هەمان کاتیشدا ئەم وەهمە بەردەوامی هەیە کە، دژێک دژێکیتر لە ناو بەرێت . لە میسۆلۆغیایی گریکیدا و لە کتێبەکەی ( فرانسواز کریسڵ)ـدا ، سەروەختێک ( پاندۆرا ) سندوقێک بە دیاری وەردەگریت لە لایان زیۆسەوە و بەڵێنی لێ وەردەگیرێت هەرگیز سندوقەکە نەکاتەوە ، بەڵام ویستی غەریزەیی پاندۆرا وادەکات سندوقەکە بکاتەوە و ( خراپە ) لە سندوقەکە دێتە دەرەوە ، پاشان پاندۆرا، کە سندوقەکە دادەخاتەوە ئەوەی تێدا جێدەمێنێت و نایەتە دەرەوە ( چاکەیە ) و چاکە لە سندوقەکەدا دیل دەکرێت ، پاشانیش شەڕی گەورەی پرۆمیسە گرنتەوەی خراپەیە و دەرهێنانی چاکەیە لە سندوقەکەی پاندۆرا . وە پاشانیش چاکە و خراپە هەردەم مۆتیڤی سەرەکی هەموو میسۆلۆغیاکان بووە و ( ئیزیس و ئیزریس) لە ئەفسانەی میسریدا و پاشان شەڕ و ململانێی نیوان ” نیپتۆن و ژۆبیتەر ” لە ئەفسانەی ” رۆمانیدا ” و “مەرگی کریشنا ‘ لە داستانە هیندیەکاندا ، بەردەوام ململانێی نێوان چاکەو خراپە بووە .
لە دواتردا و لە ترادسیۆنی هەر سێ ئاینە ” ئیبراهیمەکە دا ” ویست و هێزی دژەکان بەردەوامن . لە پەیمانی کۆندا ( عهد عتیق ) و لە کتێبی پەیدا بووندا ( سفر پیدایش ) خودا لەسەرەتدا هەموو شتەکان بە ویستی خۆی دروست دەکات ، شتەکانیش بەرمەبنای ئیرادەی چاکەن ، واتا خودا خودی چاکەیە ، بەڵام ئەم چاکەیە ناتوانیت بەتەنیا بەردەوام بێت و پێویستی بە ململانێیەکە ، بۆ ئەمەش بەهانەیەک دەدۆزێتەوە تا دژێک لە بەرامبەر خۆی پەیدا بکات ، بەهانەکە مرۆڤە و دروستکردنی ئادەم و حەوایە، وە ئەوەی دەبێتە ” ئانالیتیکی کانتی ” هێزی شەڕە کە مانیفێستی خۆیدەکات و ئۆنتۆلۆجیایی خۆی لە عەدەن دەسەلمێنێت و بەرەنگاری ویستی چاکە دەبێتەوە، ئەویش دواجار هەر لەڕێگەی مرۆڤەوە.
ئەم ویستە ی نێوان چاکەو خراپە لە ئاینیە ئیبراهیمیەکاندا دێتە ناو مرۆڤەوە و لەو دا بەرجەستە دەبێت ، وە لەو کاتەوە مرۆڤ وەک ” هۆمۆساکەر”ـ ێک هەردوو دژەکەی لەخۆیدا هەڵگرتوە و شەڕی خۆیدەکات، شەڕێک لە نێوان خۆی و خۆیدا.

شەڕێکی ئەبەدی لە نێوان ویستی چاکە و ویستی خراپەدا ، لەڕاستیدا چاکەو خراپەدا بەردەوام پێویستیان بەیەکە تا بوونی خۆیان لەدەرەوەی ئەویتر بسەلمێنن یا خود لەناو ئەوتردا خۆیان نمایش بکەن.
فیلمی “قازی ڕەش” کە لەبنەڕەتدا یەکێکە لە ئیشە ئۆپێریەکانی ” چایکۆڤیسکی ” و لە پاشان ” ئەندرێس هاینز ” دەینوسێتەوە و بۆ فیلم ئامادەی دەکات و ” دارین ئارۆنۆڤسکی ” کاری دەرهێنانی بۆ دەکات . ئەم فیلمە دەرونشیکارانە و کەمتازۆریش ترادسیۆنیانە لە ویستی چاکە و خراپە دەدوێت و لێی دەکۆلێتیەوە . مۆتیڤی سەرەکی فیلمەکە باس لە کچێک دەکات کە سەمای بالیە دەکات و خۆی ئامادە دەکات بۆ ئەوەی ئاکت لە یەکێک لە ئیشەکانی چایکۆڤیسکیدا بکات ، هەڵبەت ئیشەکەی چایکیۆ ڤیسکی پێویستی بە دوو فیگۆرە بۆ ئەوەی لە هیزی چاکە و خراپە بدوێت ، بەڵام مامۆستای
بالیەکە داوا لە پاڵەوانی سەرەکی فیلمەکە دەکات کە رۆڵی هەردوکیان بەرجەستە بکات .
بەىڕوای من داواکاری مامۆستای بالیە تا ئەندازەیەکی زۆر هیچ نیە جگە لە وەبیر هێنانەوەی مرۆڤ بۆ چرکەساتی تاوانی یەکەم و هاتنە ناوەوەی دژەکان بۆ یەک بوون ، بەڵام ئەوەی لێرەدا گرنگە ئەم هەبووە ، ئەم خانمەی کە سەمای بالیە دەکات ، جگە لەوەی دەبێت هەر دوو ڕۆڵەکە بەرجەستە بکات ، دەشبێت شەهدی ڕاستەقینەی خۆی لە نێوان یەکێک لەم دوانەدا بدۆزێتەوە .

لە بنەڕەتدا دەبێت بەوە دەست پێبکەین کە خانمەکەمان لەسەرەتاوە بە ستراکچەری چاکە پەروەردە کراوە و دورە لە هەموو ویستە خراپەکان ، بەجۆرێکیتر ” ئەویدی گەورە ” بۆتە ڕێگرێک لەوەی کە ” ئانا ” نەتوانێت لەدەرەوەی ویستی چاکە شتێکیتر تاقی بکاتەوە ، ئەمەش وەختایەک کە دایک
وەک هێزێکی نەفیکەر و بڕیار دەرێکی تاک ڕەهەند ڕێگرە لە هەموو چوڵە کەینونەیەکانی ئانا. ئەویدی گەورە لەم فیلمەدا بریتیە لە بە ئەبستراکت کردنی چاکە ، ژیان وەک چاکە ، زو نوستن و زو هەستان وەک چاکە ، عەشقکردن و نان خواردن لەکاتی خۆیدا وەک چاکە ، بەڵام ماهیەتی ڕاستەقینەی
کارەکتەرەکە بریتیە لەوەی بوونی خۆی تاقیبکاتەوە و شەهدی خراپە بنۆشێت .

لە ئەساسدا ئەم ” سوژە ‘ لاکانیە ” دەیەوێت ئەویدی گەورە بخاتە دەرەوەی پرۆژەکانی و دەست بە پرۆژەیەکی تر بکات . پاڵەوانی فیلمە کە لە کۆتایی نمایشەکەیدا کە لە سوانی سپیەوە دەبێت رۆڵی سوانی ڕەش لەسەر ستەیج و لەبەرامبەر بینەردا ببینێت ، ئەو چەند خولەکەی بۆ کاتی ماکیاژ و گۆڕینی خۆی وەری دەگریت ، دەبینیت لە ژورەوە کارەکتەرێکیتر خۆی ئامادە کردوە تا لە بری ئەو ڕۆلی ” قازی ڕەش” ببینێت ، بەڵام ئەوکارەکتەرەی تر هیچ نیە جگە لە خۆی ، هیچ نیە جگە لە دیوە ململانێکەرەکەی خۆی ، لەدوای ئەوەی پارچەیەک شوشە دەکات بە سکی ئەویدی خۆیدا و دەیکوژێت و تەرمەکەی دەشارێتەوە ، خۆی ئامادە دەکات بۆ ئەوەی ڕۆڵی قازی ڕەش ببینیت ، لە پاش نمایش و کە دەبێتە کۆتا نمایش کە دیسان پاڵەوان دەبێت ڕۆلی سوانی سپی ببینیت ، کە دەچێتە ژورەوە نە هیچ تەرمێک هەیە و نەهیچ خوێنیک . بەڵک و لە ئەساسدا ئانا پارچە شوشەکەی کردوە بە دیوە چاکەکەی خۆیدا ، تا دیوە خراپ و داهێنەرەکەی بێتە دەرەوە ، لە ماهیەتەدا ئەم کوشتن و بریندارکردنە تەنها لەناو خودی پاڵەواندا ڕویدا ، ئەم شەڕە لە نێوان چاکە و خراپەکەی ناو خۆیدا ڕویداوە ، بۆیە لەکۆتای فیلمەکەدا و لە کۆتا نمایشدا قازی سپی بەو برینەی خۆی دمرێت و قازی ڕەشیش وەک ” ئیکسپریشنیستێک ” تێکەڵ بەڕۆحی سەردم و زەمانێکیتر دەبێت و لە مرۆڤ ئازاد دەبێت .
بەرمەبنای ئەم خوێندنەوە بچوکەی کردمان بۆ چاکە و خراپە لەم فیلمەدا، دەبێت لەوە تێبگەین هێزی داهێنەر و پاڵەوانی ڕەسەن ویستی خراپەیە نەک چاکە.

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies