Hellebce

ئازاد حەمدی : لەبیرەوەری مندا ـ گەشەکردنی ئابووری و کشتوکاڵی لە هەڵەبجە .

هەڵەبجە کەوتۆتە باکوری دەشتی شارەزورەوە ، ئاشکرایە کەزەویەکی لەبارو بەپیتی بەناوبانگە بۆ جۆرەها بەرهەمی کشتو کاڵی . شان بەشانبەشانی بەستنەوەی بە هەورامانەوە ، بەڵام جێگەی سەرنجە بەهۆی ســستیو پەراوێزخستنیەوە ، بوتە هۆکارێکی سەرەکی وا هەست دەکرێت ئەم شارە ەکەوتبێتە ئەوپەڕەوە ، دوور لە ناوەندی جموجۆڵی بازرگانی و گەشەکردنی ئابووری کشتوکاڵیەوە ، کە هۆکارن بۆ زیاد بوونی ڕێژەی بێکاری و هەژاری و دوواکەوتنیەوە .
من باش لەبیرمە ئەم شارە لەپێیش شەستەکانەوە ناوچەیەکی باش بوو لە ڕووی بازرگانیەوە . دەشتی شارەزور کشتووکاڵێکی زۆری بەرفراوانی تێدا دەکرا .. بەدرێژایی ئەودەشتە سەرەڕای دانەوێڵە ، کشتووکاڵی پەمووی تێدا دەکرا ، لەهاویندا کە پێدەگەیشت و قۆزاخەکانی دەکرانەوە ، واتدەزانی بەفر باریوە بەسەر سەوزایدا ، لەوەرزی لێکردنەوەیدا بەهەزاران کوڕ و کچ لێان دەکردوە و گوونیەیان لێپڕدەکرد تا دەگەیشتە دەستی بازرگانەکان بە چەندان لۆری ڕەوانەی ( محلج ) لەبە‌غداد و موسڵ دەکرا . لەولاشەوە بە بەرفراوانیەوە لەزەویەکاندا توتن دەچێنرا ، هەتاوەکو دە‌هنێرایە بەرهەم ، بە هەزاران جوتیار کاریان تێدا دەکرد ، تا بەچەند قۆناخێک ئامادەیان دەکردوو ، ساڵانە دەبرا بۆ بنکەکانی ( انحسار ) لەرێگەی چەند لیژنەیەکەوە بۆ فەحس ، مەرجی فەحسکردن دەبووایە خاوەند توتن بەڵگەی ( دۆنم ) ی هەبووایە بۆسەلماندنی بوونی زەوی بەناویانەوە ، کەزۆربەی ئەم بەڵگانە لای بەگزادەکان بوو .
پاش بەفەردە کردن و پێچانەوە ئەمبار دەکرا تا بەلۆری دەگوێزرانەوە بەرەو سلیمانی .. بۆ چەند ساڵێک دائرەی چاکردن و پوختەکردن ( تنقیح ) ی توتن لە هەڵەبجە کرایەوە و بینای تایبەتی بۆ دروستکرا ، لەکۆتایی هەشتاکاندا تاڵان وێران کرا .
دووای سەرهەڵدانی شەر و باری نائاسایی رۆژانە بەسەدان سندوقە چا لە بەغدادەوە دەهاتە ناو هەڵەبجە لەلایەن چەند بازرگانێکەوە دەبرا بۆ ئێران ، هەندێک لەو بازرگانانە لەیادما : بەرێزان { عەبدوڵا مەلا تاهیر ، رەئوف حاجی مەلا عەلی ، حاجی محەمەد خڕە ، حاجی فەرەج زەڕە ، حاجی رەحیمە لاڵ ، حاجی فەتحوڵا ، قالە حەلاو ، وچەند جولەکەیەک ناویانم لەیاد نەماوە } . ئەم هەمو سندوقە چایانە بەهۆی دوو بەڵێندەرەوە دەهات یەکێکان کاک عەلی حاجی فەرەج وەکیلی گواستنەوەی ( المرجان ) خاوەنەکەی لە بەغداد هی دوو برا { علی وە مراد زێدان } بوو ، ئەوی تریان وابزانم بەناوی ( السریع ) وەکیلەکەیم لەبیر نەماوە . شایانی باسە ئەو بارهەڵگرانە هەمویان کەلوپەلی بازرگانی ناوچەی هەورامان { لەگوێز ، چەقالە ، بادام ، رۆنی خۆمالی ، تۆ کەتان ، پەمو . هەنگوین و بنێشت و پێستەی حەیوان و … هتد . } یان باردەکرد بەرەو سلیمانی و بەغداد و موسڵ دەبرا .
لەبیرمە زووربەی بەیانیان زوو ئەبووایە دەرگای حەوشەمان بکردایەتەوە بەپەلە دەیان باری ئێستر لە باری بنێشت ، وەیا ڕۆنی خۆماڵی لە ماڵی کاکە عەلی حاجی فەرەج دا دەگیران ، هەتاوەکو چەن رۆژێک بازرگانەکان دەیان برد ، بۆ یەکەمجار چەند سندو‌قێکی گەورەیان هێنا پڕ بوون لە سەعاتی دەستی و سەر مێز ، کە لەناویاندا بلبل و مراوی و کەڵەشێریان تێدابوو وەکوو گیانلەبەر دەجوڵانەوە ، وابۆم دەرکەوت ئەو کەلوپەلانە لە دوو خاڵی سنوورەوە ( مۆردین و سازان ) ـەوە دە‌ هێنران لە ئەنجامی گۆڕینەوەی چا بوو کە بۆیان دەچوو .
لەڕاستیدا بازاڕی هەڵەبجە جموجوڵێکی گەرمی هەبوو ، دوورە پەرێز نەبوو . ئێستاش و لەمەودواش دەکرێ ئەو لایەنە بازرگانیانە زیندو بکرێنەوەو ببوژرێنەوە و شانبەشانی بووژانەوەی کشتوکاڵ بەشێکی زۆری لە دانیشتووانەکەی لە بێکاریی ڕزگاریان بێت .

تەنها بە کلیکێک لەسەر ئەو سمبولانەی خوارەوە ، ئەم بابەتە بنیرە بۆ هاوڕیکانت

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información.plugin cookies

ACEPTAR
Aviso de cookies